Een fractuur van de poot bij katten is een breuk of scheur in één van de botten van de poot. Dit kan veroorzaakt worden door direct of indirect trauma. Zowel de voorpoten als de achterpoten kunnen een fractuur oplopen, maar ook het bekken of de staart. De poten van de kat bestaan uit verschillende lange en korte botten. Een breuk kan overal in de poot ontstaan; in de humerus (opperarmbeen), radius (spaakbeen), ulna (ellepijp), de carpale en metacarpale botten (botten van de handen), femur (dijbeen), tibia (scheenbeen), de tarsale en metatarsale botten (botten van de voet) en de falangen (vingerkootjes).
Botbreuken bij katten komen bijzonder vaak voor. De oorzaak is meestal een trauma, wat betekent dat er een harde klap of iets dergelijks is geweest waardoor het bot gebroken is. De meest voorkomende oorzaken van botbreuken zijn aanrijdingen en een val. Bij katten zien we, zeker in de zomer, zeer vaak breuken ontstaan nadat de kat uit het raam of van het balkon gevallen is. Het is bekend dat katten meestal weer op hun vier poten terecht komen, helaas gaat dat vaak gepaard met botbreuken en andere ernstige schade. Zelfs binnenkatten kunnen een poot breken als ze vallen, ruw spelen of een ongeluk krijgen in huis.
Symptomen van een gebroken poot
Er zijn verschillende symptomen van een gebroken poot bij katten. Als u deze symptomen opmerkt, kunt u het beste meteen naar een dierenarts gaan:
- Een pootje niet meer gebruiken of mank lopen.
- Een slap of scheef hangend pootje.
- Piepen of grommen als u de poot aanraakt.
- Zwelling of een bobbel op het pootje.
- Een stukje bot steekt uit de huid (open fractuur).
Een kat kan soms blijven lopen ondanks een gebroken poot, vooral als het om een gedeeltelijke of stabiele breuk gaat, maar dit blijft erg pijnlijk en gevaarlijk. Zonder behandeling kan de breuk slecht genezen, wat kan leiden tot blijvende kreupelheid of ernstige complicaties. Het verschil tussen een breuk en een verstuiking is vaak moeilijk te zien zonder een onderzoek door een dierenarts. Over het algemeen gaat een breuk gepaard met hevige en onmiddellijke pijn, ernstig mank lopen waarbij de poot niet wordt belast, soms een zichtbare misvorming en een flinke zwelling. Een verstuiking veroorzaakt eerder een matige kreupelheid, plaatselijke pijn en een minder opvallende zwelling, zonder misvorming van de poot.
Diagnose door de dierenarts
Heeft u het vermoeden dat uw huisdier een gebroken poot heeft, dan is het verstandig om de beweging van de poot te beperken om verdere schade te voorkomen. Probeer uw huisdier te kalmeren. U kunt voorzichtig de poot ondersteunen en in een stabiele positie houden. De dierenarts zal aanvullend onderzoek uitvoeren om de exacte aard en de locatie van de breuk vast te stellen. Er worden röntgenfoto's van de poot gemaakt. Hierop is gedetailleerde informatie over de breuk te zien. Dit helpt de dierenarts om de ernst van de breuk te beoordelen. Ook de locatie van de breuk is belangrijk om te weten. Daarnaast spelen er nog andere dingen mee, zoals bijvoorbeeld hoe oud de breuk is, wat de leeftijd van het huisdier is en of er veel schade is aan de spieren, pezen, gewrichtsbanden, etc. Niet elke breuk is met een röntgenfoto goed te beoordelen, er kan dan een CT-scan nodig zijn.
Behandelingsopties
Bij een botbreuk zijn er verschillende opties, afhankelijk van de ernst van de breuk wordt er een behandelingsplan opgesteld dat het meest geschikt is voor uw kat. De poot kan worden behandeld op een conservatieve manier (met een spalk en met rust), maar er kan ook worden gekozen voor een operatie.
Conservatieve behandeling (spalk of gips)
Een gipsverband of spalk kan worden toegepast bij een kleine breuk in de voet of het onderbeen. Dit zorgt ervoor dat de botten op hun plek blijven. Het wordt ten zeerste afgeraden om zelf een spalk voor een kat te maken. Een slecht aangebrachte immobilisatie kan de verwonding verergeren en ernstige pijn, circulatiestoornissen of huidletsels veroorzaken. Bij katten vereist het aanbrengen van een spalk of gips een nauwkeurige techniek en regelmatige controle om complicaties te voorkomen. Katten accepteren helaas vaak een spalk- of gipsverband niet gemakkelijk, waardoor er vervelende complicaties kunnen ontstaan. Een gips of spalk die geplaatst wordt bij een patiënt die eigenlijk een stevigere fixatie nodig had, kan resulteren in serieuze complicaties zoals een breuk die niet geneest, een pootje dat scheef of gedraaid komt te staan, of afsterven van de huid doordat het gips of de spalk drukte op bepaalde plaatsen.
Chirurgische behandeling
Als de breuk gecompliceerder is, kan het nodig zijn dat er een operatie plaatsvindt. Er worden dan pennen, platen of schroeven geplaatst zodat de botfragmenten op de juiste plaats gehouden worden tijdens het genezingsproces. Een veelgebruikte en bewezen succesvolle techniek is Osteosynthese. Bij interne fixatie wordt de breuk hersteld zonder dat er enig materiaal buiten de huid komt. Dit kan verwezenlijkt worden met platen en schroeven en/of met pinnen (meestal een pin door het beenmerg heen, een zogenaamde intramedullaire pin) en/of met behulp van cerclages (ijzerdraad van speciaal medisch staal). Voor grotere breuken gebruiken dierenartsen speciale platen en schroeven, waarbij de schroef zichzelf vastzet in de plaat (zogenaamd locking materiaal). Het voordeel van interne fixatie is dat er een zeer stevige fixatie verkregen wordt met de minste nazorg voor de eigenaar.
Helaas moet er soms worden overgegaan tot het amputeren van de poot. Dit gebeurt wanneer de schade te groot is om de poot te redden of wanneer er sprake is van onomkeerbare zenuwschade.
3D-printing kan botbreuken volledig helpen herstellen
Nazorg en herstel
Na het spalken, gipsen of opereren moet de kat zo rustig mogelijk blijven. Dit kan door het dier bijvoorbeeld in een bench te plaatsen. Volg de instructies van uw dierenarts op en zorg voor een comfortabele en veilige omgeving voor uw huisdier. De rustperiode hangt af van het type breuk, de herstelmethode en de leeftijd van het dier. Botten van jonge dieren genezen sneller dan die van oudere dieren. Over het algemeen wordt een rustperiode van zes tot acht weken aangeraden.
De genezingstijd van een pootbreuk bij een kat hangt af van verschillende factoren, waaronder de ernst van de breuk, de soort behandeling, de algemene gezondheid van de kat en zijn herstelvermogen. Zodra de röntgenfoto's aangeven dat de breuk genezen is, wordt het gipsverband of de spalk verwijderd. Metalen pennen worden vaak verwijderd onder verdoving. Pas als bij controle met behulp van een röntgenfoto is vastgesteld dat het bot voldoende hersteld is, mag uw kat weer vrij bewegen. Wij begrijpen dat dit voor zowel uw huisdier als voor u vervelend kan zijn.
Soms kan het nodig zijn dat uw kat naar een dierenfysiotherapeut gaat. Die helpt met oefeningen voor het versterken van de spieren, soepel leren bewegen en het terugkrijgen van het zelfvertrouwen. Niet alle dierverzekeringen vergoeden standaard de kosten van fysiotherapie.
Kosten van de behandeling
Voor een botbreuk kunnen dure onderzoeken, operatie en opvolging nodig zijn. Een gipsverband of spalk bij katten kost tussen de €100 en €300. Voor een operatie van een gebroken poot betaalt u al gauw €800 - €1.000 of meer. De kosten van controles inclusief röntgenfoto's komen hier nog bovenop. Als u een kattenverzekering heeft, dan worden de consulten, behandelingskosten of operatie vergoed, waarbij u altijd een eigen bijdrage heeft.