De Verdragen van Schengen, ook wel bekend als het Verdrag van Schengen of Akkoord van Schengen, vormen de basis voor het vrije verkeer van personen tussen een aantal Europese landen. Het grondgebied van deze landen wordt aangeduid als de Schengenzone. Deze verdragen zijn momenteel van kracht in 29 landen.
Ontstaan van de Schengenzone
Op 14 juni 1985 werd het eerste Verdrag van Schengen ondertekend door de regeringsleiders van België, Nederland, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. Het doel was om de personencontrole aan hun gemeenschappelijke grenzen af te schaffen, wat resulteerde in een gebied zonder binnengrenzen, de zogenaamde Schengenruimte.
In 1986 werd de Europese Akte gesloten door de toenmalige twaalf leden van de Europese Gemeenschap. Deze akte voorzag in een interne Europese markt met vrij verkeer van kapitaal, goederen, diensten en personen vanaf 1993. De Schengenlanden implementeerden een gemeenschappelijk visumbeleid en versterkte controles aan de buitengrenzen. Controles aan de binnengrenzen waren toegestaan bij bedreiging van de openbare orde of nationale veiligheid.
Uitbreiding en Integratie
De Schengenruimte groeide geleidelijk en omvatte uiteindelijk 23 EU-lidstaten, aangevuld met IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein. Na de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam werd de Schengenovereenkomst een integraal onderdeel van de EU-verdragen.
Ierland en het Verenigd Koninkrijk bedongen een uitzonderingspositie binnen de EU-verdragen ten aanzien van Schengen, waardoor Ierland niet deelnam aan de afspraken over grenscontroles en visa.
Toetreding van Zwitserland
Op 26 oktober 2004 tekenden de EU en Zwitserland een overeenkomst betreffende de toetreding van Zwitserland tot de Schengenzone. Na een referendum op 5 juni 2005, waarbij de Zwitserse bevolking met 54,6% voor stemde, trad het verdrag voor Zwitserland in werking op 15 december 2008. Dit gebeurde na noodzakelijke wetswijzigingen en aanpassingen, met name op luchthavens.
Hindernissen en Compromissen voor Toetreding
In september 2011 werd de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de Schengenzone geblokkeerd door Finland en Nederland. Een compromisvoorstel om de toepassing van de Verdragen te beperken tot luchthavens bleek niet haalbaar.
Eind 2022 stond de mogelijke toetreding van Roemenië, Bulgarije en Kroatië opnieuw op de agenda. Nederland stemde tegen de toetreding van Bulgarije, maar wel voor die van Roemenië en Kroatië. Oostenrijk maakte echter op het laatste moment bezwaar tegen de toetreding van Roemenië, wijzend op een toename van ongedocumenteerde vluchtelingen via de West-Balkanroute. Roemenië en Bulgarije zouden gezamenlijk worden beoordeeld. Uiteindelijk werd het lidmaatschap van Kroatië goedgekeurd.
Op 15 december 2023 maakte de Nederlandse regering bekend Bulgarije alsnog te steunen bij de toetreding. Echter, Hongarije dreigde met een veto als Bulgarije zijn voornemen om de gasdoorvoer uit Rusland te belasten niet zou intrekken. Oostenrijk stelde een 'Air-Schengenmodel' voor, waarbij interne grenscontroles op vliegvelden en havens konden worden opgeheven. Roemenië stond hier positief tegenover, Bulgarije niet.
Werking en Uitzonderingen van het Schengenverdrag
Met een visum voor een Schengenland kan men vrij reizen binnen de gehele Schengenruimte. Politieautoriteiten mogen verdachten achtervolgen tot binnen een ander Schengenland.
Volgens de Schengengrenscode van 2006 hebben Schengenlanden het recht op tijdelijke ontheffing van het verdrag bij ernstige bedreiging van de openbare orde of binnenlandse veiligheid. In dergelijke gevallen kunnen grenscontroles opnieuw worden ingevoerd voor een periode van maximaal 30 dagen of zolang de bedreiging voortduurt.
Voorbeelden van tijdelijke grenscontroles zijn:
- Duitsland tijdens het WK voetbal 2006 om hooligans te weren.
- Frankrijk in 2011 om de instroom van Tunesische migranten te beperken.
- Duitsland in 2015, naar aanleiding van de Europese migrantencrisis, aan de grens met Oostenrijk.
- Denemarken sinds 2016 vanwege terreurdreigingen.
- Diverse landen tijdens de coronacrisis van 2020 om de verspreiding van het virus in te perken.
Verschil tussen EU en Schengenzone
De Europese Unie en de Verdragen van Schengen zijn geen synoniemen en hebben niet dezelfde geografische omvang.
Data van Lidmaatschap en Toetreding tot het Schengenverdrag
Sinds de toetreding van Bulgarije en Roemenië omvat het Schengengebied 29 landen: 25 lidstaten van de Europese Unie en vier niet-lidstaten (Noorwegen, IJsland, Zwitserland en Liechtenstein).
San Marino en Vaticaanstad maken geen deel uit van de Schengenzone, maar hebben dankzij bilaterale overeenkomsten met Italië geen grenscontroles aan hun grenzen. Grenscontroles blijven bestaan aan de grens van Schengen met Andorra.
Economische Impact van het Schengenverdrag
Voor elk paar landen binnen het Schengengebied neemt de totale handel met ongeveer 0,1% per jaar toe. Dezelfde toename van de handel wordt waargenomen bij een jaarlijkse toename van de immigratie tussen de landen met 1%. Het afschaffen van grenscontroles staat gelijk aan het schrappen van een tarief van 0,7%, en de kostenbesparingen op een handelsroute nemen toe met het aantal overschreden binnengrenzen.
Ongeveer 1,7 miljoen mensen pendelen dagelijks over een Europese grens om te werken. In sommige regio's vormen zij een derde van de beroepsbevolking. Jaarlijks worden er in totaal 1,3 miljard grensovergangen binnen de Schengenzone geregistreerd.
Wat is kapitalisme?
Schengenvisum en Turkije
Een Schengenvisum, verkregen via een EU-Schengenlidstaat, stelt houders in staat om vrij te reizen binnen de Schengenruimte. Dit geldt ook voor het aanvragen van een visum voor Turkije of andere niet-EU-landen.
Turkije e-Visum of Turkije Visa Online is een elektronische reistoestemming voor een verblijf van maximaal 90 dagen. Internationale bezoekers wordt geadviseerd de aanvraag minimaal drie dagen voor vertrek in te dienen. De aanvraag kan door buitenlandse burgers in enkele minuten worden voltooid.
Inwoners van de meeste Afrikaanse en Aziatische landen kunnen een Schengenvisum verkrijgen. Na goedkeuring kan dit visum soms gebruikt worden om een vergunning aan te vragen voor reizen buiten Europa.
Om succesvol een Turks visum online aan te vragen met een Schengenvisum, zijn diverse identificatiedocumenten vereist. Het is cruciaal dat de identificatiegegevens geldig zijn.
Reizigers uit landen die in aanmerking komen voor een Turks visum online, kunnen Turkije ook bezoeken met een eVisa zonder Schengenvisum. Reizigers uit landen die niet in aanmerking komen voor een Turks visum online en geen geldig Schengen- of Turks visum hebben, moeten een alternatieve route kiezen.
Turkije en de Europese Unie: Relaties en Migratie
Turkije, dat de oosterse en westerse wereld verbindt, biedt bezoekers diverse ervaringen. De Europese kant van Istanbul is met name populair bij toeristen vanwege de vele stadattracties.
De relatie tussen Turkije en de EU, met name gericht op het verdiepen van de betrekkingen en het oplossen van de migratiecrisis, is onderwerp van regelmatige ontmoetingen tussen de Europese Raad en Turkse vertegenwoordigers. Sinds november 2015 zijn er meerdere bijeenkomsten gewijd aan deze thema's.
De Europese Raad uitte haar medeleven na een bomaanslag in Ankara en veroordeelde deze daad krachtig, waarbij de steun voor de bestrijding van terrorisme werd herbevestigd.
Gezamenlijk Actieplan EU-Turkije (2015-2016)
Turkije en de EU hebben zich gecommitteerd aan de uitvoering van een gezamenlijk actieplan, gestart op 29 november 2015. Er is vooruitgang geboekt op diverse gebieden:
- Openstelling van de Turkse arbeidsmarkt voor Syriërs met tijdelijke bescherming.
- Invoering van nieuwe visumvoorschriften voor Syriërs en andere nationaliteiten.
- Intensivering van beveiligingsmaatregelen door de Turkse kustwacht en politie.
- Verbeterde informatie-uitwisseling.
- Start van de uitbetaling van 3 miljard euro uit de Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije voor concrete projecten.
- Vorderingen in visumliberalisering en toetredingsonderhandelingen, waaronder de opening van hoofdstuk 17.
Terugkeer en Hervestiging van Migranten
Op 7 maart 2016 stemde Turkije in met de snelle terugkeer van migranten die vanuit Turkije naar Griekenland oversteken en geen internationale bescherming nodig hebben. Tevens werd afgesproken om irreguliere migranten die in Turkse wateren worden onderschept, terug te nemen.
De EU en Turkije kwamen overeen de maatregelen tegen mensensmokkelaars te intensiveren en verwelkomden de NAVO-acties in de Egeïsche Zee. Er werd erkend dat verdere en vastberaden inspanningen nodig zijn om het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars te breken en migranten een veilig alternatief te bieden.
Op 20 maart 2016 werden de volgende bijkomende actiepunten overeengekomen om irreguliere migratie te stoppen:
- Terugkeer van irreguliere migranten: Alle nieuwe irreguliere migranten die vanaf 20 maart 2016 vanuit Turkije naar Griekenland oversteken, worden teruggestuurd naar Turkije, in volledige overeenstemming met het EU-recht en internationaal recht. Collectieve uitzetting is uitgesloten. Alle migranten genieten bescherming conform internationale normen en het beginsel van non-refoulement. Dit is een tijdelijke en buitengewone maatregel.
- Hervestiging van Syriërs: Voor elke Syriër die van de Griekse eilanden naar Turkije wordt teruggestuurd, wordt een andere Syriër vanuit Turkije in de EU hervestigd, rekening houdend met kwetsbaarheidscriteria van de VN. Er wordt een mechanisme ingesteld om dit vanaf de start van de terugkeeroperaties toe te passen. Voorrang krijgen migranten die niet eerder illegaal de EU zijn binnengekomen. De EU zal hervestiging implementeren via bestaande toezeggingen en vrijwillige regelingen, met een maximum van 54.000 extra plaatsen.
- Voorkomen van nieuwe migratieroutes: Turkije neemt maatregelen om nieuwe illegale migratieroutes te voorkomen en werkt hierin samen met buurlanden en de EU.
- Humanitaire toegang: Zodra irreguliere grensoverschrijdingen significant en duurzaam zijn verminderd, wordt een vrijwillig programma voor toelating op humanitaire gronden ingesteld, met bijdragen van lidstaten.
- Visumliberalisering: De voltooiing van de routekaart voor visumliberalisering wordt versneld om de visumplicht voor Turkse burgers uiterlijk eind juni 2016 op te heffen, mits aan alle benchmarks is voldaan.
- Financiële steun: De EU versnelt de uitbetaling van de oorspronkelijk toegewezen 3 miljard euro uit de Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije en financiert meer projecten. Een lijst met concrete projecten wordt snel opgesteld. Bij opgebruik van deze middelen en mits aan toezeggingen is voldaan, wordt nog eens 3 miljard euro extra vrijgemaakt tot eind 2018.
- Douane-unie: De EU en Turkije juichen de modernisering van de douane-unie toe.
- Toetredingsproces: De EU en Turkije zetten zich in om het toetredingsproces nieuw leven in te blazen, met de opening van hoofdstuk 17 en de intentie om nog tijdens het Nederlandse voorzitterschap hoofdstuk 33 te openen.
Aanvraag Schengenvisum voor Nederland vanuit Turkije
Voor een verblijf van maximaal 90 dagen in Nederland voor bijvoorbeeld vakantie, zaken of familiebezoek, moeten Turkse burgers de volgende stappen volgen om een Schengenvisum aan te vragen:
- Check of een visum nodig is: Controleer of u een visum nodig heeft en waar u dit kunt aanvragen.
- Verzamel de benodigde documenten: Zorg dat u alle vereiste documenten bij u heeft, afhankelijk van het doel van uw reis.
- Maak een afspraak: Maak een afspraak bij VFS Global. De aanvraag kan 6 maanden (voor zeevarenden 9 maanden) voor de reis worden ingediend, en minimaal 45 kalenderdagen van tevoren.
- Ga naar de afspraak: Neem alle documenten mee naar uw afspraak bij VFS Global.
- Ophalen of laten opsturen: U ontvangt bericht wanneer u uw paspoort met het visum kunt ophalen of laten opsturen.
- Reisvoorbereiding: Met het Schengenvisum kunt u maximaal 90 dagen per 180 dagen in het Schengengebied verblijven. De geldigheidsperiode kan korter zijn dan 90 dagen. Bij aankomst en vertrek moet u het visum tonen, en mogelijk andere documenten op verzoek van de grenscontrole.
Voor vragen over het maken van een afspraak bij VFS Global kunt u contact opnemen.
Het Associatieverdrag met Turkije
Het associatieverdrag tussen Turkije en de EU, gesloten in 1963, heeft ook in Nederland geleid tot juridische procedures. Het verdrag garandeert dat Turken in Europa niet anders mogen worden behandeld dan Europeanen zelf, wat vergaande consequenties heeft voor onderwerpen als inburgering, sociale rechten, verblijfsvergunningen en gezinshereniging.
Oud-minister Ben Bot benadrukt dat het verdrag, gesloten tijdens de Koude Oorlog, gericht was op het inbedden van Turkije in de Europese structuur ter bescherming van de zuidflank van Europa.
Advocaat Nazmi Türkkol heeft veel Turken bijgestaan bij het opeisen van gelijke rechten op grond van dit verdrag. Hij stelt dat ministers die proberen Turkse burgers speciale regels op te leggen, hem tegenover zich vinden. Een voorbeeld is de zaak van een Turks-Nederlandse familie wiens kinderen minder kinderbijslag ontvingen omdat ze in Turkije opgroeiden, ondanks dat de vader al lang in Nederland werkt.
Ondanks het veranderde politieke klimaat, blijft het associatieverdrag van 1963 relevant. Bot stelt dat gewone burgers niet het slachtoffer mogen worden van politieke spanningen en moeten kunnen vertrouwen op hun rechten.