Thierry Baudet heeft besloten om terug te treden als lijsttrekker en leider van Forum voor Democratie (FVD). Deze beslissing volgt op een periode van interne onrust en media-aandacht rondom beschuldigingen aan het adres van leden van de jongerenafdeling, de JFVD. Baudet blijft wel actief als Tweede Kamerlid en als partijvoorzitter, en geeft aan "graag" op de kieslijst te willen staan als lijstduwer.
Achtergrond van de crisis: Beschuldigingen binnen de JFVD
De aanleiding voor de crisis binnen FVD ligt bij uitlatingen en gedragingen van leden van de jongerenafdeling (JFVD). Dit voorjaar had het bestuur van de jongerenpartij juist beterschap beloofd na eerdere extremistische uitspraken die aan het licht waren gekomen. De beschuldigingen omvatten onder andere antisemitische, racistische en homofobe uitlatingen, en zelfs de suggestie dat Joden internationale pedonetwerken zouden runnen en vrouwen massaal de pornografie in zouden helpen. Veel van deze uitlatingen waren door het eigen bestuur van de JFVD onbestraft gebleven. Sterker nog, een deel van de betrokkenen bekleedde belangrijke posities binnen de JFVD en de moederpartij, en sommigen hadden zelfs promotie gemaakt.
Ultimatum van de partijtop
Eerder op maandag meldde NRC dat de volledige politieke top een ultimatum had gesteld aan Baudet en het partijbestuur, waarvan Baudet zelf de voorzitter is. Prominente leden eisten de ontbinding van de JFVD voordat een doorstart gemaakt kon worden. Daarnaast drongen zij aan op het vertrek van Freek Jansen als voorzitter van het JFVD-bestuur en als kandidaat voor de Tweede Kamerverkiezingen. Jansen, die wordt gezien als de rechterhand van Baudet, werd door kritische leden juist verantwoordelijk gehouden voor het binnenhalen van extreemrechtse jongeren binnen Forum en de JFVD.
Baudets reactie: "Trial by media"
In een videoboodschap koos Baudet voor een offensieve verdediging. Hij trad terug als lijsttrekker, maar nam het ook op voor Jansen. Baudet stelde dat, hoewel er tegen onacceptabel gedrag moet worden opgetreden, hij zich niet kan verenigen met "trial by media" als methode om met partijleden om te gaan. Hij benadrukte dat dit niet past bij de partij.
"We hebben gewonnen", concludeerde een van de vooraanstaande critici anoniem tegenover NRC. De criticus voegde eraan toe dat Baudet ook uit het bestuur moet aftreden, waar hij geen uitspraken over had gedaan.
Dissidenten en royementen
Drie prominente partijleden van Forum voor Democratie sloten zich aan bij het geroyeerde lid Robert de Haze Winkelman in zijn kritiek op de organisatiestructuur van de partij. Het gaat om Gert Reedijk, Arthur Legger en Freek-Jan Berkhout. Maandagavond maakte het partijbestuur van FVD bekend dat het lidmaatschap van twee leden is beëindigd wegens "dreigementen en kwaadsprekerij". In reactie hierop stuurde De Haze Winkelman, voormalig senator voor de VVD, samen met zijn vrouw een reeks tweets de wereld in waarin zij het gebrek aan interne partijdemocratie aan de kaak stellen. Ze stelden een extra ledenvergadering voor, waarop zij onder andere een uitbreiding van het partijbestuur, het vertrek van penningmeester Otten (met behoud van een adviserende functie) en het herstel van de provinciale afdelingen wilden voorstellen.
Volgens de drie briefschrijvers stonden zij niet alleen in hun kritiek op de huidige organisatie van de partij. Penningmeester Henk Otten bevestigde het bestaan van de brief en gaf aan dat het bestuur met de auteurs in gesprek zou gaan.
Terugtreding als partijvoorzitter en verdere implicaties
Dinsdag maakte de partij bekend dat Baudet ook terugtreedt als partijvoorzitter. Freek Jansen, de vertrouweling van Baudet op wie de opstandige leden hun pijlen hadden gericht, had eerder op de dag zijn plek op de kieslijst beschikbaar gesteld. Baudet en Jansen waren niet aanwezig bij een crisisberaad van de partijtop.
Baudet was verrast door de golf van verontwaardiging die zijn partij van binnenuit overspoelde. De storm rond de JFVD, met opgedoken beelden en chatgesprekken van extreemrechtse, antisemitische en homofobe uitlatingen, ging dit keer niet liggen. Binnen de partij groeide de weerstand, wat publiek werd. Prominente leden zoals Annabel Nanninga en europarlementariër Rob Roos eisten ingrijpende maatregelen. Theo Hiddema liet in een appgroep van de partijtop weten dat hij klaar was met alle "bullshit" en wilde opstappen.
Schorsing door de Tweede Kamer
De kloof tussen Baudet en de rest van de Tweede Kamer werd verder vergroot toen een meerderheid besloot hem een week te schorsen van debatten. Dit volgde op een integriteitsonderzoek door een externe commissie, ingesteld na een anonieme klacht. Het onderzoek richtte zich op Baudets weigering om zijn nevenfuncties en -inkomsten, met name als uitgever van zijn eigen boeken en als bestuurder van zijn eigen bv, op te geven. Hij werkte ook niet mee aan het onderzoek. Tweede Kamerleden Gideon van Meijeren en Freek Jansen kregen eveneens een berisping voor het niet-vermelden van hun functie. Vanwege zijn "recidive" raadde het college een schorsing van een week aan.
Baudet noemde de schorsing een "aanslag op de democratie" en een "principiële kwestie", waarbij hij stelde dat hij niet zomaar alles hoeft te delen wat hij buiten zijn Kamerlidmaatschap doet.
Complottheorieën en bestuurlijke strijd
Maandag vestigde Baudet nog de aandacht op zich door uitspraken in een podcast, waarin hij sprak over een "wereldwijde samenzwering van kwaadaardige reptielen" en de aanslagen van 11 september 2001 in scène gezet zouden zijn. Hoewel hij dit later als een metafoor voor de "gevoelloosheid" van politici en leiders omschreef, stond het interview bol van onbewezen complotideeën.
De rode draad in Baudets handelen is zijn weigering om zich te houden aan politieke regels, met alle gevolgen van dien. Eerdere pogingen om zijn toon te matigen leidden tot breuken in de partij. Met het vertrek van matigende krachten, nam zijn invloed binnen de partij toe. Dit leidde tot een strijd om de macht binnen FVD, waarbij zowel het partijbestuur als Baudet zelf probeerden de controle te behouden, met wisselend succes en veel verwarring.
Verdere ontwikkelingen en vertrekken
Paul Cliteur, Eerste Kamerlid voor Forum voor Democratie, stapte uit de partij, zijn lot verbonden aan dat van Baudet. Senator Annabel Nanninga eiste het volledige vertrek van Baudet, zowel uit het bestuur als van de kieslijst, en noemde de JFVD-jongeren "nazistische relpubers". Ook Theo Hiddema, een trouwe bondgenoot van Baudet, vertrok per direct uit de Tweede Kamer, zichzelf "politiek arbeidsongeschikt" verklaarend.
Het conflict binnen FVD escaleerde verder met verschillende brandbrieven en eisen van partijprominenten. Een voorgesteld referendum over Baudets positie als partijleider werd door sommigen als onwettig beschouwd, omdat de functies "partijleider" en "bindend referendum" niet in de partijreglementen zouden bestaan. De strijd om de macht en de toekomst van Forum voor Democratie duurt voort, met Baudet als centrale figuur.