Binnen de Efteling is de Technische Dienst verantwoordelijk voor een breed scala aan uitvoerende technische werkzaamheden. Deze werkzaamheden omvatten niet alleen het oplossen van storingen aan attracties, maar ook het ontwikkelen, aansluiten en onderhouden van diverse technische installaties. Tot deze installaties behoren onder meer besturingssystemen, animatronics, audioapparatuur en showverlichting.
De verschillende afdelingen binnen de Technische Dienst dragen zorg voor het onderhoud van systemen, het oplossen van storingen en het uitvoeren van complexe routinecontroles op technische installaties. Dit omvat onder andere transportsystemen, showcontrol en diverse elektrische en werktuigbouwkundige componenten. Een deel van deze controles vindt plaats in het park zelf, waarbij de dienst vaak vóór openingstijd de gelegenheid krijgt om werkzaamheden uit te voeren.
Mechatronica E: Elektrotechnische Installaties
De afdeling Mechatronica E, ook wel bekend als 'Technische Dienst Elektro' of TDE, richt zich primair op het onderhoud van elektrotechnische installaties. Dit omvat attractiebesturingen, meterkasten, showcontrol, licht- en geluidsystemen, en brandsystemen. In tegenstelling tot de Mechatronica W en enkele andere uitvoerende afdelingen, houdt Mechatronica E zich slechts sporadisch bezig met de realisatie van nieuwe projecten. De focus ligt hier voornamelijk op testen en onderhoud.
In de werkplaats van Mechatronica E bevinden zich diverse meettafels met soldeerstations. Deze faciliteiten worden gebruikt voor kleine reparaties, het inregelen van voedingen en het testen van printplaten, met name voor animatronics. De afdeling beschikt tevens over aanzienlijke opslagruimte voor specialistische apparatuur, gereedschappen en planningsborden. Een groot magazijn van de afdeling is gesitueerd op de bovenverdieping van het Gildehuis.
Anno 2022 telt de afdeling Mechatronica E 12 medewerkers, een werkvoorbereider en teamleider Peter van Meijeren. Binnen het team bevinden zich specialisten op het gebied van brandmeldinstallaties, verlichtings- en showtechniek, huisinstallaties en attractiebesturingstechniek. Het programmeren van PLC's, bijvoorbeeld voor voorgeprogrammeerde bewegingstechniek, wordt veelal uitbesteed aan externe krachten. Dit om te voorkomen dat gepland onderhoud lijdt onder de tijdsdruk die gepaard gaat met het opleveren en afronden van nieuwe projecten.
Hoewel schakelkasten en besturingskasten (zoals dimmerpacks en PLC's) doorgaans worden ingekocht, worden deze in uitzonderlijke gevallen, bij kleine wijzigingen of spoedreparaties, ook intern geassembleerd. Alle nieuwe technische apparatuur die binnen de Wereld van de Efteling wordt geplaatst en gebruikt, wordt vooraf getest en gelabeld door deze afdeling. Het grootste deel van de werkzaamheden vindt plaats in de werkplaats, waar ook wordt gewerkt aan nieuwe ontwikkelingen, zoals de constructie van animatronics en decoraties van staal, en aanpassingen aan voertuigen.
Mechatronica W: Werktuigbouwkundig Onderhoud en Ontwikkeling
Binnen de Efteling werd de afdeling Mechatronica W lange tijd aangeduid als de Smederij. Hier waren bankwerkers en monteurs werkzaam die zich bezighielden met smeden, lassen en werkzaamheden aan draaibanken. In de jaren negentig begonnen de specialismen Werktuigbouwkunde en Elektro als losse afdelingen te functioneren en vanaf 1997 zijn beide afdelingen gehuisvest in ruime, eigen werkplaatsen in het Gildehuis.
De werkzaamheden van Mechatronica W omvatten onder meer onderhoud aan attractievoertuigen. Dit betreft het smeren, dagelijkse en wekelijkse controles, revisies van lagers en wielen, en periodiek uitgebreid onderhoud aan voertuigen en bijbehorende technieken. Anno 2021 bestond de afdeling uit ongeveer 20 medewerkers, waarvan de meerderheid 'allround monteurs' waren. Twee loodgieters waren binnen deze afdeling verantwoordelijk voor de drinkwaterveiligheid binnen de Efteling, en twee animatronic-specialisten werkten er eveneens.
De werkplaats van Mechatronica W is uitgerust met onder andere twee metaaldraaibanken, een metaalfreesbank en machines voor het knippen en zetten van staalplaatmateriaal. Er is een aparte hoek ingericht voor loodgieters om zinkwerk te kunnen maken en lood te bewerken. Tevens is er een voorraad van plaatmateriaal, kokermateriaal, daklijsten en buizen beschikbaar.
Historische Ontwikkeling van de Technische Dienst
De Technische Dienst van de Efteling bestaat sinds de opening van het park en werd destijds opgericht door Henk Knuivers. In de jaren vijftig en zestig lag de focus van de afdeling voornamelijk op het onderhoud en kleine ontwikkelingen aan het Sprookjesbos. Later werd de Technische Dienst opgesplitst in drie specialismen: Afdeling Werktuigbouwkunde (WOD), Afdeling Elektro en Afdeling Elektronica, elk met een eigen chef.
Vanaf 1975 nam Lex Lemmens de leiding over de Technische Dienst. In oktober 1989 werd hij opgevolgd door Ton Merkx, die deze functie tot 1995 bekleedde. In de jaren negentig begonnen de specialismen Werktuigbouwkunde en Elektro als onafhankelijke afdelingen te opereren. Vanaf 1997 werden beide afdelingen gehuisvest in hun eigen, ruime werkplaatsen in het Gildehuis.
Begin jaren zestig werkten er twee monteurs op de Afdeling Elektronica. Een van hen was Dré Broeders. Na het vertrek van de geluidstechnicus die eerder bij de NOS had gewerkt en was aangetrokken voor de Indische Waterlelies, volgde Broeders hem in 1967 op. Later werd hij chef elektronica, waarbij hij verantwoordelijk was voor alle elektronica-gerelateerde zaken, waaronder audio- en videotechniek, en grote en kleine elektronische besturingen. Vanaf de jaren tachtig beschikte de elektronica-afdeling, die tevens een eigen geluidsstudio had, over een werkplaats in drie geschakelde containers achter het Carrouselcomplex. De afdeling Elektronica bestond jarenlang uit Dré Broeders, Bert Zwaans en vanaf 1978 Koos de Graaf. De Afdeling Elektro werd jarenlang bemand door Hans de Rooy en Kees Grootswagers.
Support Desk en Servicedienst: Coördinatie en Acute Storingen
De Support Desk speelt een cruciale rol in het dagelijkse beheer van technische meldingen binnen het park. Dagelijks worden tientallen meldingen over diverse technische problemen en storingen ontvangen en beoordeeld. Deze meldingen worden vervolgens doorgestuurd naar de juiste uitvoerende technische afdelingen, zoals de bouwdienst, Mechatronica E, Mechatronica W of Decoratie en Vormgeving.
De snelheid waarmee een storing wordt opgelost, is afhankelijk van diverse factoren, waarbij veiligheid altijd de hoogste prioriteit heeft. Het uiteindelijke doel is om attracties zo lang en efficiënt mogelijk operationeel te houden. De meeste storingen die dit proces belemmeren, zijn van technische aard.
In het logboek van attracties is reeds een prioritering van mogelijke storingsmeldingen opgenomen, waardoor personeel de prioriteit kan doorgeven aan de centralist. Deze centralist maakt vervolgens de uiteindelijke afweging van de prioriteit. Acute storingen worden afgehandeld door de Servicedienst, ook wel Storingsdienst genoemd. Hierbij staan een elektromonteur, een werktuigbouwkundig monteur en een facilitair monteur standby om direct in actie te komen.
Bij stilstand van een attractie worden altijd zowel een elektromonteur als een werktuigbouwkundig monteur ingezet, aangezien de oorzaak van de storing vooraf niet altijd duidelijk is. De drie monteurs en de centralist van de Support Desk zijn aanwezig gedurende de gehele openingstijd van het park. De Servicedienst werkt met een 7-daags rooster, met een vroege dienst (vanaf zes uur ’s ochtends) en een late dienst die doorloopt tot een uur na parkopening. Facilitaire monteurs vervullen tevens de nevenfunctie van BHV'er, onder andere voor ontruimingen bij calamiteiten.
Anno 2021 bestond de afdeling Servicedienst uit circa 25 monteurs, een werkvoorbereider en twee teamleiders. De verblijfsaccommodaties beschikken over een eigen onderhoudsdienst met facilitaire monteurs. Voor specifieke expertise, zoals brandmeldinstallaties of persluchtvoorzieningen, wordt echter gebruik gemaakt van de Servicedienst.
Wanneer storingen structureel van aard zijn en acuut oplossen veel tijd vergt, treedt de afdeling in overleg met de assetmanager. Deze is eindverantwoordelijk voor de technische prestaties van de attracties. Op basis van de vereiste prestaties bepaalt de assetmanager de onderhoudsnormen en -opdrachten, waarbij gestreefd wordt naar een optimum tussen gewenste prestatie, bijbehorende onderhoudskosten en risicobeheersing.
Voor dagelijkse veiligheidscontroles en het zogenoemde ‘vrijgeven’ van attracties zijn gecertificeerde attractiemedewerkers uit het park zelf verantwoordelijk, eventueel onder supervisie van een Technisch Coördinator. Het team Technisch Coördinatoren, opgericht in 2018, fungeert als eerste aanspreekpunt voor attractiemedewerkers en verricht ondersteunende werkzaamheden voor de technische en storingsdienst.
In het verleden maakten technische diensten veelvuldig gebruik van accuwagens, maar deze zijn tegenwoordig niet meer toegestaan tijdens openingsuren. Hierdoor werken de technische diensten vaak al ruim voor parkopening om zo lang mogelijk ter plaatse in het park te kunnen opereren en transportmiddelen te kunnen benutten.
Onderhoud en Vernieuwingen in het Park
De Efteling investeert continu in onderhoud en vernieuwingen om de kwaliteit en beleving voor gasten te waarborgen. Werkzaamheden worden zoveel mogelijk vooraf aangekondigd, zodat bezoekers hun bezoekdatum hier eventueel op kunnen afstemmen. Een speciale pagina op efteling.com informeert over het verwachte onderhoud.
Onverwachte storingen kunnen echter altijd optreden. Zo onderging Joris en de Draak groot onderhoud, waarbij baandelen werden vervangen, de gevel van het stationsgebouw werd geschilderd en medaillons opnieuw werden gedecoreerd. In een tweede fase van het onderhoud worden de baandelen die zwaar worden belast, het fotopunt, de gethematiseerde frisdrankautomaat, het moeras en de houten vlonder aangepakt.
De attractie Droomvlucht heropende nadat de Hemelburchten-scène compleet werd gemaakt. Het rieten dak van de attractie Vogel Rok is vernieuwd, de constructie deels aangepakt en de attractie wordt opnieuw geschilderd. Ook de binnentuin van Vogel Rok wordt opgeknapt.
Het Openluchttheater in het Sprookjesbos heeft een overkapping in de vorm van een stretchtent gekregen. Het onderhoud aan het sprookje De Kleine Zeemeermin is bijna afgerond, met vernieuwd straatwerk, een gecoate vijver en een geüpdatete techniek. De beeltenis van de Kleine Zeemeermin is eveneens opgeknapt en opnieuw geschilderd.
Het sprookje Doornroosje ondergaat groot onderhoud aan het kasteel en de omgeving. Er is een nieuw rolstoelvriendelijk pad aangelegd tussen het kasteel en miniatuurwereld Diorama, waardoor het kasteel nu 360 graden rondom te bewonderen is. Vanaf een nieuw uitkijkpunt op dit pad wordt na heropening een nieuwe bewoner zichtbaar. De oude kasteelmuren en gevel zijn opgeknapt, en een bijennest is vakkundig verhuisd. De stenen van het pad naar het kasteel zijn hersteld voor betere grip, en de interieurs van het kasteel zijn gerenoveerd.
Begin december is een vergunning aangevraagd voor de herbouw van het sprookje Hans & Grietje. Na goedkeuring van de vergunning starten de renovatiewerkzaamheden direct na de heropening van Doornroosje. Het snoephuisje wordt hierbij volledig afgebroken en opnieuw opgebouwd volgens de huidige standaarden.
In 2024 staan nog meer sprookjes op de onderhoudsplanning. De Droomvlucht Suite, met ruimte voor vijf gasten, is recentelijk geopend. De Koningssuite heeft een make-over gekregen met nieuwe matrassen, een ruimere badkamer, vernieuwde vloer, lampen en armaturen, en nieuwe stoffering. Verder is er geschilderd, zijn decoraties en sjablonen opnieuw aangebracht en zijn enkele meubels vervangen.
In het najaar van 2023 heeft het Zandkasteel in het Vakantiepark Efteling Bosrijk een opknapbeurt gekregen, waarbij het opnieuw is geschilderd en de showeffecten zijn hersteld. Begin 2024 volgen restaurant het Eethuys en de receptie, met een nieuwe indeling, kleurenpalet en meubilair. Ook de Dorpshuysen worden vernieuwd; één is reeds verbouwd, en op basis daarvan zullen waarschijnlijk vanaf eind 2024 de overige huizen worden aangepakt.
Vlak na de kerstvakantie staat de verbouwing van snoepwinkel De Soete Inval gepland. De winkel behoudt zijn nostalgische karakter, maar door slimme keuzes in nieuw meubilair wordt meer winkeloppervlakte gecreëerd. Een wandvullende schepsnoepkast vervangt kleinere kasten en een groot kassameubel.
De rijkgedecoreerde voorzijde van het Carrouselpaleis, ontworpen door Anton Pieck, is gerestaureerd. Na de Winter Efteling, vanaf 5 februari, worden de zijhoven, panelen en het voorfront vervangen door nieuwe elementen. Eind februari zal het Carrouselpaleis volledig in ere hersteld zijn.
Vanaf medio februari staat onderhoud aan verschillende huisjes in het Volk van Laaf gepland, waaronder het Lurk & Limoenhuys, de Kruidenspiraal, het Glijhuys, het Lachhuys, Lot’s Kraamhuys en de Limoenpomp. Dit omvat het bijwerken en vervangen van rieten daken, het schilderen en/of vervangen van kozijnen, onderhoud aan het stucwerk, en het opknappen en rolstoelvriendelijker maken van het straatwerk.
Begin december is de eerste paal geslagen voor het nieuwe hekwerk rondom het uitbreidingsgebied aan de oostelijke zijde van het attractiepark, wat de blijvende ambitie van de Wereld van de Efteling symboliseert.