Lelystad Airport, gelegen nabij Lelystad in de provincie Flevoland, is een luchthaven met een rijke geschiedenis en een complexe toekomst. Hoewel het momenteel geen commercieel vakantieverkeer ontvangt, is het operationeel voor General Aviation en business aviation. De luchthaven is onderdeel van de Royal Schiphol Group en speelt een belangrijke rol in de luchtvaartinfrastructuur van Nederland.
Oprichting en Vroege Ontwikkeling
Het verhaal van Lelystad Airport begint in 1973, toen de luchthaven nog een grasbaan was net buiten Lelystad. Deze grasbanen waren oorspronkelijk aangelegd voor vliegtuigen die nodig waren voor het droogleggen van de polder Flevoland. De behoefte aan een efficiëntere locatie voor een vliegveld, met potentieel voor uitbreiding voor groter luchtverkeer, leidde tot de officiële erkenning van Vliegveld Lelystad in 1973. De groei van het verkeer maakte de aanleg van een verharde baan noodzakelijk, die in 1981 gereed was, twee jaar na de verharding van de taxibaan.
Vliegveld Lelystad kende aanvankelijk een goede groei, maar het bereikte niet de zakelijke functie waarvoor het oorspronkelijk was bestemd. In 1991 werd de landingsbaan verlengd naar 1.250 meter en voorzien van de benodigde verlichting. Sinds de overname door Schiphol in 1993, toen het Vliegveld Lelystad werd omgedoopt tot Lelystad Airport, worden er plannen gemaakt voor uitbreiding naar groot commercieel vliegverkeer.
Lelystad Airport als Overloopluchthaven van Schiphol
Lelystad Airport is gereed gemaakt als de overloopluchthaven van Schiphol. Dit concept werd al in 2008 vastgesteld in het Alders akkoord, waarin omwonenden, politici en de luchtvaartsector instemden met deze ontwikkeling. De opening van Lelystad Airport voor vakantievluchten biedt de kans om nachtvluchten van Schiphol te verplaatsen naar overdag op Lelystad Airport.
De exploitatie van Lelystad Airport is in handen van N.V. Luchthaven Lelystad, een volledige dochteronderneming van Schiphol Group. Met circa 80.000 vliegbewegingen per jaar is Lelystad Airport in aantallen de tweede luchthaven van Nederland en het drukste vliegveld van Nederland voor de algemene luchtvaart.
Uitbreidingsplannen en Politieke Besluitvorming
De plannen voor de uitbreiding van Lelystad Airport naar grootschalig commercieel vliegverkeer zijn langdurig onderwerp van politieke discussie en besluitvorming geweest. In 2008 namen het parlement en het kabinet het advies over van de Alderstafel over de ontwikkeling van de luchtvaart. Op 7 juli 2009 adviseerde Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) echter negatief over de uitbreiding.
Op 31 maart 2015 werd officieel bekendgemaakt dat Lelystad Airport mocht gaan uitbreiden. De Schiphol Group investeerde sindsdien zo'n 90 miljoen euro om rond 2033 circa 45.000 vliegbewegingen van Schiphol te kunnen overnemen. Het kabinet trok eerder 50 miljoen euro uit voor de verbetering van de bereikbaarheid van het vliegveld.
Op 17 januari 2017 besloot de Raad van State in hoger beroep dat er uitgebreid mocht worden en dat er geen gevaar was door vogels. De Vogelbescherming uitte echter zorgen en stelde dat dit opnieuw onderzocht moest worden, vanwege laagvliegen over 'Heavy- en Moderate Risk'-gebieden. Het vliegveld kreeg toestemming om de start- en landingsbaan te verlengen van 1.250 naar 2.700 meter en te verbreden van 30 naar 45 meter. Hiermee werd de baan geschikt voor middelgrote vliegtuigen zoals de Boeing 737 en Airbus A320.
Uitstel en Controverses
Vanaf april 2019 zou Lelystad Airport opengaan voor groter verkeer, met aanvankelijk 2.000 geplande vluchten. Echter, de oplevering werd een jaar uitgesteld door perikelen bij LVNL. In 2017 en 2018 groeide de onrust onder bewoners en politici over de verwachte toename van geluidsoverlast en luchtvervuiling, met name door het langdurig laagvliegen.
Op 21 februari 2018 maakte de minister van Infrastructuur en Waterstaat bekend dat de opening van de uitbreiding zeker een jaar zou worden uitgesteld, tot 2020, vanwege onvolledig uitgevoerde berekeningen over geluidshinder. Het aantal vliegbewegingen zou aanvankelijk kleiner zijn dan oorspronkelijk voorzien: 4.000 in het eerste jaar, 7.000 in het tweede en 10.000 in het derde jaar.
Een significant obstakel voor de opening vormde de natuurvergunning. In maart 2022 werd bekend dat het vliegveld nog geen natuurvergunning kon krijgen wegens tekorten in de stikstofberekening. De opening voor commerciële luchtvaart werd door een meerderheid in de Tweede Kamer onverantwoord geacht vanwege de gevolgen voor klimaatverandering, de gezondheid van omwonenden en de ingenomen stikstofruimte.
Op 25 januari 2021 werden besluiten rondom Lelystad Airport controversieel verklaard. In maart 2022 besloot de minister de PAS-melding van Lelystad Airport niet te legaliseren door de fouten in de stikstofberekening. Op 30 januari 2024 is hierover gestemd, waarbij een positief besluit werd genomen over de toekomst van Lelystad Airport en de opening voor vakantievluchten, vastgelegd in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA.
Een duurzaam datacenter bouwen op een luchthaven – Het verhaal achter Lelystad Airport | Schneider Electric
Huidige Activiteiten en Toekomstige Betekenis
Ondanks de vertragingen in de opening voor commercieel verkeer, is Lelystad Airport een belangrijk centrum voor trainingsvliegvelden. Diverse vliegscholen, zoals AIS Flight Academy en Zelf Vliegen, leiden er toekomstige piloten op. Ook privévliegers worden er opgeleid door kleinere vliegscholen.
Daarnaast is sinds 2011 het onderhoudsbedrijf en vliegtuigspuiterij Satys (voorheen QAPS) gevestigd op Lelystad Airport. Sinds 2003 is ook het Themapark Aviodrome op de luchthaven te vinden.
De sociaal-economische betekenis van Lelystad Airport voor Flevoland en de regio is aanzienlijk. De komst van commercieel handelsverkeer zal naar verwachting een economische impuls geven aan het bedrijfsleven, de toeristisch-recreatieve sector, en kennis- en onderwijsinstellingen. De maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) voorspelt dat de uitbreiding van de luchthaven in 2050 tussen de 2.200 en 2.400 banen zal creëren in Lelystad.
Uitdagingen en Kritiek
De uitbreiding van Lelystad Airport stuitte op aanzienlijke weerstand en kritiek. Belangenbehartigers voor recreatieondernemers uitten zorgen over banen in de recreatie op de Veluwe. Het verzet nam toe toen duidelijk werd dat de aanvliegroutes grotendeels gebruik zouden maken van het lage luchtruim (tot ongeveer drie kilometer hoogte).
Tegenstanders pleitten voor een ingrijpende herindeling van het luchtruim. Luchtverkeersleiding Nederland had al in 2009 geconcludeerd dat de aanvliegroutes van Lelystad Airport de routes naar Schiphol in de weg konden zitten. Diverse milieuonderzoeken, waaronder de MER uit 2013 en latere rapportages, werden bekritiseerd vanwege fouten in de berekeningen van geluidsbelasting en stikstofdepositie.
De stikstofberekeningen bleken een cruciaal struikelblok. Diverse rapporten en analyses, waaronder die van de Commissie voor de milieueffectrapportage en actiegroepen zoals SATL, wezen op onderschatting van de stikstofneerslag en fouten in de rekenmodellen. Dit leidde tot de conclusie dat Lelystad Airport alleen geopend kon worden als de stikstofuitstoot gecompenseerd zou worden door verminderde uitstoot bij andere bronnen.
De verkeersverdelingsregel (VVR), bedoeld om vluchten van Schiphol over te nemen, stuitte ook op Europese bezwaren. Europese regels staan het weren van nieuwe maatschappijen niet toe, wat botste met de wens van de Tweede Kamer om autonome groei te voorkomen. Uiteindelijk werd een aangepaste VVR ingediend die een middenweg probeerde te vinden.
De langdurige vertragingen en de complexiteit van de besluitvorming rond Lelystad Airport illustreren de uitdagingen bij de ontwikkeling van grote infrastructuurprojecten in Nederland, waarbij economische belangen, milieu-impact en omwonendenparticipatie zorgvuldig moeten worden afgewogen.
tags: #informatie #schiphol #group #lelystad #airport