Reizen per trein is dé ideale manier om het land van de rijzende zon te verkennen. Japan heeft een dicht spoorwegnetwerk; de treinen zijn comfortabel, veilig en rijden zeer punctueel. Het is dan ook belangrijk om zo'n 10-15 minuten voor vertrek op het perron te staan. Het treinnetwerk in Japan is een van de meest efficiënte ter wereld. Dat komt niet alleen door de stiptheid, maar ook door de manier waarop alles met elkaar verbonden is.
Het Japanse spoorwegnetwerk
Japan is een langgerekt eilandenrijk en meet van noord naar zuid ruim 3000 kilometer. Het land is 12 keer groter dan Nederland. Vanwege het efficiënte openbaarvervoersnetwerk kunnen grote afstanden tijdens een rondreis door Japan in relatief korte tijd worden overbrugd. De vier grote eilanden van Japan - Hokkaido, Honshu, Shikoku en Kyushu - hebben een zeer uitgebreid spoornetwerk dat vrijwel alle steden en dorpen met elkaar verbindt. Er ligt meer dan 27.000 kilometer spoor in Japan.
Groftweg zijn er drie soorten treinen te onderscheiden, die elk weer in verschillende typen zijn onder te verdelen.
Shinkansen: de hogesnelheidstrein
De Shinkansen, ook wel bekend als de bullet train, is de hogesnelheidstrein van Japan. Het is dé manier om lange afstanden efficiënt te overbruggen. Met een gemiddelde snelheid van 300 kilometer per uur raast de Shinkansen trein tussen de eilanden Honshu en Kyushu. De Shinkansen rijdt op een breedspoor-netwerk dat volledig los staat van de reguliere sporen. Qua snelheid is deze vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Eurostar. De Shinkansen is het symbool van Japanse treinen en verbindt de grote steden in Japan met elkaar. Met snelheden tot wel 300 km/u brengt deze trein je razendsnel van de ene stad naar de andere. Voor toeristen betekent dit dat je in een paar uur van Tokyo naar Kyoto of Osaka kunt reizen, wat vroeger een hele dag in beslag nam.
Er zijn verschillende routes waar de Shinkansen rijdt, en op iedere route zijn er weer verschillende typen Shinkansen. De Tokaido Shinkansen is de drukste en bekendste lijn. De Tohoku Shinkansen loopt van Tokyo naar Aomori in het noorden van Honshu. De Hokuriku Shinkansen loopt van Tokyo via Nagano naar Kanazawa.
De Shinkansen is uitermate comfortabel en jaagt met rond de 300 kilometer per uur over het spoor. De zitplaatsen kunnen van te voren worden gereserveerd. De plaatsen in de treinen zijn ruim en je rijdt altijd vooruit. De stoelen kunnen ronddraaien, zodat je ook op de terugweg niet achterstevoren hoeft te zitten. De meeste Shinkansen treinen vertrekken vanaf Tokyo Station of Shinagawa Station. Let op: in Osaka is Shin Osaka Station het station voor de Shinkansen, niet Osaka Station zelf.
Limited Express treinen
Naast de Shinkansen zijn er Limited Express treinen, in het Japans Tokkyu genoemd. Deze treinen zijn vergelijkbaar met Nederlandse intercitytreinen en leggen langere afstanden sneller af dan reguliere treinen, met minder tussenstops. Ze verbinden vaak grote steden met vliegvelden of toeristische bestemmingen waar geen Shinkansen rijdt, zoals historische dorpjes of nationale parken. Voor deze treinen betaal je een extra supplement bovenop het bedrag voor de afstand, vaak inclusief stoelreservering. Deze treinen zijn comfortabel en bieden een goede optie voor reizen binnen regio's.
Lokale treinen
De lokale treinen, aangeduid als ‘local’, ‘rapid’ en ‘express’, stoppen vaker en zijn vergelijkbaar met stoptreinen. Het is bij deze treinen niet mogelijk om vooraf zitplaatsen te reserveren. Deze treinen verbinden kleinere steden en dorpen met elkaar en brengen je op plekken waar de Shinkansen niet komt.
Japan Rail Pass
Onze arrangementen zijn gebaseerd op de Japan Rail Pass. Met een nationale Japan Rail Pass kunt u 7, 15 of 21 dagen onbeperkt reizen op het JR (Japan Rail) spoorwegnetwerk. Dit is een populair treinabonnement speciaal voor reizigers. Met deze pas kun je onbeperkt reizen met het enorme JR netwerk dat bijna heel Japan beslaat en dit kan goedkoper zijn dan steeds losse kaartjes kopen. De JR Pass kan een goede optie zijn voor wie in korte tijd veel lange trajecten reist en vooral de grote steden in een sneltreinvaart wil ontdekken, letterlijk en figuurlijk. Een enkele rit van Tokyo naar Kyoto met de Shinkansen kost los ongeveer 100 euro, dus als je meerdere van zulke afstanden wilt afleggen in een korte tijd dan is de Japan Rail Pass een aanrader. Houders van de Japan Rail Pass kunnen tegen een toeslag de Nozomi- en Mizuho-shinkansen op de Tokaido-, Sanyo- en Kyushu-lijnen gebruiken, wat meer flexibiliteit biedt voor langeafstand reizen.
De JR Pass dekt niet alle vormen van openbaar vervoer in Japan, zoals metro- of ondergrondse lijnen. In Tokyo kun je de pas echter wel gebruiken op enkele JR-lijnen, zoals de populaire JR Yamanote-lijn, zonder extra kosten. De JR Pass is verkrijgbaar voor 7, 14 of 21 dagen, afhankelijk van je reisduur. Kinderen ontvangen de JR Pass tegen de helft van de prijs.
Uitzonderingen: De Japan Rail Pass geeft geen toegang tot de private treinen buiten het JR netwerk. Als u bijvoorbeeld vanuit Nagano de Nagano Electric Railway naar Yudanaka neemt, zult u ter plaatse het tarief voor dit ticket moeten betalen. Ook de Shinkansen ‘Nozomi’ en ‘Mizuho’ super express, de snelste Shinkansen, zijn uitgesloten. Op dezelfde route kunt u als alternatief de Shinkansen ‘Hikari’ of ‘Sakura’ nemen.
Aanschaffen en activeren: De JR Pass moet voorafgaand aan de reis worden aangeschaft. Hoewel je de JR Pass ook ter plekke in Japan kunt aanschaffen, ligt de prijs daar meestal wat hoger. Daarom is vooraf online bestellen de slimste keuze. Na aankoop ontvang je een voucher die je in Japan kunt omwisselen voor de fysieke pas. Een voordeel is dat je de pas tot drie maanden van tevoren kunt kopen, maar de datum van activatie zelf kunt aangeven bij het ophalen van de pas. De voucher is 90 dagen geldig vanaf de uitgiftedatum. Bij het omwisselen van de voucher dien je je paspoort te tonen. De geldigheidsperiode van de pas wordt per kalenderdag gerekend, niet per 24 uur.
Regionale Railpassen
Als je je reis wilt richten op een specifiek gebied in Japan in plaats van het hele land, zijn regionale railpassen een uitstekende en betaalbare keuze. Deze passen zijn bedoeld voor specifieke regio's en kunnen lokale JR-lijnen, shinkansen-routes en zelfs geselecteerde bus- of veerdiensten binnen dat gebied dekken. Voorbeelden zijn de JR East Pass (Tohoku Area), JR West Kansai Pass, JR Kyushu Rail Pass en de Hokkaido Rail Pass. Deze regionale passen zijn vaak goedkoper dan de landelijke JR Pass en bieden flexibiliteit binnen specifieke gebieden.
Reisklassen
Bij Japan Rail heb je twee verschillende reisklassen: de Ordinary Class en de Green Class.
Ordinary Class
De Ordinary Class is de meest standaard en gebruikelijke klasse. De wagons zijn uitgerust met een verstelbare stoel, bagageruimte boven het hoofd, inklapbare tafel aan de voorkant en stopcontacten voor het opladen van apparaten. Deze bieden prima zitplaatsen.
Green Class
De Green Class is het equivalent van een eersteklas stoel en bevat meer luxe dan de Ordinary Class. U beschikt over meer beenruimte en verder verstelbare stoelen.
Praktische informatie voor het reizen
Stoelreserveringen
Het reserveren van zitplaatsen is met de Japan Rail Pass inbegrepen en kost niets extra. Dit kan bij elk JR-loket. Voor langeafstandsreizen, zoals met de Shinkansen, of tijdens drukke periodes (april, mei, half augustus en rond nieuwjaarsdag) is het sterk aan te raden om vooraf een stoel te reserveren. Je kunt dit doen bij informatiepunten op de stations met touchscreen automaten, waarbij de tekst vaak ook in het Engels beschikbaar is. Op de perrons staan nummers aangegeven waar de verschillende wagons stoppen, zodat je direct bij de juiste plek kunt staan.
Bagage
De bagageruimte in de trein is niet altijd ruim, zeker niet tijdens drukke uren. In regionale treinen kun je je koffer meestal kwijt voor je voeten of op het rek boven de stoelen. In de Shinkansen is er vaak ook een aparte opbergruimte aan het begin van een wagon voor grotere koffers. Officieel mag je tot 160 cm (som van lengte, breedte, hoogte) gratis meenemen. Tussen 160 en 250 cm moet je bijbetalen en reserveren. Groter dan 250 cm mag niet mee de trein in. Wil je licht en zonder gesleep reizen, dan is er de bagageservice, genaamd Takuhaibin. Hiermee kun je je koffer laten opsturen van het ene adres naar het andere. Dit is een gebruikelijke service in Japan. Je geeft je bagage af bij je hotel, een convenience store of een servicebalie op het station of de luchthaven. De kosten liggen meestal tussen €12 en €17 per koffer, afhankelijk van de afstand en grootte. Regel de verzending bij voorkeur één dag voor vertrek.
Navigatie en informatie
Google Maps is een uitstekende tool tijdens je reis door Japan. De app toont overzichtelijk de snelste verbindingen, actuele vertrektijden, perronnummers en prijzen. Download voor vertrek de kaarten van de gebieden die je bezoekt, zodat je offline kunt navigeren. Voor langeafstandsreizen zoals met de Shinkansen, is de app Japan Travel van Navitime een fijne aanvulling, die ook offline werkt en precies aangeeft welke trein je moet nemen, inclusief overstaptijden en kosten.
Veel stations, luchthavens, cafés en zelfs sommige Shinkansens bieden gratis wifi. Op de stations staan veelal duidelijke borden in het Engels aangegeven, en medewerkers bij informatiebalies helpen je graag verder.
IC-kaarten
De makkelijkste manier van reizen in de steden is met een IC-kaart, zoals Suica, Pasmo of Icoca. Dit is een oplaadbare ov-chipkaart die werkt bij vrijwel alle treinen, metro's, bussen en zelfs in veel winkels en vendingmachines in heel Japan. Je laadt er een bedrag op en houdt hem simpelweg tegen het poortje bij het in- en uitchecken. Dit scheelt je een hoop gedoe met losse tickets, vooral als je veel korte ritten maakt.
Kosten
Een enkele rit van Tokyo naar Osaka met de Shinkansen kost los ongeveer 100 euro. Treinkaartjes in Japan zijn over het algemeen niet duurder dan in Nederland. De Japan Rail Pass kan voordeliger zijn als je veel lange afstanden reist.
Gedragsregels in de trein
Ondanks het enorme netwerk en de miljoenen mensen die dagelijks met het openbaar vervoer reizen, verloopt alles in Japan opvallend rustig en geordend. Er wordt niet geduwd, niemand dringt voor, en iedereen houdt rekening met elkaar. Dit komt doordat er ongeschreven regels zijn die bijna iedereen netjes naleeft.
- Stilte in de trein: De trein is voor Japanners een plek om even tot rust te komen. Gesprekken worden zachtjes gevoerd en telefoons staan standaard op stil.
- Eten en drinken: In lokale treinen en metro's eet je liever niet; dat wordt als ongepast gezien. Een drankje is prima, maar uitgebreid eten hoort daar niet bij. In de Shinkansen is dat juist wél gebruikelijk. Op de perrons worden speciale lunchboxen verkocht die je onderweg kunt opeten. Een handige vuistregel: heb je een tafeltje, dan mag je eten; geen tafeltje, dan liever niet.
- Wachten op de trein: Op de perrons staan vaak gekleurde lijnen op de grond die aangeven waar de deuren van de trein stoppen. Iedereen stelt zich hier vanzelf netjes op in een rij. Zodra de trein stopt, stappen eerst alle reizigers uit voordat de volgende groep rustig instapt.
- Vrouwenwagons: Veel forenzentreinen hebben speciale vrouwenwagons. In de drukte kan een mannelijke hand per ongeluk tegen het lichaam van een vrouw komen. Om vrouwen de keuze te geven, zijn deze wagons in het leven geroepen.
De perfecte gids voor treinreizen in Japan: hoe gebruik je de trein in Japan!
Andere vervoersmogelijkheden
Busreizen
Sommige plaatsen in Japan zijn alleen per bus bereikbaar. Lange-afstandsbussen worden vaak vooraf gereserveerd. Lokale bussen kunnen niet van tevoren worden gereserveerd en worden ter plekke betaald. In sommige gevallen kan een treinpas gratis gebruik van lokale bussen dekken.
Huurauto
Het is mogelijk om in Japan een auto te huren. De wegen zijn goed, maar de tolkosten kunnen deze manier van reizen kostbaar maken. Het rijden in grote steden is niet prettig, waardoor reizen met de trein vaak prettiger is. In minder bevolkte gebieden met een minder uitgebreid openbaarvervoersnetwerk kan een huurauto aantrekkelijk zijn. Houd er rekening mee dat de bewegwijzering in afgelegen gebieden vaak alleen in het Japans is. Het reizen met een privéchauffeur is zeer prijzig.
Binnenlandse vluchten
Binnenlandse vluchten kunnen een uitstekende manier zijn om grote afstanden te overbruggen, bijvoorbeeld als je naar Hokkaido of Okinawa reist. Voor het reizen tussen steden op het hoofdeiland is vliegen vaak niet aantrekkelijk, omdat de trein meestal sneller is en je onderweg veel meer ziet.