Klimaatverandering bedreigt wintersport: een verontrustend beeld
De zomer was warm, en dat had ook gevolgen voor de skiërs. Trainen was nauwelijks mogelijk omdat bijna alle gletsjers in Europa gesloten waren. Aan het begin van het huidige seizoen werden wedstrijden afgelast vanwege de hoge temperaturen. De aanhoudende opwarming van de aarde heeft duidelijke gevolgen voor de wintersportsector.
Gletsjerspecialist Marc Olefs constateert dat de hoeveelheid gevallen sneeuw bij bijna alle meetstations in Oostenrijk met veertig procent is afgenomen sinds de jaren vijftig. "De hoeveelheid sneeuw neemt af en ook het sneeuwdek ligt er korter. De hogere temperaturen zorgen ervoor dat er meer regen dan sneeuw valt en ook dat de sneeuw die al gevallen is, sneller smelt."
Bedreigingen voor de toekomst van wintersport
Deze ontwikkelingen zijn bedreigend voor de wintersport in het algemeen en voor de professionele tak ervan in het bijzonder. De grootste gletsjer van Oostenrijk is in bijna honderd jaar tijd 250 meter ijsdikte kwijtgeraakt.
Professionele skiërs maken zich eveneens zorgen. Lucas Braathen, een Noor die dit seizoen al twee keer goud won in de wereldbeker, deelt zijn angst: "Dit is wat ik het liefste doe. Als dat kan verdwijnen door het klimaat, is dat een schrikbeeld voor mij."
Ook de Nederlandse skiër Maarten Meiners is niet gerustgesteld. "In Saas-Fee (Zwitserland) hebben we goed kunnen trainen, maar de helft van de pistes was eigenlijk maar beschikbaar vergeleken met de afgelopen jaren. Als die trend zich de komende tien, twintig jaar doorzet dan is zomerskiën in Europa wel echt een heel moeilijk verhaal." Meiners oppert dat sporters zich mogelijk moeten aanpassen aan deze veranderende omstandigheden.
Actie vanuit de wintersportwereld
De internationale skifederatie FIS (Fédération Internationale de Ski et de Snowboard) erkent de urgentie en vindt dat het tijd is voor actie. Johan Eliasch, president van de FIS, benadrukt het belang van gedeelde verantwoordelijkheid: "Het is belangrijk dat we ons aandeel pakken wat betreft matiging. Onze aanpak is tweeledig. We willen onze ecologische voetafdruk met vijftig procent verminderen voor 2030. En ten tweede willen we tien keer zo klimaatpositief worden."
Professionele skiërs reizen gedurende een seizoen intensief door verschillende continenten. Maarten Meiners merkt op dat individuele sporters hierin beperkte verandering teweeg kunnen brengen: "Ik denk dat dat ietsje meer bij de FIS ligt. Ze kunnen misschien de wedstrijden wat meer clusteren, zodat ze de reisbewegingen beperken."
Sommige skiërs gebruiken hun bekendheid om het bewustzijn rondom klimaatverandering te vergroten. Lucas Braathen erkent de impact van zijn sport: "Ik doe een sport waarvoor ik veel moet reizen en veel materiaal nodig heb. Daar ben ik niet trots op, dus ik heb eigenlijk geen recht van spreken. Maar ik doe wat ik kan via de kanalen die ik heb." Aleksander Aamodt Kilde, winnaar van olympisch zilver en brons, wijdde een video aan het onderwerp: "Als skiër ben ik al twintig jaar lang actief op sneeuw en ijs en zie ik de impact van klimaatverandering. Mijn sport gaat gepaard met veel reizen. Ik wil mijn positie gebruiken om mensen bewust te maken."
Klimaatonderzoeker Marc Olefs ziet hierin een positieve ontwikkeling: "Als een bekend persoon je erop attendeert, op een manier van: kijk eens en wees je ervan bewust wat je ecologische voetafdruk is, kan dat het bewustzijn vergroten."
De rol van bewustzijn en duurzame keuzes
Dirk van den Berg van Protect Our Winters, een non-profitorganisatie die zich inzet voor duurzaamheid en klimaatbewustzijn onder wintersporters, constateert dat het bewustzijn binnen de wintersportgemeenschap groeit, maar nog niet voldoende is. Veel mensen realiseren zich dat er vroeger vaker sneeuw lag, maar gaan toch op wintersport omdat ze ervoor gespaard hebben. Protect Our Winters probeert duidelijk te maken dat iedereen in de wintersportketen een rol te vervullen heeft.
Financiële zorgen in Franse skigebieden
Een rapport van de Franse Algemene Rekenkamer wijst uit dat de financiële zorgen van skigebieden toenemen, met name in lager gelegen gebieden. Sneeuwval blijft hier steeds vaker uit, waardoor wintersporters deze plekken mijden. Naar verwachting zal slechts een handvol van deze ondernemingen het jaar 2050 halen als de huidige trend zich voortzet.
Extremer weer en de gevolgen
"De weersomstandigheden in skigebieden worden steeds extremer", vertelt Van den Berg. "Enkele weken geleden was het min twintig graden in de Alpen, nu is het er plus tien. En die schommelingen hebben echt een effect. Lager gelegen gebieden zitten steeds vaker zonder sneeuw. Dat betekent dat mensen naar de hoger gelegen gebieden trekken, waar het veel drukker wordt. En ook gletsjers in hoger gelegen gebieden smelten en worden kleiner. Dus daar wordt het ook een stuk drukker, aangezien dezelfde hoeveelheid mensen in een kleiner gebied gaat skiën. Voor de gemiddelde wintersporter zal het genot aanzienlijk afnemen."
Kunstsneeuw: een milieu-impact
Gebieden die kampen met sneeuwtekort, kiezen steeds vaker voor kunstsneeuw. De productie hiervan is echter belastend voor het milieu. Hoewel de kunstsneeuw zelf niet altijd schadelijk is, kunnen de benodigde waterreservoirs leiden tot een daling van het grondwaterpeil in de Alpen, met negatieve gevolgen voor de natuur.
Bovendien is het in lager gelegen gebieden soms te warm om kunstsneeuw te produceren. Deze gebieden herdefiniëren zichzelf, bijvoorbeeld door toerskigebieden te worden of zich meer te richten op activiteiten buiten het skiseizoen, zoals trailrunning en mountainbiken.
Duurzame keuzes voor wintersporters
Voor het individu ligt de rol in het maken van duurzame keuzes, met name op het gebied van transport. Het vermijden van vliegreizen wordt sterk aangeraden, aangezien er met voldoende skigebieden in de buurt vaak alternatieven zijn zoals de auto, bus of trein. Ook het gebruik van een elektrische auto wordt aangemoedigd.
Daarnaast wordt geadviseerd om vakanties achter elkaar te plannen om reiskosten en CO2-uitstoot te beperken. Het huren van materiaal, zoals ski's en schoenen, in plaats van kopen, wordt ook aangeraden vanwege de milieu-impact van de productie en het transport van nieuwe spullen.
De rol van bedrijven en skigebieden
Skifabrikanten zoals Atomic werken aan het verminderen van hun klimaatimpact. Bedrijven als Bever, dat reparaties aanbiedt en duurzame merken promoot, worden als positieve voorbeelden genoemd.
Ook skigebieden nemen toenemend hun verantwoordelijkheid. Er wordt geïnvesteerd in duurzame energieopwekking, zoals zonnepanelen, en energiezuinige liften en sneeuwkanonnen. Het Oostenrijkse dorp Werfenweng wordt geprezen als duurzaamheidspionier, met een autovrij centrum en diverse opties voor duurzaam vervoer.
Toekomstperspectieven: minder pessimistisch dan gedacht?
Onderzoek van Klima.Schnee.Sport, een samenwerkingsverband van diverse Europese instituten, suggereert dat de berichtgeving over het verdwijnen van skigebieden mogelijk te pessimistisch is. Volgens deze studie zullen pistes boven de 1.800 meter tot 2050 grotendeels onveranderd blijven. Lager gelegen gebieden (<1.300 meter) zullen echter moeten investeren in kunstmatige sneeuwproductie.
Oostenrijkse onderzoekers geven aan dat meer dan 90% van de energie voor kunstsneeuwproductie al duurzaam wordt opgewekt. Hoewel er meer onderzoek nodig is naar de exacte gevolgen van klimaatverandering, waaronder neerslag en extreem weer, lijken wintersporters zich geen al te grote zorgen te hoeven maken over de toekomst van hun sport in de meeste gebieden.
Wel zullen kleinere, laaggelegen skigebieden, zoals in het Duitse Sauerland of de Franse Vogezen, het waarschijnlijk moeilijk krijgen vanwege onvoldoende middelen om te investeren in de benodigde technologie.
De milieu-impact van wintersport
Ondanks de hoopvolle onderzoeksresultaten, blijft wintersport niet zonder impact op het milieu. De grootste impact zit in het transport naar het skigebied. Daarnaast verbruiken sneeuwkanonnen en liften veel energie en water. Erosie van de bergen, veroorzaakt door de druk van skiërs en de aanleg van pistes, tast het landschap aan.
De aanleg van skipistes verstoort bovendien leefomgevingen van dieren en planten. Het energieverbruik van hotels en restaurants draagt eveneens bij aan de milieu-impact.
Duurzame skigebieden en initiatieven
Er zijn steeds meer skigebieden die zich inzetten voor een duurzamer karakter. Voorbeelden hiervan zijn:
- Kitzensteinhorn (Oostenrijk): Gebruikt sneeuwkanonnen die werken op 100% duurzame stroom van een lokale waterkrachtcentrale.
- Les Gets (Frankrijk): Richt zich op natuurbehoud, waterbeheer, energiezuinige liften en sneeuwkanonnen, en zonnepanelen.
- Avoriaz in Portes du Soleil (Frankrijk): Een autovrij skigebied dat zich inzet voor ecologie en duurzame accommodatie.
- Alpine Pearls: Een organisatie die meer dan 20 dorpen verbindt met een gemeenschappelijke duurzame aanpak, gericht op duurzame mobiliteit en autovrije/autoluwe gebieden.
'Skigebieden in Europa verdwijnen door klimaatverandering'
Hoewel de toekomst van de wintersport door klimaatverandering onder druk staat, zijn er wereldwijd initiatieven om de impact te verminderen en duurzamere keuzes te maken, zowel door de sector als door individuele wintersporters.
tags: #invloed #weer #op #wintersport