Het Sprookjesbos, het kloppende hart van attractiepark de Efteling, opende zijn poorten voor het eerst op 31 mei 1952. Oorspronkelijk ontworpen door de gerenommeerde illustrator Anton Pieck en technisch gerealiseerd door Peter Reijnders, bood het bos destijds tien bewegende sprookjestaferelen. Deze innovatieve aanpak, die de sprookjes tot leven bracht, trok onmiddellijk de aandacht van de pers en legde de basis voor de rijke geschiedenis van de Efteling.
Anno nu telt het Sprookjesbos 31 sprookjestaferelen, verspreid over een gebied van zes hectare in Marerijk. Het bos is een dichtbegroeide omgeving waar klassieke sprookjesfiguren permanent zijn ondergebracht in vaste scènes, variërend van overdekte gebouwen en openluchttaferelen tot animatronics, beelden en fonteinen.
De Geschiedenis en Ontwikkeling van het Sprookjesbos
De opening van het Sprookjesbos wordt algemeen beschouwd als het startmoment van de Efteling. Het idee voor een sprookjestuin ontstond naar aanleiding van een tijdelijke tuin die Philips datzelfde jaar in Eindhoven had aangelegd. Burgemeester Reinier van der Heijden van Loon op Zand, zijn zwager Peter Reijnders en diens echtgenote kwamen met het voorstel voor een permanente, driedimensionale variant. Anton Pieck, aanvankelijk terughoudend uit vrees voor een 'bordkartonnen' uitstraling, werd overtuigd door Reijnders' visie op het gebruik van authentieke materialen, waardoor de gebouwen de indruk wekken er al eeuwen te staan.
De eerste tien sprookjes die het bos bevolkten waren:
- Doornroosje
- Sneeuwwitje
- De Kikkerkoning
- De Magische Klok
- De Chinese Nachtegaal
- De Sprekende Papegaai
- Langnek (De Zes Dienaren)
- Het Kabouterdorp
- Vrouw Holle (de put)
- Kabouter Kleine Boodschap
In de jaren die volgden, werd het Sprookjesbos gestaag uitgebreid. In 1953 werden Roodkapje en De Rode Schoentjes toegevoegd. Het Kasteel van Doornroosje, oorspronkelijk gebouwd in 1952, werd in 1954 de ingang van het bos, geflankeerd door de Magische Liefdesbron, die later werd vervangen door de Dansende Dolfijn en uiteindelijk door de Kleine Zeemeermin in 1970. Het huisje van Hans en Grietje werd gebouwd in 1955, en De Vliegende Fakir (nu De Tuinman en de Fakir) kwam in 1958. De Indische Waterlelies, destijds de grootste attractie van de Efteling, werd in 1966 gerealiseerd. De Wolf en de Zeven Geitjes volgden in 1973, en in 1979 werd de Chinese Nachtegaal vervangen door de huidige Draak Lichtgeraakt. Latere toevoegingen waren onder meer de Trollenkoning (1988), Repelsteeltje en Klein Duimpje (1998), Raponsje (2001), Het Meisje met de Zwavelstokjes (2004), de Sprookjesboom (2010) en De Nieuwe Kleren van de Keizer (2012).
Navigeren door het Sprookjesbos
Het Sprookjesbos kent een hoofdingang, gelegen in het Marerijk, tussen het Carrouselpaleis en winkel In den Oude Marskramer. Deze ingang, de Heksenpoort, leidt bezoekers via een rood klinkerpad langs de 31 genummerde sprookjestaferelen. Er is ook een zij-ingang aan de Pardoes Promenade, maar deze omzeilt een deel van het bos. Om alle sprookjes te ervaren, wordt aangeraden de hoofdingang te gebruiken en het doorgaande pad te volgen.
Een wandeling door het Sprookjesbos vergt doorgaans één tot twee uur. Halverwege de route, op het Herautenplein, bevindt zich de enige toiletgroep, genaamd Kleine Boodschap, en een horecapunt, Kleyne Klaroen. Op drukkere dagen is ook horecapunt Kogeloog geopend.
De Sprookjes en hun Verhalen
Het Sprookjesbos bevat uitbeeldingen van sprookjes uit diverse bronnen, waaronder de verzamelde verhalen van de Gebroeders Grimm, Hans Christian Andersen en Charles Perrault. De Gebroeders Grimm leveren elf van de verhalen, waaronder Doornroosje, De Wolf en de Zeven Geitjes, Sneeuwwitje, Roodkapje, Hans en Grietje, Repelsteeltje, Vrouw Holle, De Zes Dienaren, Raponsje, De Kikkerkoning en Sneeuwwitje. Hans Christian Andersen is verantwoordelijk voor zes sprookjes, zoals De Rode Schoentjes, De Prinses op de Erwt, De Kleine Zeemeermin, Het Meisje met de Zwavelstokjes, De Chinese Nachtegaal en De Nieuwe Kleren van de Keizer. Het verhaal van Pinokkio is gebaseerd op het werk van Carlo Collodi.
De uitbeeldingen van de sprookjes zijn divers en bieden een rijke ervaring:
- Doornroosje (nr. 1): Het kasteel, omgeven door klimop, toont de slapende Doornroosje en de keuken met slapende koks. De heks spint in een kamertje in het witte kasteel.
- Kabouterdorp (nr. 2): Bestaat uit huisjes uit 1952, een paddenstoel uit 1972 en een boom met muziekkabouters uit 1973.
- De Zes Dienaren (nr. 3): Vertegenwoordigd door Langnek, de reus met de langere hals.
- Roodkapje (nr. 4): Toont het huisje van oma, waar Roodkapje met een mandje aan de deur staat.
- Pinokkio (nr. 5): Verteld in meerdere scènes, beginnend bij de werkplaats van Geppetto, via de kat en vos, tot een monstervis. Een interactieve hengel kan helpen Pinokkio te vinden.
- De Prinses op de Erwt (nr. 7): Onder een berg matrassen ligt één erwtje dat de prinses moet identificeren.
- De Trollenkoning (nr. 8): Een trillende tegel voor de boom van de waarzeggende trol is populair bij kinderen.
- De Sprekende Papegaai (nr. 9): Een vervelend prinsesje, omgetoverd tot papegaai.
- Raponsje (nr. 10): Een hoge toren met Raponsje die uit het raam kijkt.
- De Kleine Zeemeermin (nr. 11): Uitgebeeld als een fontein.
- Draak Lichtgeraakt (nr. 12): Een brullende, rookspuwende dame die het sprookje De Chinese Nachtegaal verving.
- De Wolf en de Zeven Geitjes (nr. 13): Moeder geit wandelt naar het huisje waar de geitjes spelen, terwijl de wolf voor de deur staat.
- Heksenhuisje (nr. 14): Het pannenkoekenhuisje van de heks uit Hans en Grietje.
- Vrouw Holle (nr. 15): Het verhaal kan bekeken en beluisterd worden in haar put.
- Kleine Boodschap (nr. 16): De kabouter die de weg naar de toiletten wijst.
- Tafeltje Dek Je (nr. 17): Uitgebeeld in herberg De Ersteling, met ook Ezeltje Strek Je.
- Sneeuwwitje (nr. 18): Twee taferelen, waaronder de grot en het kasteel.
- De Zes Zwanen (nr. 20): Bezoekers kunnen 'varen' of 'staren' naar de scène van Elisa die haar broers redt.
- Assepoester (nr. 21): Het statige huis met veel details, inclusief het passen van het glazen muiltje.
- De Kikkerkoning (nr. 22): Een fontein met vier kikkers die een gouden bal omhooghouden.
- De Magische Klok (nr. 23): Om het kwartier blazen de zes prinsen op hun trompet.
- De Indische Waterlelies (nr. 24): Het verhaal van de nachtgodin die elfjes in waterlelies gevangen houdt.
- Klein Duimpje (nr. 25): De reus ligt te snurken terwijl Klein Duimpje tevoorschijn komt.
- Repelsteeltje (nr. 26): Het afzichtelijke kereltje zingt dat niemand zijn naam weet.
- Het Meisje met de Zwavelstokjes (nr. 27): Meesterlijk uitgebeeld in een kasteelachtig gebouw.
- De Nieuwe Kleren van de Keizer (nr. 28): Twee kleermakers naaien onzichtbare kleding voor de ijdele monarch.
- De Sprookjesboom (nr. 29): Een grote, wijze boom die verhalen vertelt over de sprookjesbosbewoners.
- De Tuinman en de Fakir (nr. 30): Ook wel bekend als De Vliegende Fakir.
- De Chinese Nachtegaal (nr. 31): Het paleis waar dit sprookje te zien was, zal in de toekomst worden vervangen door een Sprookjesbibliotheek.
Veel sprookjes worden aangekondigd op een houten bord, wat de officiële Route Sprookjesbos markeert. De meeste uitbeeldingen tonen het spannende moment vlak voor de climax van het verhaal, wat de beleving voor de bezoeker intensifieert.
De Rol van het Sprookjesbos in de Efteling
Het Sprookjesbos is niet alleen de bakermat van de Efteling, maar ook het levende bewijs van de ambitie om sprookjes tot leven te brengen. De constante uitbreiding en vernieuwing van de sprookjes, met oog voor zowel technische innovatie als artistieke integriteit, zorgt ervoor dat het bos een unieke en blijvende aantrekkingskracht behoudt. De Efteling wordt terecht 'Hoeder van het Sprookje' genoemd, en het Sprookjesbos is de plek waar deze titel het meest tot zijn recht komt.
tags: #efteling #sprookjes #nederlands