De veiligheid en beveiliging op de Johan Adolf Pengel Luchthaven (JAP) in Suriname vereisen aanzienlijke verbeteringen. Minister Uraiqit Ramsaran van Transport, Communicatie en Toerisme (TCT) benadrukte na een recente regeringsraadvergadering dat diverse stappen ondernomen moeten worden. Een van de concrete maatregelen is het verhogen van de safety fee per passagier op internationale vluchten, een eis van de Surinaamse luchtvaartautoriteit Civil Aviation Safety Authority Suriname (CASAS). Deze organisatie heeft een presentatie gegeven over de dringende aandachtspunten vanuit de overheid, waarbij benadrukt werd dat veiligheid meer prioriteit moet krijgen, ook binnen de burgerluchtvaartsector.
Momenteel wordt er een bedrag van US$ 66 per passagier geïnd. Dit bedrag is opgebouwd uit verschillende componenten. Een bedrag van US$ 35 is bestemd voor de N.V. Luchthavenbeheer en dient als accommodatiefee voor het onderhoud van de luchthaven. De aankomst- en vertrekhal worden momenteel aangepast aan internationale standaarden. De safety fee wordt door CASAS gebruikt voor het uitvoeren van operationele diensten met betrekking tot de veiligheid op de luchthaven.
Om de burgerluchtvaart weer op peil te krijgen, is een presidentiële commissie benoemd. Suriname werd beoordeeld door de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO) en hieruit bleek dat er nog veel werk te verzetten is om een betere score te behalen. De presidentiële commissie, CASAS en ICAO zullen samenwerken om Suriname te voorzien van de nodige kennis om de situatie te verbeteren. CASAS heeft reeds een plan uitgezet. Oud-minister van TCT, Albert Jubithana, had vorig jaar al aangegeven dat de score binnen de burgerluchtvaartsector te wensen overliet. De wet op veiligheid en beveiliging moet gewijzigd worden. Volgens minister Ramsaran moet er nog veel gebeuren voor de volgende audit, waarbij capaciteitsversterking een cruciaal aspect is, gezien de aanzienlijke vergrijzing binnen bepaalde diensten.
Belangrijke Spelers in de Surinaamse Luchtvaartsector
De luchtvaartsector van Suriname speelt een cruciale rol in het verbinden van het land met de rest van de wereld en het ontsluiten van de afgelegen binnenlanden. Achter de schermen van deze sector schuilt een complex en gecoördineerd systeem van organisaties, regelgeving en technologie. De drie belangrijkste spelers in dit samenspel zijn de Luchtvaartdienst (CADSUR), N.V. Luchthavenbeheer en de Civil Aviation Safety Authority Suriname (CASAS).
1. De Luchtvaartdienst (CADSUR)
De Luchtvaartdienst fungeert als de nationale Air Navigation Service Provider (ANSP) en is de spil voor luchtverkeersveiligheid. Haar taken, in lijn met internationale ICAO-standaarden, omvatten het beheer van het Surinaamse luchtruim en het leveren van essentiële navigatiediensten. De operationele afdelingen zijn onder meer de Air Traffic Control (ATC), die zorgt voor een veilige en ordelijke afhandeling van vluchten; de Aeronautical Information Service (AIS), die cruciale luchtvaartinformatie publiceert; en Search and Rescue (SAR), die reddingsoperaties coördineert bij incidenten.
Een van de belangrijkste financiële uitdagingen van de Luchtvaartdienst is de financiering. Hoewel het geld verdient met Air Navigation Fees van vliegtuigen die het Surinaamse luchtruim doorkruisen, vloeien deze gelden momenteel naar de staatskas in plaats van rechtstreeks te worden geïnvesteerd in personeelstraining, technologische upgrades en onderhoud.
2. N.V. Luchthavenbeheer
N.V. Luchthavenbeheer is verantwoordelijk voor de fysieke infrastructuur en commerciële aspecten van de luchthaven. De belangrijkste taken zijn het onderhouden van de terminalgebouwen, start- en landingsbanen en platforms, en het faciliteren van passagiers en luchtvaartmaatschappijen. Daarnaast zorgt het voor de implementatie van luchthavenveiligheidsmaatregelen conform ICAO Annex 17 (Security). De inkomsten van het bedrijf komen uit verschillende bronnen, waaronder de Passenger Facilitation Fee, de Security & Airport Development Fee, en commerciële activiteiten zoals horeca en parkeren.
3. Civil Aviation Safety Authority Suriname (CASAS)
Als de nationale luchtvaarttoezichthouder ziet CASAS erop toe dat de Surinaamse luchtvaartsector voldoet aan internationale veiligheidsstandaarden. De organisatie is bevoegd om regelgeving vast te stellen, vergunningen te verlenen en toezicht te houden op de naleving van veiligheidsnormen. CASAS voert inspecties uit bij luchtvaartmaatschappijen, luchthavens en de Luchtvaartdienst zelf. De financiering van CASAS komt voornamelijk uit Safety Oversight Fees, die specifiek bedoeld zijn voor de training van inspecteurs en de uitvoering van hun toezichtstaken.
De functionering van de sector staat of valt met de samenwerking tussen deze drie organisaties. Een voorbeeld hiervan is de introductie van een nieuw navigatiesysteem, zoals een Instrument Landing System (ILS). In dit geval levert de Luchtvaartdienst de technische expertise, zorgt N.V. Luchthavenbeheer voor de installatie en het onderhoud van de infrastructuur, en CASAS ziet toe op de naleving van de veiligheidsvoorschriften.
Een belangrijke stap vooruit is het recent goedgekeurde IDB-project van 25 miljoen dollar, genaamd ‘Support to the Air Transport Sector in Suriname’. Dit project heeft als doel de institutionele capaciteit van de Luchtvaartdienst en CASAS te versterken, de infrastructuur te moderniseren en de internationale naleving van veiligheids- en beveiligingsnormen te verbeteren. Door deze strategische investeringen wil Suriname zowel de internationale connectiviteit als de binnenlandse bereikbaarheid vergroten, met positieve gevolgen voor de economische groei en de toegang tot essentiële diensten.
Veiligheidsproblemen op Zorg en Hoop
Suriname kent naast de internationale luchthaven Johan Adolf Pengel, op zo'n 45 kilometer ten zuiden van hoofdstad Paramaribo, een tweede luchthaven: Zorg en Hoop. Op deze stadsluchthaven zijn diverse luchtvaartmaatschappijen actief, zoals Blue Wing Airlines en Gum Air, die voornamelijk vluchten naar airstrips in het binnenland uitvoeren. Ook worden er lijnvluchten naar buurlanden Guyana, Frans-Guyana en Brazilië verzorgd, waarbij voornamelijk gebruik wordt gemaakt van kleine Cessna's en tweemotorige Antonov An-28's. De verwachting is dat het aantal vluchten de komende jaren fors zal toenemen, mede door een recente belangrijke olievondst voor de kust. Buitenlandse oliemaatschappijen maken al veelvuldig gebruik van Zorg en Hoop om personeel te vervoeren naar boorschepen voor de kust.
Vliegveld Zorg en Hoop voldoet echter al jaren niet meer aan de minimale internationale standaarden voor brandveiligheid. Eind januari sloegen brandweerlieden opnieuw alarm, nadat ze dit medio april 2019 ook al tevergeefs deden. De redenen hiervoor zijn onder andere het ontbreken van een blusvoertuig gedurende minstens drie jaar, gebrek aan brandweerkleding en schoeisel, en het uitblijven van bijscholing of training. Brandweerlieden geven aan dat er simpelweg gewerkt wordt zonder dat de brandweer assistentie verleent bij het opstijgen en landen van vliegtuigen, en dat er al geruime tijd geen controle meer plaatsvindt op de vracht die vliegtuigen vervoeren. In 2007 en 2012 werd de onveilige situatie al aangekaart en ging het brandweerpersoneel zelfs een aantal keren over tot staking.
De problemen rond het vliegveld Zorg en Hoop kwamen ook in het nieuws in de eerste week van 2013. Bewoners van een straat direct naast het vliegveld maakten zich ernstig zorgen over het mogelijke ontploffingsgevaar in hun buurt, vanwege de kerosineopslagtanks van een luchtvaartmaatschappij. Al jaren wordt vliegtuigbrandstof op die plek opgeslagen. Wat de bewoners echter bezorgd maakte, was de bouw van een nieuwe opslagplaats in november 2012 die duizenden liters brandstof voor een langere periode kan opslaan. Brand- en ontploffingsgevaar loeren volgens omwonenden iedere dag om de hoek. De situatie op en rond Zorg en Hoop is na vele jaren van klagen door vooral de brandweer nog steeds niet veilig. De verantwoordelijke autoriteiten lijken de vele problemen al vele jaren te negeren.
Debat in De Nationale Assemblee over Luchtverkeersleiding
De situatie rond het luchtverkeer op de Johan Adolf Pengel International Airport heeft geleid tot een fel debat in De Nationale Assemblee (DNA). Minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme (TCT) erkende ernstige problemen bij de luchtverkeersleiding. Hij kon echter geen details geven over een onderhoud dat president Jennifer Simons had met de bond van de luchtverkeersleiders, Satca, en voerde aan dat de kwestie op het bord van de president ligt. Diverse Assembleeleden veroordeelden de actie en wezen erop dat deze situatie zeer slecht is voor het land en zich niet mag herhalen. Aanleiding voor het debat waren recente incidenten waarbij vluchten moesten uitwijken of vertraging opliepen, nadat luchtverkeersleiders zich ziek hadden gemeld.
Volgens Landveld is er sprake van een structureel personeelstekort: waar ongeveer 80 luchtverkeersleiders nodig zijn voor een normale bedrijfsvoering, telt Suriname er momenteel slechts 26, van wie niet allemaal volledig inzetbaar zijn. Hoewel de bond stelt dat er geen sprake is van een actie, erkent Landveld dat het in de praktijk wel degelijk zo uitwerkt. "Wanneer mensen wegblijven uit de toren en vliegtuigen moeten uitwijken, schaadt dat het imago van Suriname," zei hij. De minister wees erop dat de problematiek al langer speelt en deels haar oorsprong vindt in het verleden. De actie is voorlopig opgeschort in afwachting van verder overleg binnen het officieel overlegorgaan, dat onderhandelt over primaire arbeidsvoorwaarden.
Parlement eist spoed en duidelijkheid
Assembleeleden toonden zich echter allerminst gerustgesteld. Fractieleider Jerrel Pawiroredjo (NPS), NDP-fractievoorzitter Rabin Parmessar en Raymond Sapoen (NDP) benadrukten dat deze situatie geen enkele zekerheid biedt aan reizigers. "Mensen vertrekken uit huis zonder te weten of ze kunnen landen of terugkeren. Dat is een ernstig veiligheidsprobleem". Meerdere leden spraken van een ontoelaatbare situatie, vooral omdat toerisme door de regering als speerpunt is aangemerkt. Ook werd gewezen op de imagoschade, extra kosten voor passagiers en de onzekerheid voor Surinamers in het buitenland.
Een terugkerende vraag bleef onbeantwoord: kan de regering garanderen dat het vliegverkeer de komende dagen niet opnieuw wordt ontregeld? Landveld kon die garantie niet geven.
Structurele oorzaken en beloofde oplossingen
De minister schetste een breed pakket aan maatregelen dat inmiddels in gang is gezet. Zo zijn contracten getekend voor de levering van nieuwe radarapparatuur en een Instrument Landing System (ILS), die binnen zes tot zeven maanden operationeel moeten zijn. Ook wordt gewerkt aan modernisering en digitalisering van de luchtvaartdienst. Daarnaast lopen opleidingen voor nieuwe luchtverkeersleiders. In februari start een nieuwe lichting, terwijl assistent-verkeersleiders na ongeveer negen maanden al gedeeltelijk inzetbaar zijn. Landveld erkende wel dat het opleiden van een volledig gekwalificeerde luchtverkeersleider ongeveer vier jaar duurt. De toelage voor studenten is inmiddels verhoogd van SRD 5.000 naar SRD 10.000, al noemt de minister dit zelf nog onvoldoende.
De Assemblee vroeg om de kwestie met de hoogste urgentie te behandelen. Donderdag wordt een vervolgbijeenkomst verwacht, waarbij de regering - in overleg met de president - concrete mededelingen moet doen over de korte-termijnoplossingen en garanties voor de vliegveiligheid. De boodschap vanuit DNA was eensgezind: begrip voor onderhandelingen is er, maar het stilvallen van vitale infrastructuur is voor het parlement onacceptabel.
🚀 De Nieuwe Politiek LIVE • Vz Adhin en Atompai over instaat van beschuldiging ex-ministers
Internationale Beoordelingen en Inspecties
"Veiligheid in de luchtvaart is geen formaliteit, het is een harde vereiste," aldus luchtvaartdeskundige Jerry Mohamed naar aanleiding van het bezoek van de Amerikaanse Transport and Safety Agency (TSA) aan Suriname. De TSA houdt momenteel inspecties op ruim 35 airstrips in Suriname. Volgens bronnen is dit vanwege tekorten in certificering en het niet voldoen aan internationale veiligheidsstandaarden. De Transport and Safety Agency is verantwoordelijk voor het uitvoeren van veiligheidsbeoordelingen op luchthavens wereldwijd die directe of indirecte vluchten naar de Verenigde Staten uitvoeren.
Wanneer een luchthaven of luchtvaartautoriteit niet slaagt voor deze audit, zijn de gevolgen aanzienlijk. Vluchten van en naar de VS kunnen worden opgeschort, wat directe impact heeft op reizigers en luchtvaartmaatschappijen. In sommige gevallen worden luchthavens op een waarschuwingslijst geplaatst, wat leidt tot internationale reputatieschade. In 2024 zijn onder andere luchthavens in Honduras, Nigeria en Laos tijdelijk uitgesloten van directe vluchten naar de VS wegens tekortkomingen in hun veiligheidssysteem.
De Europese luchtvaartautoriteit EASA gaf recent ook kritiek op Suriname. Ze meldde dat de CASAS (de lokale burgerluchtvaartautoriteit) faalt in toezicht en onvoldoende gekwalificeerd personeel heeft.
Veiligheidsrisico's bij Afhandeling van Vliegtuigen
Er is ophef ontstaan over berichten dat de veiligheid van vluchten vanaf de internationale luchthaven Johan Adolf Pengel (Zanderij) in gevaar zou zijn. Klokkenluiders uit de Surinaamse luchtvaartwereld hebben documenten gelekt waaruit zou blijken dat er sprake is van serieuze veiligheidsrisico's. De bronnen waarschuwen zelfs voor een catastrofe, die vergelijkbaar is met de SLM-ramp in 1989. Ze zeggen naar buiten te treden in de hoop dat de hoogste autoriteiten onmiddellijk en drastisch ingrijpen.
Volgens de klokkenluiders zijn er veel klachten van luchtvaartmaatschappijen, omdat het laden en lossen van de toestellen regelmatig door ongekwalificeerd personeel wordt gedaan. De arbeidskrachten zijn ingehuurd door het bedrijf Surair Ground Services (SGS), een dochteronderneming van de Surinaamse luchtvaartmaatschappij SLM. SGS verzorgt onder andere de afhandeling van de vliegtuigen van KLM, die vier keer per week Paramaribo aandoen.
Gevolgen van Onjuiste Afhandeling
Het onjuist beladen van een vliegtuig kan catastrofale gevolgen hebben omdat lading kan gaan schuiven en het toestel uit balans kan raken. Verkeerd afgesloten vrachtluiken kunnen losraken en het toestel tijdens de vlucht beschadigen. Uit stukken blijkt dat KLM vorig jaar inderdaad bij SGS een klacht heeft ingediend omdat een toestel naar Amsterdam was afgehandeld door ongekwalificeerd personeel. De regionale maatschappij Caribbean Airlines spreekt in een ander document van "oververmoeid SGS-personeel dat op een gegeven moment niet meer lijkt te weten waarmee ze bezig zijn".
De kritiek op SGS beslaat een langere periode. Een vertegenwoordiger van SGS stelt: "Wij staan voor veiligheid en zijn gecertificeerd door IOSA, het veiligheidscontrolesysteem van de internationale luchtvaartorganisatie IATA." KLM zegt dat er in het verleden misschien wel eens incidenten geweest zijn, maar dat sinds augustus 2017 de regels aangescherpt zijn. "De vrachtdeuren worden altijd door gekwalificeerd personeel gesloten", aldus KLM-countrymanager Alexander van de Wint.
tags: #veiligheid #luchthaven #suriname