De Canarische Eilanden (Spaans: Islas Canarias) vormen een archipel in de Atlantische Oceaan, strategisch gelegen ten westen van Marokko en de Westelijke Sahara. De naam "Canarische Eilanden" is afgeleid van het Latijnse Canariae Insulae, wat "hondeneilanden" betekent. Oorspronkelijk verwees deze naam enkel naar het eiland Gran Canaria. De precieze reden voor deze benaming is onderwerp van discussie: sommigen suggereren de aanwezigheid van talrijke grote honden, terwijl anderen speculeren dat het om zeehonden ging die destijds in de omringende oceaan leefden. Vast staat dat de eilanden niet vernoemd zijn naar de kanarie, de vogel.
Geologisch gezien zijn de eilanden ontstaan door onderzeese vulkanische activiteiten. Ze vertegenwoordigen de toppen van onderzeese bergen die zich over verschillende geologische perioden hebben gevormd. Het oudste materiaal dat is opgestuwd vanaf de zeebodem, dateert van ongeveer honderd miljoen jaar geleden, terwijl het centrale bergland tussen de dertig en tachtig miljoen jaar oud is.
Geschiedenis en Bewoning
De eerste bewoners van de Canarische Eilanden arriveerden vermoedelijk rond 3000 voor Christus. Vanaf de tweede eeuw voor Christus werden de eilanden bewoond door de Guanchen. Zij waren de enige bewoners tot de Spaanse verovering in de vijftiende eeuw. De vroege Guanchen hielden zich bezig met het verzamelen van eetbare gewassen en visvangst. Later ontwikkelden ze landbouwtechnieken en begonnen ze met veeteelt. Hun gebruiksvoorwerpen werden vervaardigd uit aardewerk, steen en hout, en ze droegen kleding van geitenvellen. Bij aankomst van de Spanjaarden woonden de meeste eilandbewoners in grotten, met uitzondering van enkele families op Gran Canaria die in hutten woonden.
De eilanden waren al in de klassieke oudheid bekend en werden bezocht door zeilschepen. De Griekse filosoof Plato suggereerde dat de archipel deel uitmaakte van het legendarische Atlantis. De eilanden werden opgenomen op de kaart van Ptolemaeus als liggend aan de rand van de wereld. Na de val van het Romeinse Rijk raakten de eilanden grotendeels in de vergetelheid, hoewel de klassieke bronnen de Europeanen en Arabieren op de hoogte hielden van hun bestaan. De eilandbewoners leefden eeuwenlang in isolatie, zonder schepen en waarschijnlijk ook zonder onderling contact.
In 1154 beschreef Muhammad al-Idrisi acht avonturiers die de eilanden vanuit Lissabon zouden hebben herontdekt, maar dit had geen blijvend gevolg. In 1312 ontdekte Lancelotto Malocello de eilanden, waarnaar het eiland Lanzarote werd vernoemd. Zijn herontdekking stimuleerde diverse Europese expedities, aangewakkerd door geruchten over goud uit sub-Saharaans Afrika. Een Portugese vloot vertrok in 1341, en hun ervaringen werden beschreven door Giovanni Boccaccio. Desondanks bleven Europese expedities volgen, waaronder die van Jacobus III van Majorca. Na 1343 werden de eilanden bezocht door Catalaans-Aragonese schepen, en er werd een missioneringsbisschop geïnstalleerd op Gran Canaria. Eilandbewoners werden weggevoerd en als slaven te werk gesteld op Mallorca.
De Spaanse Verovering
In 1402 leidde de Franse ontdekkingsreiziger Jean de Béthencourt een expeditie naar de Canarische Eilanden, met als doel de eilanden te veroveren in opdracht van de Kroon van Castilië. De Guanchen boden hevige weerstand, en aanvankelijk konden alleen Lanzarote en later, na vele veldslagen, Fuerteventura, El Hierro en La Gomera worden ingenomen. Veel Guanchen sneuvelden of werden gevangengenomen en als slaven verkocht. In 1404 stichtte De Béthencourt de stad Betancuria op Fuerteventura, die diende als hoofdstad van het eiland.
De rivaliteit tussen Spanje en Portugal over de zeeheerschappij speelde een rol. De Guanchen op Gran Canaria wisten zich lange tijd staande te houden. Pas in 1483, onder het gezamenlijke bewind van koning Ferdinand van Aragon en koningin Isabella van Castilië, werd Gran Canaria na een strijd van vijf jaar ingenomen. Daarna richtten de nieuwe machthebbers hun aandacht op La Palma. De veroveraar Alonso Fernández de Lugo versloeg de lokale legers snel. Koning Tanausü van La Palma trok zich terug in de vulkaankrater van Taburiente, maar werd tijdens vredesonderhandelingen gevangengenomen door Fernández de Lugo.
Met zijn succes op La Palma zette Fernández de Lugo in 1494 koers naar Tenerife, het laatste eiland dat nog niet onder Castiliaans gezag stond. De Guanchen van Tenerife boden echter opnieuw weerstand. Na zware verliezen trok Fernández de Lugo zich terug, om een jaar later terug te keren en het eiland definitief te veroveren in 1496.
Economische Ontwikkeling en Invloeden
Na de verovering werden de nederzettingen op de Canarische Eilanden steeds welvarender, mede door hun rol als handelspost voor de Nieuwe Wereld. Op La Palma werden grote paleizen en kerken gebouwd, zoals de El Salvador-kerk, een goed bewaard voorbeeld van 16e-eeuwse architectuur.
Tussen 1550 en 1600 ontstond er op de eilanden een Vlaamse Canarische Natie. Veel Vlamingen vestigden zich er en richtten suikerplantages op. Nog steeds zijn er straten en huizen met Vlaamse namen te vinden. Suikerriet werd een belangrijk exportproduct, wat bijdroeg aan de stijgende welvaart. Deze rijkdom trok echter ook piraten aan en leidde tot conflicten met andere mogendheden die tevergeefs probeerden de eilanden op de Spanjaarden te veroveren.
Een opmerkelijke aanval vond plaats tijdens de Tachtigjarige Oorlog door een Nederlandse vloot onder leiding van Pieter van der Does. In 1599 landden de Nederlanders op Gran Canaria en belegerden Las Palmas. Na een afwijzing van hun eisen trokken 4000 Nederlandse soldaten naar Santa Brigade, waar ze echter in de val werden gelokt door 300 Canarische soldaten, wat resulteerde in 150 Nederlandse doden en een gedwongen terugtrekking.
De Genuese ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus deed de Canarische Eilanden vier keer aan tijdens zijn reizen naar Amerika. Hij koos de eilanden als tussenstop vanwege hun strategische ligging voor de passaatwinden en zeestromingen. In Las Palmas de Gran Canaria, de huidige hoofdstad van Gran Canaria, bracht hij zijn schepen - de Pinta, Santa María en Niña - in gereedheid voor de oversteek van de Atlantische Oceaan.
Na de verovering van de Caraïben, waar suiker goedkoper kon worden geproduceerd, kwam er een einde aan de suikerindustrie op de Canarische eilanden. Deze werd opgevolgd door de wijnproductie. In 1665 werd de Canary Islands' Company opgericht in Londen, die de handel met Groot-Brittannië verzorgde. Grote sprinkhanenplagen in 1685 en 1687 vernietigden de wijngaarden, en concurrentie met wijnen uit Madeira en Málaga, evenals de Spaanse Successieoorlog (1701-1713), deden de wijnhandel met Groot-Brittannië afnemen. In 1706 werd de plaats Garachico verwoest door een vulkaanuitbarsting.
In 1797 viel admiraal Nelson met zijn vloot Santa Cruz de Tenerife aan in een poging de eilanden te veroveren. In 1812 werden de Canarische eilanden een Spaanse provincie. De rivaliteit tussen de twee steden Santa Cruz de Tenerife en Las Palmas de Gran Canaria over de hoofdstad leidde in 1927 tot de opsplitsing van de Canarische Eilanden in twee provincies.
Moderne Tijd en Autonomie
Aan het begin van de 20e eeuw begonnen de Britten met de bananenproductie op de Canarische Eilanden. Uit angst voor een staatsgreep stuurde de Spaanse regering generaal Francisco Franco naar Tenerife. In 1936 greep hij daar de macht, wat het begin inluidde van de Spaanse Burgeroorlog. Na de oprichting van het koninkrijk Spanje, na de dictatuur van Franco, werd in 1982 een wet aangenomen die de autonomie voor de Canarische Eilanden voorzag.
De Canarische Eilanden bestaan uit zeven grote eilanden en zes kleinere eilandjes. Geografisch bevinden ze zich in een licht gekromde boog, met Lanzarote als oostelijkste en El Hierro als westelijkste eiland. Plantkundig behoren de eilanden, samen met de Kaapverdische eilanden, de Azoren en Madeira, tot Macaronesië. Vier van de dertien nationale parken van Spanje bevinden zich op de Canarische Eilanden, meer dan in enige andere autonome gemeenschap.
Geologie en Ontstaan
Zo'n 20 miljoen jaar geleden kwam Lanzarote als eerste eiland aan de oppervlakte, terwijl Tenerife en La Palma zich pas 2 miljoen jaar geleden lieten zien. El Hierro, ook bekend als Ferro, is het meest westelijk gelegen eiland. Fuerteventura, met een oppervlakte van 1660 km², is het op een na grootste eiland en tevens het oudste. De hoofdstad van Gran Canaria is Las Palmas de Gran Canaria, de grootste stad van de archipel en een van de twee regionale hoofdsteden. In het centrum van het eiland liggen de Roque Nublo (1813 m) en Pico de las Nieves (1949 m).
De Chinijo-archipel ligt ten noordoosten van Lanzarote en omvat kleine eilandjes en klippen zoals La Graciosa, Alegranza, Montaña Clara, Roque del Este en Roque del Oeste. Op 19 september 2021 vond er opnieuw een vulkaanuitbarsting plaats binnen dezelfde vulkanengroep.
De Eilanden in Detail
Tenerife
Tenerife is het grootste eiland van de Canarische Eilanden en telt de meeste inwoners, met ruim 900.000 mensen, wat het tot het eiland met de meeste inwoners van Spanje maakt. Het eiland ligt ongeveer 400 km van de kust van Marokko en de Westelijke Sahara. Evenals de buureilanden is het een eiland van vulkanische oorsprong. De hoofdstad van Tenerife is Santa Cruz de Tenerife, gelegen aan de oostkust. Dit is een grote stad met een belangrijke haven voor vracht- en cruiseschepen en een doorvoerhaven voor de andere Canarische Eilanden. Santa Cruz de Tenerife is tevens een van de hoofdsteden van de Canarische archipel. Van 1833 tot 1927 was het de enige hoofdstad, totdat Las Palmas de Gran Canaria in 1927 mede-hoofdstad werd.
Dankzij de passaatwind en de ligging kent Tenerife een gelijkmatig klimaat, met temperaturen die 's winters rond de 19° en 's zomers rond de 25° liggen. De nachttemperaturen variëren van ongeveer 14° in de winter tot 21° in de zomer. Hierdoor wordt Tenerife ook wel het "eiland van de eeuwige lente" genoemd. Dit geldt echter niet voor het gehele eiland. De vulkaan Pico del Teide (3.718 meter) deelt het eiland in tweeën: het zonnige, drogere zuiden en het vochtigere, groenere noorden. De vochtige wolken blijven hangen tegen de bergen, wat resulteert in een rijke subtropische vegetatie in het noorden, dat ook vaker bewolkt en regenachtiger is dan het zuiden. Bij aanvoer van hete lucht uit de Sahara kan het in de zomermaanden oplopen tot boven de 35°.
Het eiland wordt gekenmerkt door hoge bergformaties, georiënteerd van noordoost tot zuidwest. De noordelijke en westelijke helft van Tenerife heeft begroeide en vruchtbare valleien met uitgestrekte bananenplantages. De Vallei van La Orotava staat bekend om zijn wisselende natuurschoon, net als het nationale natuurreservaat Las Cañadas rondom de vulkanen Pico del Teide en Pico Viejo, dat met zijn woeste en ruige landschap doet denken aan het maanoppervlak.
Het carnaval is een belangrijk feest op Tenerife, evenals Romeria (oogstfeest) met de Baile de Mago (boerendans). De belangrijkste krant, El Día, legt nadruk op de eilandidentiteit en fungeert als spreekbuis voor independentisten en Canarische nationalisten.
Watersporten, waaronder windsurfen, zijn populair. De windsurfspot El Medano is jaarlijks het toneel van wereldkampioenschappen. De voetbalclub CD Tenerife speelt in de Segunda División A. Tenerife heeft twee moderne internationale luchthavens (Tenerife Noord en Zuid) die het eiland verbinden met Europa. Vanuit Nederland en België is het ongeveer 4,5 uur vliegen.
Wandelen is erg populair op Tenerife, met honderden gemarkeerde wandelpaden. Het dorp Vilaflor (1500 m) biedt uitstekende wandelmogelijkheden. Bijna de helft van het eiland is beschermd natuurgebied, waaronder het Nationaal Park de Teide, het dennenbos van La Esperanza en het gebergte van Anaga, met laurierbossen (Laurisilva). De langeafstandswandelroute GR-131 loopt van Arona via El Portillo naar La Esperanza.
In de wateren tussen Tenerife en La Gomera leeft een kolonie Indische grienden, naast andere dolfijnen en walvisachtigen. Dagelijks vertrekken boten vanuit havens in het zuiden voor excursies om deze dieren te observeren, met licenties voor verantwoord spotten.
Traditionele culinaire specialiteiten zijn papas arrugadas (gekrompen aardappelen), mojos (sausjes van pepers of koriander), honing en zeevruchten. Gofio, gemaakt van geroosterde tarwebloem, is een belangrijk basisproduct.
Gran Canaria
Gran Canaria wordt beschouwd als het meest veelzijdige eiland van de archipel. Het biedt zandduinen, dennenbossen, koloniale stadjes, surfdorpjes en stille bergpassen. De duinen van Maspalomas in het zuiden trekken zonzoekers aan, terwijl het groene noorden en ruige binnenland het authentieke Canarias laten zien. De hoofdstad Las Palmas de Gran Canaria combineert stadsleven met strand en cultuur. Het eiland is ideaal voor wie een mix van strand, stad en natuur zoekt, en is goed bereikbaar en betaalbaar, wat het geschikt maakt voor gezinnen, koppels en soloreizigers.
Bezienswaardigheden op Gran Canaria zijn de Roque Nublo, een gigantische basaltrots van 80 meter hoog en een symbool van het eiland, en het pittoreske dorp Teror. De Dunas de Maspalomas, een uniek duingebied dat doet denken aan de Sahara, is een beschermd natuurgebied en een absolute must-see.
La Palma
La Palma, ook wel La Isla Bonita genoemd, is een groen eiland met weelderige bossen, diepe ravijnen en stille dorpjes. Het is een paradijs voor wandelaars, rustzoekers en natuurliefhebbers, met weinig massatoerisme. De Caldera de Taburiente, een enorme erosiekrater, is het hart van het eiland en biedt mogelijkheden voor meerdaagse trektochten. La Palma is ook een van de beste plekken ter wereld om sterren te kijken, dankzij de heldere lucht en de aanwezigheid van een internationale sterrenwacht.
Het eiland is goed bereikbaar via een overstap op Tenerife of Gran Canaria. Accommodaties zijn er voornamelijk kleinschalig en landelijk.
La Gomera
La Gomera is een klein, ongerept en magisch eiland, ideaal voor wie wil onthaasten. Het biedt charmante guesthouses en finca's midden in de natuur. Het nevelwoud van Garajonay, een UNESCO-werelderfgoedsite, kenmerkt het eiland, samen met steile barranco's (bergkloven) en adembenemende uitzichtpunten. Voor wandelaars is dit een paradijs. Vanaf uitkijkpunt Mirador de Abrante bij Agulo heb je een fantastisch uitzicht over de kust en bij helder weer zelfs op El Teide. Sommige bewoners spreken nog El Silbo, een uitstervende fluittaal die op de immateriële werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
La Gomera heeft geen luchthaven voor internationale vluchten; het eiland is per ferry bereikbaar vanuit Tenerife.
Fuerteventura
Fuerteventura staat bekend om zijn prachtige en lange stranden, Sahara-achtige duinen, verlaten baaien en helderblauw water. Het is populair onder wind- en kitesurfers, maar ook ideaal voor wie wil relaxen. Het binnenland is droog en leeg, maar herbergt fotogenieke dorpjes. Het eiland kent veel wind, wat prettig is in de zomer en fris in de winter. Fuerteventura is populair bij strandliefhebbers, surfers en overwinteraars.
Een aanrader is Playa de Cofete, een eindeloos strand aan de ruige westkust, waar de oceaan woest op het zand beukt.
Lanzarote
Lanzarote is een bestemming voor wie houdt van een actieve en ongerepte vakantie. Als uniek biosfeerreservaat met een buitengewoon vulkanisch landschap en prachtige stranden, biedt het eiland een bijzondere ervaring. De invloed van kunstenaar en architect César Manrique is overal voelbaar, met harmonieuze architectuur die opgaat in het landschap en een verbod op hoogbouw. Bezienswaardigheden zijn onder andere Jameos del Agua, een vulkanische tunnel omgetoverd tot cultureel centrum, en het wijngebied La Geria, bekend om zijn unieke wijnbouw in vulkanische grond.
Lanzarote is goed bereikbaar met directe vluchten en is overzichtelijk, waardoor het eiland in vijf tot zeven dagen goed te verkennen is. Het is geliefd bij stellen en slow travellers.
El Hierro
El Hierro is het kleinste bewoonde eiland van de archipel en een voorbeeld op het gebied van duurzaamheid en slow tourism. Het eiland is afgelegen en kent een traag ritme en eenvoudige levensstijl. Verwacht vulkanische kustlijnen, stille bossen, dorpen waar de tijd stil lijkt te staan, en weinig toeristen. Het eiland is bereikbaar per binnenlandse vlucht of veerboot vanaf Tenerife. Accommodaties zijn eenvoudig en kleinschalig. El Hierro is ideaal voor wie wil onthaasten, een digital detox wil of ecotoerisme wil omarmen.
Bijzonder zijn de natuurlijke zwembaden van Tamaduste en het mariene reservaat bij La Restinga.
Chinijo-archipel
De Chinijo-archipel, ten noorden van Lanzarote, bestaat uit vijf piepkleine eilanden: La Graciosa, Montaña Clara, Alegranza, Roque del Este en Roque del Oeste. Samen vormen ze het grootste zeereservaat van Europa. Alleen La Graciosa is bewoond en biedt ultieme rust, snorkelen, wandelen en eindeloze vergezichten. Auto's zijn hier niet toegestaan.
Praktische Informatie
Beste reistijd
Dankzij het subtropische klimaat zijn de Canarische Eilanden het hele jaar door aangenaam. De wintermaanden bieden temperaturen rond de 20-23 graden, ideaal voor wandel- en zonvakanties. In de zomer lopen de temperaturen op tot 28-30 graden, met een verkoelende bries. De drukste periodes zijn december-februari (overwinteraars) en juli-augustus (zomervakantie). De tussenseizoenen (maart-mei en september-november) bieden minder drukte en scherpere prijzen.
Bereikbaarheid
De grote eilanden (Tenerife, Gran Canaria, Lanzarote, Fuerteventura) hebben directe vluchten vanuit Nederland en België. Kleinere eilanden (La Palma, La Gomera, El Hierro, La Graciosa) zijn bereikbaar via binnenlandse vluchten of ferries vanaf de grotere eilanden. La Graciosa is enkel per boot bereikbaar vanaf het noorden van Lanzarote.
Vervoer ter plaatse
Een huurauto wordt sterk aanbevolen voor het verkennen van het binnenland en afgelegen gebieden. Op de kleinere eilanden is het wegennet beperkt maar goed onderhouden. Openbaar vervoer is goedkoop, maar vooral gericht op lokale verbindingen.
Prijsniveau
Over het algemeen zijn de Canarische Eilanden betaalbaar, zeker buiten het hoogseizoen. Tenerife en Gran Canaria bieden de grootste variatie in prijsklassen. La Palma, El Hierro en La Gomera zijn goedkoper, maar hebben een beperkter aanbod.
Eilandhoppen
Het combineren van meerdere eilanden is mogelijk, bijvoorbeeld Tenerife - La Gomera - El Hierro (per ferry), of Lanzarote - La Graciosa - Fuerteventura. Houd hierbij rekening met wisselende veerbootdiensten en de behoefte aan flexibiliteit.
tags: #grootste #eiland #canarische #eilanden