Achter elke soepele reiservaring schuilt werk dat je nergens anders kunt doen. Voor reizigers lijkt alles vanzelf te gaan, maar achter de schermen werken duizenden mensen en systemen samen om dit mogelijk te maken.
De Complexe Operatie van een Wereldwijde Luchthaven
Schiphol is meer dan alleen een plek waar vliegtuigen vertrekken en aankomen; het is een complexe organisatie waar dag en nacht duizenden medewerkers en geavanceerde systemen samenwerken om miljoenen reizigers een naadloze ervaring te bieden.
Bagageafhandeling en Passagiersstromen
Bagage komt op tijd aan dankzij lange bagagebanden, slimme systemen en teams die snel ingrijpen. Reizigers kunnen doorlopen dankzij data en technologie. De infrastructuur van de luchthaven werkt dag en nacht, en vliegtuigen vertrekken door goede planning en samenwerking tussen mensen en systemen.
Innovatie en Technologie
Werken bij Schiphol betekent dat je meewerkt aan een luchthaven waar altijd iets gebeurt. Je werkt samen met collega’s aan projecten die belangrijk zijn voor miljoenen reizigers, waarbij je kansen krijgt om te leren en jezelf te ontwikkelen. Het werk dat je doet, heeft invloed op veel mensen: reizigers, collega’s en bedrijven op de luchthaven. Samen zorgen jullie ervoor dat Schiphol goed werkt, nu en in de toekomst.
Op Schiphol gebeurt veel tegelijk. Daardoor leer je elke dag bij. Je krijgt kansen om nieuwe dingen te proberen en jezelf verder te ontwikkelen. Veel medewerkers zijn trots op hun werk, omdat ze zien wat hun bijdrage oplevert: vliegtuigen vertrekken op tijd, reizigers worden geholpen en de luchthaven blijft draaien.
De Royal Schiphol Group: Verbinding en Economische Motor
De Royal Schiphol Group is een luchthavenonderneming die als belangrijkste luchthaven Amsterdam Airport Schiphol exploiteert. Schiphol is de derde luchthaven van Europa wat betreft het aantal reizigers en voor vracht. De missie van Royal Schiphol Group is Nederland te verbinden met alle belangrijke economische, politieke en culturele centra in de wereld.
Momenteel zijn via Amsterdam Airport Schiphol 322 bestemmingen rechtstreeks te bereiken. Royal Schiphol Group maakt die verbindingen mogelijk in nauwe samenwerking met de luchtvaartmaatschappijen. De luchthaven Schiphol, het netwerk van KLM en haar SkyTeam-partners en de regio Amsterdam zijn samen uitgegroeid tot de Mainport Schiphol. Deze Mainport is een krachtig vliegwiel voor groei, banen en dynamiek voor de regio Amsterdam én voor Nederland. De bijdrage van de hele luchtvaartsector aan onze economie is ongeveer 26 miljard euro.
Diverse Rollen en Verantwoordelijkheden
Op Schiphol zijn meer dan 500 bedrijven gevestigd waar ruim 65.000 mensen werken. Royal Schiphol Group streeft ernaar de sterke concurrentiepositie van de Mainport Schiphol verder te verbeteren, onder meer door voortdurend te innoveren en de komende jaren ook door fors te investeren in het vergroten van de capaciteit en kwaliteit.
Voorbeelden van Specifieke Functies
- Als Airline Partnerships Manager werk je intensief samen met luchtvaartmaatschappijen over de hele wereld. Je spreekt dagelijks over capaciteitsvraagstukken, vlootvernieuwing (zoals de inzet van stillere en schonere toestellen) en kansen om hun netwerk via Schiphol te versterken. Door de ontwikkelingen in de markt kunnen er slots beschikbaar komen voor (nieuwe) airlines. Door intensief contact te onderhouden met diverse airlines was het mogelijk om een aantal nieuwe airlines te verwelkomen. Het mooiste aan dit werk is de samenwerking met partners wereldwijd.
- Als luchthavenpastor begin je werk vaak op het moment dat iemand onderweg slecht nieuws krijgt. In een hectische omgeving kan dat voor paniek en onzekerheid zorgen. Dan probeer je iemand eerst even uit de drukte te halen. Je helpt mensen die op weg zijn naar huis na verdrietig nieuws, of reizigers van wie hun plannen, en soms hun hele leven, plots op zijn kop staan. Er wordt alles aan gedaan om iemand op te vangen wanneer ze breken, maar ook om de moed te vinden om de volgende stap te zetten. Betrokkenheid bij repatriëringsvluchten uit het Midden-Oosten laat zien hoe de stress letterlijk van mensen afglijdt zodra ze voet op Schiphol zetten.
- Als Process Owner Wayfinding overzie je alle initiatieven rondom het vinden van de weg op de luchthaven. Je zorgt voor een logisch, duidelijk en consistent systeem waarmee passagiers op het juiste moment de juiste informatie krijgen om hun vlucht te halen. Goede wayfinding heeft direct impact op hoe stressvrij en soepel een reis verloopt.
De Uitdagingen en Verbeteringen in Arbeidsomstandigheden
Schiphol wil geen low cost-luchthaven meer zijn en investeert in betere arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden voor de ruim 70.000 medewerkers. “Jaarlijks verplaatst Schiphol 71 miljoen passagiers en 1,38 miljoen ton vracht. Om alles goed te laten verlopen, is een complexe keten van aan elkaar geschakelde diensten en processen nodig,” zegt Maurice Rojer, Senior Manager Industrial Relations bij de Schiphol Group.
De complexe keten omvat onder andere:
- Parkeerbeheer op 45.000 plekken.
- Incheckbalies en bagage-afhandeling, verzorgd door luchtvaartmaatschappijen of hun partners.
- Paspoortcontrole en algehele veiligheid door de Koninklijke Marechaussee.
- Beveiliging, uitgevoerd door vijf bedrijven met in totaal 4.000 beveiligers.
- Schoonmaak van 650.000 m2 luchthaven, in samenwerking met vier schoonmaakpartijen.
- Ondersteuning op de platforms waar vliegtuigen aankomen en vertrekken, inclusief tanken en slepen.
- Het regiecentrum dat passagiersstromen bewaakt voor veiligheid.
- Luchtverkeersleiding die alle vliegtuigen begeleidt.
- Vliegtuigcatering en -schoonmaak.
- Passagiersassistenten die niet-mobiele passagiers naar de gate helpen.
In totaal werken er 71.090 mensen op de Amsterdamse luchthaven, van wie 5.400 uitzendkrachten. Op Schiphol zijn zo’n 84 uitzendorganisaties actief.
De Zomerchaos van 2022 en de Gevolgen
Hoe belangrijk al deze medewerkers zijn, bleek in 2022 toen het misging tijdens de zogenoemde ‘zomerchaos’. “Het hele systeem, van beveiliging tot afhandeling, piepte en kraakte. Met lange wachtrijen, geannuleerde vluchten en ontevreden reizigers tot gevolg. Tijdens corona was veel personeel vertrokken, omdat er geen werk meer voor hen was. Toen in 2022 het aantal vluchten weer toenam, bleek het ontzettend lastig om voldoende mensen aan te trekken,” aldus Rojer. “We werden met onze neus op de feiten gedrukt, werken op Schiphol moest snel aantrekkelijker worden.”
Verbetering van Kwaliteit en Arbeidsomstandigheden
“Kwaliteit van werk is ook voor ons ontzettend belangrijk. We willen graag dat onze uitzendkrachten lekker in hun vel zitten, goed werk leveren en ’s avonds gezond weer naar huis gaan. Schiphol is een dynamische en aantrekkelijke werkomgeving. Maar de screening die nodig is om er aan de slag te gaan, is behoorlijk pittig. Daarom nodigen we alle kandidaten hier fysiek uit om hen te faciliteren met de digitale formulieren en toetsen. Ook na de start in de baan houden we vervolgens veel contact. We maken rondes op de werkvloer en vragen hoe het gaat. Zijn er aanpassingen nodig die het werk makkelijker maken? Heeft iemand behoefte aan meer variatie? Of is er behoefte om een cursus of opleiding te doen?”
“We hebben arbeidsvoorwaarden van werknemers in de keten verbeterd, bijvoorbeeld door een zomertoeslag, arbeidsmarkttoeslag en een goede reiskostenvergoeding. Maar ook de rustruimtes hadden een broodnodige opknapbeurt nodig, omdat ze niet goed onderhouden waren. Al dat soort aspecten hebben we in beeld gebracht om te zien wat er beter kon,” vertelt Rojer. “Ook qua arbeidsomstandigheden was een flinke inhaalslag nodig. Op de platformen werden medewerkers te veel blootgesteld aan schadelijke stoffen door de uitstoot van voertuigen en vliegtuigen. Dus zijn we met elektrische vervoermiddelen gaan werken. Die investering in de kwaliteit van werk vroeg om een investering van tientallen miljoenen euro’s, vertelt Rojer.
“Van low cost-luchthaven maken we nu de omslag naar kwaliteitsluchthaven. Daar hangt echter wel een prijskaartje voor de reiziger aan. We willen voorkomen dat het ten koste gaat van de kwaliteit van het werk van medewerkers. Bedrijven op Schiphol moeten alle ruimte krijgen voor goed werkgeverschap. Onder andere ook met interessant en afwisselend werk, loopbaanperspectieven en genoeg uren voor een volwaardige baan, bijvoorbeeld door multi-inzetbaarheid. Uitzenders zijn met hun kennis en expertise daarbij onmisbaar. Als geen ander hebben zij het overzicht van alle werkmogelijkheden en ontwikkelingen. Vandaar dat we sinds kort rondetafelgesprekken organiseren met de uitzendbureaus die actief zijn op Schiphol, ook in samenwerking met de ABU.
“Dat Schiphol serieuze stappen zet voor een verbetering van de kwaliteit van werk merken we aan betere arbeidsomstandigheden, door bijvoorbeeld de mechanische tilhulpen, maar ook door de organisatie van rondetafelgesprekken met alle uitzendbureaus op Schiphol en de ABU. Verschillende aandachtspunten zijn daar al uit naar voren gekomen. Zo is het belangrijk dat flexkrachten zich onderdeel van het geheel voelen, bijvoorbeeld door dezelfde hesjes als andere medewerkers te dragen en dezelfde communicatie te ontvangen. Daarnaast hebben we benadrukt dat de screening te lastig is en te lang duurt. Niet alleen haken kandidaten regelmatig af, vanwege het feit dat het traject langer dan vier weken duurt. Het is bovendien moeilijk om twee opdrachten aan elkaar te koppelen, omdat dat om een dubbele screening vraagt. En dat terwijl multi-inzetbaarheid de sleutel kan zijn tot waardig werk met een leefbaar inkomen voor alle flexkrachten op Schiphol.
Woon-Werkafstand en Toezicht op Arbeidsomstandigheden
Voor veel beroepen in de luchtvaart geldt de functionele eis om maximaal op één uur reistijd van de luchthaven woonachtig te zijn. Deze eis is vooral van toepassing voor de operationele beroepen (47,1% van de werkpopulatie) en ook voor het vliegend personeel (23,8%).
| Periode | Gemiddelde Woon-Werkafstand (km) |
|---|---|
| 2006-2008 | Sterke toename |
| 2010 | Stabilisatie (vanwege vliegbelasting) |
| Sinds 2010 | Toegenomen werkgelegenheid, gegroeide gemiddelde woon-werkafstand |
Tabel: Woon-werkafstand werknemers op de luchthaven Schiphol 2006-2013. Bronnen: SOAB Breda en Regioplan. Bewerking: Programmabureau Luchtvaart BV.
De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de luchthaven Schiphol. De Arbeidsinspectie kijkt naar eerlijke, gezonde en veilige werkomstandigheden voor de medewerkers van de luchthaven. Het gaat bijvoorbeeld om de fysieke belasting van personeel tijdens het werk, maar de Arbeidsinspectie kijkt ook naar de psychosociale belasting van werknemers, werkdruk, omgang met gevaarlijke stoffen en risico’s op een ongeval. De afgelopen jaren heeft de Arbeidsinspectie op basis van risicogerichte projecten en meldingen honderden inspecties/onderzoeken uitgevoerd.
Fysieke Belasting en Mechanisatie
De Arbeidsinspectie eist (maart 2023) dat het afhandelen van bagage in de bagagehallen volledig geautomatiseerd, dan wel gemechaniseerd wordt. Bagage-afhandelaren stellen met Schiphol een plan van aanpak op voor het automatiseren/mechaniseren, zoals gesteld in de eis. De bagage-afhandelaren moeten in de tussenliggende periode ervoor zorgen dat de werknemers niet meer structureel handmatig bagagestukken hanteren om fysieke belasting te beperken.
De Arbeidsinspectie constateerde bij inspecties in 2023 en 2024 dat enkele betrokken bedrijven nog onvoldoende maatregelen nemen - zoals de inzet van tilhulpen en het afwisselen van taken - om de fysieke belasting te beperken. In 2023 kregen de 6 bagage-afhandelaren een last onder dwangsom (LOD) opgelegd. De Arbeidsinspectie blijft bij alle bedrijven controleren of de benodigde maatregelen getroffen worden of gehandhaafd blijven.
Blootstelling aan Gevaarlijke Stoffen
In maart 2023 heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie 9 besluiten genomen naar aanleiding van een handhavingsverzoek van FNV over klachten van platformmedewerkers op luchthaven Schiphol. De Arbeidsinspectie eist van Schiphol Nederland B.V. en 8 bagage-afhandelingsbedrijven dat alle diesel aangedreven voertuigen en overige arbeidsmiddelen uiterlijk eind december 2023 vervangen.
In januari 2024 heeft de Nederlandse Arbeidsinspectie het tweede definitieve deelbesluit over Schiphol gepubliceerd op het handhavingsverzoek van FNV. Tijdens herinspecties in 2024 is gebleken dat bedrijven op Schiphol meer elektriciteit vragen dan momenteel beschikbaar is. De verwachting is dat eind 2027 de stroomvoorziening voldoende is om de resterende diesel aangedreven voertuigen en overige arbeidsmiddelen te vervangen, voor zover technisch uitvoerbaar.
tags: #werknemers #luchthaven #schiphol