Het aangrijpende vluchtverhaal van Kees van der Sluis

De Tweede Wereldoorlog bracht onvoorstelbaar leed met zich mee, en voor velen, waaronder het gezin van Kees van der Sluis, betekende het een chaotische en angstaanjagende vlucht. Dit verhaal beschrijft de ervaringen van een zesjarig jongetje dat gedwongen werd zijn thuis te ontvluchten vanwege de Joodse achtergrond van zijn vader.

Aanloop tot de Vlucht

In mei 1940, toen bommenwerpers griezelig laag overvlogen, wist de Joodse vader van Kees van der Sluis wat hem te wachten stond. Dit leidde tot een drastisch besluit: het gezin moest vluchten. Kees' moeder greep snel de jassen van de kapstok en halsoverkop zette het gezin de Belgische grens over.

De Gevaarlijke Reis

De vlucht begon met het achterlaten van de auto in België. Vervolgens reisde het gezin verder in een legervrachtwagen naar Hasselt en daarna naar Brussel. De reis ging verder per trein naar Parijs, een overvolle trein die onderweg beschoten werd. Voor de zesjarige Kees was dit alles even onbegrijpelijk als angstaanjagend. Dit was echter pas het begin van een chaotische vlucht die vijf jaar zou duren.

Kees van der Sluis, geboren in 1934, werkte tot aan zijn pensioen als arts. Hij kreeg twee zonen en een dochter en zes kleinkinderen. Op 75-jarige leeftijd begon hij zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog te tekenen en schilderen, tien jaar waarin hij maar liefst achthonderd tekeningen maakte. Een explosie van emoties kwam tot uiting in zijn werk.

Herinneringen en Verwerking

Zeventig tot vijfenzeventig jaar na de vlucht kon Kees van der Sluis er nog steeds moeilijk over praten. Het tekenen bood echter een uitlaatklep voor zijn emoties. Pas daarna vond hij de woorden voor dit oorlogsverhaal, dat de lezer meesleept op een bange tocht om het onheil voor te blijven. De oorlogsherinneringen van een klein jochie worden op een indrukwekkende manier verteld, mede dankzij de combinatie van tekeningen en een onopgesmukte vertelstijl.

De vader van Kees, Jaap, was een Joodse handelaar in textiel. Samen met zijn protestantse vrouw Nel en hun drie kinderen, Kees (6), Jacques (8) en Rietje (3), vluchtte hij op 10 mei 1940, de dag dat de Duitsers Nederland binnenvielen. De anti-Joodse maatregelen werden ook in Frankrijk steeds strenger. In 1942 werd Kees' vader opgepakt en naar een interneringskamp gestuurd, vanwaar gevangenen werden doorgestuurd naar vernietigingskampen. Met hulp van de lokale ondergrondse kon hij ontsnappen.

Leven in Vluchtelingenkampen en de 'Zone Libre'

Eind juni 1940 kwam het gezin Van der Sluis terecht in het Nederlandse vluchtelingenkamp La Partoucie in Lessac, nabij Limoges. Hier werden honderden Nederlands-Joodse vluchtelingen opgevangen. De omstandigheden waren zwaar: slapen in stapelbedden in kamers voor dertig tot veertig mensen, zonder water of elektriciteit. Later, toen Kees' moeder geld kreeg van haar familie, betrokken ze logies in een dorpshotel in Confolens. Dit stadje lag in de 'zone libre' van Frankrijk, een gebied dat niet direct bezet was door de Duitsers.

Toen in november 1942 heel Frankrijk werd bezet, vluchtte Kees' vader naar Lyon, waar hij contact had met de Franse en Nederlandse illegaliteit. De rest van het gezin volgde later. Na de bevrijding keerde de familie Van der Sluis terug naar Nederland. Van der Sluis merkt op dat de familie van zijn vaders kant grotendeels vermoord is; alleen zijn vader, een oom en zijn oma hebben de oorlog overleefd.

Ziekte en Keuze voor het Artsenberoep

Tijdens de vlucht werd Kees' vader ernstig ziek, en zowel hij als Kees' zusje kregen tyfus. De arts gaf hen weinig hoop. Om zijn moeder te ontlasten, werd de jonge Kees ondergebracht bij nonnen. Hij herinnert zich lachend dat hij daar tot een streng katholiek werd gevormd, hoewel zijn ouders niet religieus waren. Gelukkig herstelden zijn vader en zusje. Kees' vader en zusje hebben het uiteindelijk gered.

Of de ingrijpende ervaringen met ziekte en zorg tijdens deze jaren een rol hebben gespeeld bij zijn latere keuze om dokter te worden, weet Kees niet zeker. Hij vond het simpelweg een mooi vak, maar erkent dat er enige onbewuste invloed niet te ontkennen valt. Ook over de vraag of de oorlogservaringen traumatische sporen hebben nagelaten, is hij nuchter: "iedereen die dit soort ervaringen heeft, zal wel gevolgen ondervinden. Maar je verdringt ze meestal, en dat is misschien maar goed ook."

Een Blijvende Impact

Wat Kees van der Sluis het meest is bijgebleven, is de gruwel en de verschrikking van de oorlog zelf, de barre ellende. Dit beïnvloedt sterk zijn kijk op de actualiteit. Hij ziet en herkent de gevoelens van benarde, angstige Oekraïense kinderen, wat hem mismoedig maakt: "We zijn maar een stap verwijderd van een derde wereldoorlog."

Boekdetails

tags: #kees #van #der #sluis #vlucht