Den Haag, de stad van regeringszetel, vrede, de legendarische Haagse Harry en de politieke top in het Torentje, wordt steeds vaker erkend als een groene stad. Je kunt hier uren wandelen van park naar bos, van tuin naar landgoed, omgeven door weelderige natuur die de stad omarmt. Het is opmerkelijk dat Den Haag nooit stadsrechten heeft verworven; Delft en Leiden vreesden dat de residentie te machtig zou worden met bijbehorende privileges. Hierdoor mochten er geen stadsmuren gebouwd worden, en vormt een gracht de historische omlijsting van het oude Den Haag. Binnen deze gracht woonden de adel in verwarmde villa's en winterpaleizen, maar 's zomers trokken zij naar de uitgestrekte bossen die zich ooit uitstrekten van Hoek van Holland tot Haarlem.
Het Groene Hart van Den Haag
Den Haag is een stad met meer dan 400 tuinen en parken. Iconische plekken zoals het Lange Voorhout, Huis ten Bosch, het Haagse Bos, de Scheveningse Bosjes, Nieuwe Scheveningse Bosjes, en het Westbroekpark getuigen van deze groene rijkdom.
Van Centraal Station naar het Haagse Bos
De wandeling begint op het plein voor Den Haag Centraal Station, gemarkeerd door een grote zwart-witte klok. Na het oversteken van de drukke Bezuidenhoutseweg duiken we het Haagse Bos in, een van de groene oases van de stad.
De Koekamp: Historie en Natuur
Onderdeel van het Haagse Bos is de Koekamp, genoemd naar de koeien die hier vroeger graasden. Tegenwoordig staat hier een van de oudste bomen van de stad, en het is een broedplaats voor echte ooievaars. De ooievaar, het symbool van Den Haag, is te zien op het wapenschild van de stad, met opgetrokken poot, een aal in de bek en op een gouden blazoen. Dit symbool is ontstaan uit de dankbaarheid voor de rol van de ooievaars bij het schoonhouden van de markten en straten.
Het Malieveld: Een Speeltuin van de Adel
Achter de Koekamp ligt het Malieveld, ooit de 'speeltuin van de adel' waar maliëngolf, de voorloper van het huidige golf, werd gespeeld. Dit spel vereiste het met een slaghout (malie) in zo min mogelijk slagen slaan van een houten bal over een lange baan tussen palen.
Advies: Aan de overzijde van de Bezuidenhoutseweg, bij de handwijzer, slaat u rechtsaf langs het hertenkamp Malieveld.
Het Haagse Bos: Een Restant van Oeroud Woud
Het Haagse Bos is een restant van het oorspronkelijke woud dat zich langs de kust uitstrekte van Den Haag tot aan de Haarlemmerhout. Dit bos, of 'haag', was het jachtgebied van de graven van Holland, waaruit de naam 's Gravenhage is voortgekomen. Het Haagse Bos en de Haarlemmerhout behoren tot de oudste bossen van Nederland. Hoewel er nog enkele oeroude bomen staan, werden veel bomen tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers gekapt voor de aanleg van een lanceringsbaan voor V1-raketten. Bommen van de geallieerden, bedoeld voor deze baan, misten hun doel en troffen de wijk Bezuidenhout.
Huis ten Bosch en een Romantische Vijver
Op weg naar Huis ten Bosch passeert u een vijver die bekend staat als de plek waar Koning Willem-Alexander Máxima ten huwelijk vroeg. Huis ten Bosch, de residentie van het Koninklijk gezin, toont weinig pracht en praal aan de buitenzijde.
Keuzemoment: Bij kiosk Chalet ten Bosch aan de Benoordenhoutseweg/Leidsestraatweg (N44) kunt u kiezen voor een uitstapje naar Marlot, een wijk uit de jaren 1920 met opvallende architectuur, of rechtdoor de N44 oversteken en de Waalsdorperlaan volgen tussen Duindigt en Oosterpark.
Landgoed Clingendaal en de Japanse Tuin
In de villa's aan de Van Brienenlaan woonde vroeger het personeel van Landgoed Clingendaal, het voormalige domein van Baron van Brienen. De baron, een fervent visser, liet op een van zijn favoriete plekken een brug aanleggen, de Van Brienenoordbrug. Zijn liefde voor feesten leidde tot de bouw van Des Indes, nu een van de meest exclusieve hotels van Den Haag.
De Hollandse Tuin en de Japanse Tuin
Op landgoed Clingendaal vindt u de Hollandse tuin, een park in de stijl van Versailles, en een bunker waar Seyss-Inquart zich tijdens de Tweede Wereldoorlog schuilhield. Onder een oude lindeboom liggen de graven van twaalf hondjes van Marquerite M. Baronesse van Brienen, ook wel freule Daisy genoemd. Zij was ongetrouwd en kinderloos, maar dol op honden.
Clingendaal is een prachtig park met open grasvlaktes, imposante bomen en een dijk bedekt met zachtgroen gras. De meeste bezoekers komen echter voor de Japanse tuin, een nalatenschap van Daisy, met zeldzame plantensoorten. Een nabijgelegen theetuin, IJgenweis, biedt een sfeervolle plek om te ontspannen en te genieten van de natuur.
Oostduin/Arensdorp en het Hubertusduin
Het voormalige landgoed Oostduin/Arensdorp, van de familie Van Bentum, is nog steeds populair bij zowel liefhebbers van statige architectuur als bij jongeren. Een populaire ontmoetingsplek is de picknicktafel bij het oude theehuis, een ontwerp van Daniel Marrot.
Via de Van der Houvenstraat en Ruychrocklaan, langs het Aloysiuscollege, beklimt u via een trap het Hubertusduin. Vanaf 30 meter boven NAP biedt dit, ondanks een ietwat verwaarloosde indruk, een prachtig uitzicht rondom. Onderaan het duin leiden onverharde paadjes in verschillende richtingen, langs de Kwekerijweg, manege Wittebrug, en de Duinroosweg met zijn mooie villa's.
Scheveningen: Van Gevangenis tot Boulevard
Het Oranjehotel en de Scheveningse Bosjes
De Scheveningse gevangenis, tijdens de Tweede Wereldoorlog bekend als het Oranjehotel, diende als detentieoord voor verzetsstrijders die later op de Waalsdorpervlakte werden gefusilleerd. Op weg ernaartoe passeert u de Scheveningse Bosjes, met de eet- en drinkgelegenheid 'De Keulse Pot', en een rij fraaie houten huizen.
Routeaanwijzing: Voorbij de gevangenis, rechtdoor de Van Alkemadelaan oversteken en doorlopen naar de watertoren.
Meijendel: Duinlandschap en Waterwinning
Meijendel is een bijzonder duingebied, waar rivierwater ondergronds wordt gefilterd tot drinkwater. Hier vindt u overblijfselen van de Atlantic Wall, een verdedigingslinie aangelegd door de Duitsers. Na het oversteken van het duin, met de imposante bunkers, slaat u linksaf richting de pier en het Scheveningse havengebied.
De Boulevard en Haven van Scheveningen
De nieuwe boulevard van Scheveningen, ontworpen door de Spaanse architect De Solà Morales, volgt het golvende verloop van de oude duinen en is voorzien van uniek straatmeubilair. De zeewering is geïntegreerd in de boulevard, die begin april 2013 werd voltooid.
Tijdens de wandeling langs de boulevard kunt u bezienswaardigheden zoals het Kurhaus, Museum Beelden aan Zee (gevestigd in een paviljoen gebouwd voor Wilhelmina van Pruisen), en de sprookjesbeelden van Tom Otterness bewonderen. De vuurtoren van Scheveningen, een belangrijk oriëntatiebaken met een bereik van 53 km, en het levendige havengebied met zijn jachthaven en binnenhavens zijn eveneens de moeite waard.
Route naar de haven: Bij het Scheveningse Vissersvrouwtje, een monument voor gevallen zeelui, slaat u rechtsaf de Keizerstraat in. Om de Haringkade te bereiken, steekt u na de Keizerstraat de Jurriaan Kokstraat over en gaat direct linksaf een voetpad in. Steek vervolgens de Heemraadstraat/Badhuisstraat schuin links over, ga rechtdoor de Loggerstraat in en dan rechtsaf de Haringkade op.
Rust en Rozentuinen in het Westbroekpark
Halverwege het jaagpad steekt u via een trekpontje het water over naar het Westbroekpark. Hier vindt u theetuin De Waterkant, een ideale plek voor een ontspannen pauze met een broodje en een glas wijn. De oproep 'Gelieve geen bitterballen naar de eendjes te gooien' benadrukt het belang van het zelf genieten van deze lekkernij.
Het Rosarium: Een Zee van Rozen
Het Westbroekpark is meer dan een theetuin en een speeltuin; het is een van de grootste rozentuinen van Europa. Het rosarium telt 20.000 rozenstruiken en meer dan 350 soorten rozen, waardoor het een aangename plek is om vrij rond te struinen.
Route na het Westbroekpark: Steek rechtsaf de Haringkade over en klim via een trap de Scheveningse Bosjes in. Het pad komt uit op de Ver Huellweg. Hier passeert u het Molukse monument en, langs de linkeroever van de vijver, het Nederland-Indië-monument, opgericht ter nagedachtenis aan de Nederlandse slachtoffers tijdens de Japanse bezetting.
Het Van Stolkpark en de Groene Wijk
Na het laatste monument kiest u op de splitsing van paden voor het linkerpad, zo hoog mogelijk. Het Van Stolkpark, oorspronkelijk bedoeld voor vakantiehuisjes, is uitgegroeid tot een wijk met gigantische villa's, bewoond door zakenlieden en ambassadeurs. Het park staat bekend als de 'groenste wijk' van Den Haag en trekt ook diverse diersoorten aan, waaronder herten uit Meijendel, torenvalken en jaarlijks veel padden tijdens de paddentrek.
Route na het Van Stolkpark: Zak af naar de vijver en steek de Professor B.M. Idastraat over.
Begraafplaatsen en Zorgvliet
Langs de Scheveningse Bosjes, aan de overzijde van de Kerkhoflaan, liggen drie begraafplaatsen: de Israëlitische Begraafplaats (met Sefardische en Asjkenazische graven), de Katholieke Begraafplaats (met een koepel en galerij) en de Algemene Begraafplaats. Deze begraafplaatsen liggen buiten de oude stadsgrenzen.
Zorgvliet, een aangelegd park en geen onderdeel van het oude oerbos, fungeert als de achtertuin van het Catshuis. Een bezoekerscentrum informeert over de bijzondere vogels en flora. Het park, met paarse klokjesbloemen, oude bomen en een beekje, biedt een rustgevende omgeving. De Haagse Beek, die hier ontspringt, stroomt helemaal tot aan het centrum.
Uitgang Zorgvliet: U dient terug te keren naar de ingang om het park te verlaten.
Internationale allure en Koninklijke tuinen
Het Vredespaleis en Plein 1813
In het Vredespaleis huizen het Permanente Hof van Arbitrage en het Internationale Gerechtshof. Het bezoekerscentrum is gratis toegankelijk; rondleidingen door het paleis zijn betaald, en de tuinen zijn alleen te bezichtigen tijdens rondleidingen. Bij het bezoekerscentrum staat een wensboompje.
De lanen met monumentale villa's langs Plein 1813, waaronder de Sophialaan en Alexanderstraat, zijn versierd met dikke kastanjes, die nog sporen dragen van het prikkeldraad waarmee ze omwikkeld waren.
De Paleistuin en het Lange Voorhout
De Paleistuin, voorheen de Prinsessetuin, ligt ingeklemd tussen de Koninklijke Stallen en Paleis Noordeinde. Het is een populaire plek voor zowel Hagenaars als toeristen.
Vervolgens verlaat u de Paleistuin en slaat linksaf de Prinsestraat in, daarna weer linksaf de Molenstraat in, langs het Parkhotel (het eerste vegetarische hotel van Den Haag, gebouwd rond 1900 door leerlingen van Berlage). Na het standbeeld van Wilhelmina gaat u rechts aanhouden en in de Parkstraat rechtsaf.
Het Lange Voorhout, ook wel de Lange Lindelaan genoemd, was al in de middeleeuwen een ontmoetingsplek voor de Nederlandse elite. De weg werd als eerste in Nederland bewegwijzerd om de drukte te reguleren.
De Hofvijver en het Plein
Op de Hofvijver vond in juni 2015 het wereldkampioenschap Beachvolleybal plaats, met uitzicht vanuit het Torentje.
Links langs de Hofvijver komt u op het Plein, dat vroeger een groententuin was. Tegenwoordig vindt u er gezellige winkels en cafés. Een typisch Haags tafereel wordt compleet met de aanwezigheid van krijtjes of een lintje.
Varianten van de NS-Wandeling
De NS-wandeling Den Haag biedt twee opties: een kortere route van 8 kilometer tot de Scheveningse boulevard, waarna u met de tram terug kunt reizen, of een langere, meer natuurgerichte tocht.
Ervaringen en Aanbevelingen
Den Haag, aanvankelijk onderschat als een saaie stad met draaikonterige politici en een zwakke voetbalclub, blijkt een schitterende stad te zijn. De schoonheid is niet direct zichtbaar rond het drukke Centraal Station, met zijn moderne hoogbouw, maar onthult zich daarna in een aaneenschakeling van architectonische hoogtepunten, waaronder het Binnenhof, het Vredespaleis en Paleis Noordeinde.
De korte variant van 8 kilometer is geen wandeling die men haastig afraffelt. De tocht nodigt uit tot mindful wandelen, de trend van 2014. Het is aan te raden er een halve dag voor uit te trekken, of zelfs een hele dag, met bezoeken aan musea onderweg. Na de hectiek van de stad leidt de route door de natuur richting Scheveningen.
Het Binnenhof: Het Hart van de Stad
Het Binnenhof wordt beschouwd als het hoogtepunt van de wandeling. Het is fascinerend om de plekken te bewandelen waar politici dagelijks opereren. Den Haag ontstond rond het Binnenhof, met de bouw van een grafelijk slot onder graaf Willem II. De Ridderzaal is het meest markante deel. De Hofvijver, oorspronkelijk een duinmeertje gevoed door de Haagse Beek, is groter dan men wellicht verwacht.
Ten noorden van de Hofvijver bevond zich voornamelijk zandgrond, waar edelen en notabelen hun huizen en paleizen bouwden. Ten zuiden van het Binnenhof domineerde het veenlandschap.
Groen en Natuur na de Stadse Drukte
Na de drukte van de stad duikt men de Scheveningse Bosjes in. Ooit deel van het grafelijk jachtterrein, werden deze bosjes met de groei van Den Haag getransformeerd tot een prestigieus park. De grote Corsicaanse dennen werden rond 1910 geplant. Hier treft men spechten, zangvogels en vleermuizen aan. Passanten groeten elkaar, wat bijdraagt aan de aangename sfeer.
Het Westbroekpark, een ander mooi stuk stadsnatuur, is aangelegd in de stijl van Engelse landschapsparken, met boomgroepen, gazons, waterpartijen en bloeiende planten. Het pronkstuk van het park is het rosarium, met zo'n 20.000 rozenstruiken die bloeien van juni tot eind september.
Rosarium Westbroekpark Den Haag
Scheveningen: Van Poepchique naar Boulevard
Scheveningen, ooit een poepchique badplaats, laat nu voornamelijk de boulevard zien. Ondanks de aanwezigheid van de pier, die als 'dooie pier' kan worden beschouwd, biedt de boulevard een breed strand, een zee met aantrekkelijke golven en een sfeer die uitnodigt tot flaneren en mensen kijken.
Het Scheveningse Kurhaus is een indrukwekkend gebouw, dat ondanks de omliggende modernisering veel allure heeft. Het Kurhaus heeft talloze beroemdheden ontvangen, waaronder leden van koninklijke families, regeringsleiders en artiesten als Audrey Hepburn en Bon Jovi. Het eerste optreden van de Rolling Stones in Nederland vond plaats in het Kurhaus op 8 augustus 1964, een concert dat ontaardde in chaos.
Praktische Tips voor een Dagje Scheveningen
Voor een dagje Scheveningen is de tram vanaf Den Haag CS de meest efficiënte manier om er te komen, hoewel dit de kans verkleint om het groene Den Haag te ervaren. De wandeling van twee uur vanaf station Holland Spoor, via het winkelcentrum en het Binnenhof, biedt een goede introductie. Vanaf station Centraal leidt de route via park Koekamp en het Malieveld naar de Hofvijver, waar de routes samenkomen. De wandeling vervolgt via het Lange Voorhout, langs drie paleizen (Paleis Kneuterdijk, Paleis Noordeinde en het Vredespaleis), door de Scheveningse Bosjes naar het strand. Vanaf daar kan men langs strandtenten naar het Kurhaus wandelen en de tram nemen naar een NS-station. Honden mogen mee op de route, tenzij men over het strand loopt.
Belangrijk: Controleer altijd de laatste versie van de routebeschrijving voordat u op pad gaat.
Scheveningen: Rust ondanks de Drukte
Scheveningen, bekend om zijn strand, zee, boulevard, pier en Kurhaus, kan ondanks de zomerse drukte rust en ruimte bieden. Hoewel het een stadsdeel van Den Haag is, was het vroeger een zelfstandig vissersdorp. De uitbreiding van het dorp leidde tot de ontwikkeling van achterbuurtjes, vaak met slechte leefomstandigheden.
Het meest voor de hand liggende wandelgebied is Meijendel, een jong duingebied van ruim 1800 hectare, belangrijk voor waterwinning en een gevarieerd leefgebied voor flora en fauna. Wandelingen door Meijendel bieden ruimte en stilte, een contrast met de drukte op het strand en de boulevard.
Een wandeling vanuit Scheveningen richting de Waalsdorpervlakte, een belangrijke herdenkingsplek, en vervolgens door de duinen van Meijendel naar het strand, geeft een gevoel van weidsheid.
Wandelen door Groen Scheveningen
Een wandeling van zeven kilometer door het stadsdeel Scheveningen vermijdt het drukke strand en de boulevard, en richt zich op het statige deel, de villawijken en het groen. Dit gebied is rijk aan uiteenlopende bouwstijlen en verborgen hoekjes. De kleine begraafplaats Ter Navolging, gesticht in de 18e eeuw om begrafenissen rond de kerk te ontmoedigen, is een sfeervolle plek.
In het gebied tussen de Duinstraat en het Statenkwartier vindt u statige architectuur, ambassades en fraaie huizen. Het Lindoduin en het bijbehorende Doornpark bieden een restant van duinen met een ooit indrukwekkend panorama.
Het Van Stolkpark, aangelegd door Rotterdamse koopman Thomas Stolk, kenmerkt zich door elegante gebogen lanen en villa's die bijna ongemerkt overgaan in de Scheveningse Bosjes. Vervolgens betreedt u via de Scheveningse Bosjes en de Cremerbrug, langs de ingang van het Westbroekpark, de volgende villawijk met schitterende villa's zoals Villa de Zeemeeuw en Villa Ninni.
Het Hubertuspark, hoewel klein, biedt door de duinen een vermoeiende maar lonende wandeling met uitzicht op Den Haag Centrum. Langs de Duinroosweg, met zicht op de Scheveningse gevangenis, doorkruist u de Nieuwe Scheveningse Bosjes, een werkverschaffingsproject uit de jaren '30.
Het laatste deel van de route voert over de Nieuwe Duinweg, langs het Maris College, en via de Groene Brug naar het gebied rondom de Kanaalweg. Hier vindt u nog enkele restanten van het vissersdorp Scheveningen, zoals het hofje aan het Willem Beukelszoonplein en de charmante Rogstraat, eindigend bij het Lammershofje.
Een Wandeling langs Monumenten en Paleizen
Deze wandeling combineert statig Den Haag met het groen van stadsparken en bossen, en eindigt aan de kust van Scheveningen. Onderweg passeert u monumentale panden, historische monumenten, musea en paleizen.
De route start bij Den Haag CS en leidt via de binnenstad, de ambassadebuurt, naar het groen van de Scheveningse Bosjes. Vanaf CS loopt u via het Malieveld langs het Mauritshuis, met zijn collectie Hollandse meesters. De route vervolgt door het Binnenhof naar Paleis Noordeinde en Paleis Kneuterdijk (nu de Raad van State). Verderop passeert u Paleis Lange Voorhout (nu het Escher-museum).
Via de gezellige Denneweg, met leuke winkels en terrassen, gaat de route verder door de statige ambassadebuurt, langs Panorama Mesdag en het Vredespaleis, naar het groen van de Scheveningse Bosjes. De wandeling eindigt bij het Kurhaus in Scheveningen. Op de boulevard kunt u de beelden van Tom Otterness bewonderen, behorend bij Museum Beelden aan Zee.
Verlenging van de route: Een alternatieve route biedt meer natuur en minder stad.
tags: #stadswandeling #den #haag #scheveningen