Investeren in het kleinste, exclusieve vastgoed van Nederland loont, zo blijkt uit de KLM House Index 2024. Voor veel verzamelaars is het een droom: een limited edition of speciale uitgave toevoegen aan de collectie. Deze unieke objecten worden niet aan boord uitgedeeld, maar zijn gemaakt voor speciale gelegenheden. De markt voor deze miniatuurhuizen is lucratief, wat blijkt uit de onrust die het afgelopen jaar over enkele limited editions en specials ontstond, zoals over de miniatuur van het Scheepvaartmuseum.
De KLM House Index en de Waarde van Verzamelen
De KLM House Index 2024 biedt inzicht in de waarde en trends van deze bijzondere verzamelobjecten. MarkMedia & Art heeft in 2015/2016, 2020 en 2022 wereldwijd onderzoek gedaan naar de gemiddelde prijzen, trends en inzichten onder verzamelaars en handelaren. Voor opname in de index moesten de limited editions en specials sinds het vorige onderzoek een aantal keer van eigenaar zijn gewisseld. Dit onafhankelijke onderzoek, dat enkele maanden in beslag nam, onderstreept de serieuze business en de aanzienlijke geldstromen in deze markt.
Initiatiefnemer van de KLM House Index is auteur Mark Zegeling. Hij verklaart de passie van verzamelaars: “Herinneringen zijn misschien wel ons mooiste bezit en komen vaak door iets kleins tot leven. Daarin schuilt de magie van een souvenir als een KLM-huisje”. Sommige beleggers zien de limited editions en specials niet zozeer als verzamelobject, maar vooral als een investering in het kleinste vastgoed van Nederland. Het feit dat er volgens verzamelaars ook vervalsingen in omloop zijn, is een teken aan de wand dat de markt levendig en waardevol is.
Historische KLM-Gebouwen en Stedelijke Ontwikkeling
De geschiedenis van de KLM is onlosmakelijk verbonden met diverse panden, met name in Den Haag. Het eerste KLM-hoofdkantoor werd in 1949 geopend in Den Haag, aan de Plesmanweg. Dit monumentale gebouw, dat later dienst deed als ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, ondergaat momenteel een transformatie.
Transformatie van het voormalige KLM-hoofdkantoor aan de Plesmanweg
Achter het monumentale gebouw aan de Plesmanweg, in het gebied genaamd ‘de Saxofoon’, worden maximaal 157 nieuwe woningen gerealiseerd. De verouderde kantoorvleugel maakt plaats voor drie wooncomplexen in authentieke stijl, met ondergrondse parkeerplaatsen. Dit project brengt de oude, authentieke stijl van de omgeving terug en voegt waardevolle woonruimte toe, wat de buurt mooier en leefbaarder maakt.
De renovatie van het Monument Plesmanduin, gelegen aan het kruispunt van de Plesmanweg met de Badhuisweg, is bijna afgerond. Dit project omvat 260 woningen, horeca, bedrijfsruimte en een hotelfunctie. Het goedgekeurde bestemmingsplan voor de Saxofoon-locatie maakt de weg vrij voor de tweede fase van de ontwikkeling: de bouw van de drie wooncomplexen.
Het oorspronkelijke KLM-hoofdkantoor aan de Plesmanweg, ontworpen door architect Dirk Roosenburg, kende een rijke geschiedenis. De bouw begon in januari 1939 en de eerste steen werd gelegd op 17 mei 1939. Door de Duitse inval in mei 1940 werd de voltooiing van de resterende vleugels uitgesteld tot na de wederopbouw. Uiteindelijk werd het gebouw op 24 mei 1949 officieel in gebruik genomen.
Het KLM-kwartier en de Historische Context
Het terrein rond de voormalige KLM-gebouwen, bekend als het KLM-kwartier, heeft een geschiedenis die teruggaat tot het graven van het Kanaal. Vroeger diende het gebied als woonlocatie voor de opzichter van de Duinwaterleiding en als oefenterrein voor de Artillerie. De Duinwaterleiding, opgericht in 1874, speelde een cruciale rol in het verbeteren van de drinkwaterkwaliteit in Den Haag.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het KLM-gebouw gevorderd door de Duitse bezetter, die het wilde slopen vanwege de ligging in het ‘Sperrgebiet’. Na de oorlog kreeg de KLM in januari 1946 weer de beschikking over het gebouw. De uitbreiding met drie nieuwe vleugels (A, B, en C) werd in de jaren daarna gerealiseerd, ondanks tegenstand van de overheid vanwege de omvang en schaarste aan bouwmaterialen.
De Plesmankamer, in het gebouw aan de Plesmanweg, was oorspronkelijk de werkplek van Albert Plesman van 1946 tot 1949. Na de opening van de nieuwe vleugels verhuisde hij naar een andere ruimte, waar hij tot zijn dood in 1953 werkte. Deze kamer, met zijn originele houten betimmering, is nu een herinnering aan de pioniersdagen van de KLM.
De Oorsprong van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij
De KLM kreeg op 12 september 1919 het predicaat koninklijk van koningin Wilhelmina, een boost voor de officiële oprichting op 7 oktober 1919. De wortels van de KLM liggen in de Eerste Wereldoorlog, waar Albert Plesman de potentie van burgerluchtvaart zag. Mede dankzij de kennis van vliegtuigbouwer Anthony Fokker en de steun van generaal Cornelis Jacobus Snijders, werd de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij opgericht.
De keuze voor Den Haag als vestigingsplaats was strategisch: Plesman was een Hagenees en de beginnende luchthaven Schiphol was afhankelijk van de overheid. Het eerste hoofdkantoor van de KLM bevond zich aan de Herengracht in Den Haag. Vanuit deze locatie groeide de luchtvaartmaatschappij gestaag, met de opening van lijndiensten naar Europese hoofdsteden en, vanaf 1929, de iconische route naar Batavia.
Albert Plesman's visie reikte verder, met de droom van verbindingen met de Nederlandse koloniën. Dit werd werkelijkheid met de lijnvluchten naar Oost en West, waaronder de langste vlucht ter wereld naar Amsterdam-Batavia. De ontwikkeling van de KLM ging hand in hand met de persoonlijke levensloop van Albert Plesman, een figuur die diepe sporen heeft nagelaten in de geschiedenis van de luchtvaartmaatschappij.
KLM-Huisjes: Miniatuur Architectuur en Verzamelaarsobjecten
Sinds het 75-jarige jubileum in 1994 is het onthullen van een nieuw Delfts blauw huisje een terugkerend ritueel bij de verjaardag van de KLM. Deze miniatuurhuisjes, die vaak bekende of minder bekende Nederlandse panden uitbeelden, zijn zeer gewild bij verzamelaars. De productie van deze huisjes begon al in de jaren '50, met het eerste huisje dat waarschijnlijk gebaseerd is op Amsterdamse grachtenhuizen.
Enkele van de vroege KLM-huisjes beelden specifieke gebouwen uit, zoals Restaurant d’Vijff Vlieghen aan de Spuistraat in Amsterdam (nummer 2) en het voormalige Sint Petrus Huis in Middelburg (nummer 6). Andere huisjes zijn geïnspireerd op bouwelementen van grachtenhuizen, wat de diversiteit en de uitdaging in het identificeren van de exacte locaties verklaart.
De geschiedenis van de KLM-huisjes is verweven met de stedelijke ontwikkeling en architectuur van Nederland. Zo is nummer 8, Int Slodt van Egmondt aan de Oudezijds Voorburgwal, gebaseerd op een pand met een façade die toebehoorde aan de grote beeldhouwer Hendrick de Keyser. Nummer 10, De Gecroonde Raep, eveneens aan de Oudezijds Voorburgwal, is een pand dat in 1615 werd gebouwd door Hendrick de Keyser.
De huisjes vertegenwoordigen een breed scala aan architectonische stijlen en periodes, van houten woonhuizen uit de 16e eeuw tot de Amsterdamse renaissance-stijl. De verzameling omvat panden uit diverse steden, waaronder Amsterdam, Middelburg, Amersfoort, Dordrecht en Haarlem, wat de rijke architectonische erfgoed van Nederland weerspiegelt.
Het project in de Oudezijds Armsteeg in Amsterdam, waar zes zogenaamde KLM-huisjes zijn gebouwd, illustreert hoe de miniatuurhuisjes inspiratie bieden voor moderne architectuur. Architect Kees Doornenbal gebruikte een Delfts blauw huisje als inspiratiebron voor het ontwerpen van de gevelwand, met als doel de steeg aantrekkelijker te maken voor toeristen.
Enkele Opmerkelijke KLM-Huisjes:
- Nummer 2: Restaurant d’Vijff Vlieghen (Spuistraat 294, Amsterdam): Een klein, simpel huis met een trapgevel uit 1627, nu onderdeel van een beroemd restaurant.
- Nummer 6: Voormalig Sint Petrus Huis (Lange Delft/Lange Burg, Middelburg): Gebaseerd op een laatgotisch huis uit Middelburg, waarvan de voorgevel nog steeds bestaat.
- Nummer 8: Int Slodt van Egmondt (Oudezijds Voorburgwal 18a en 18b, Amsterdam): Een pand met een façade die toebehoorde aan beeldhouwer Hendrick de Keyser.
- Nummer 10: De Gecroonde Raep (Oudezijds Voorburgwal 57, Amsterdam): Een grachtenpand uit 1615 in Amsterdamse renaissance-stijl.
- Nummer 13: D’Gekroonde Bye-korf (Kamp 10, Amersfoort): Een huis uit 1687 met een unieke gevelsteen die een bijenkorf toont.
- Nummer 14: Daar de twee Zeegoden op de gevel liggen (Herengracht 510, Amsterdam): Vernoemd naar de zandstenen versieringen van Neptunus en Triton op de halsgevel.
- Nummer 15: De Rozenkorf (Voorstraat 282, Dordrecht): Een 17e-eeuws huis in Dordrecht, de oudste stad van Holland.