Om als zorgkundige te mogen werken in België en Vlaanderen, is een registratie bij Zorg & Gezondheid vereist. Deze registratie is ingesteld om patiënten te beschermen en te waarborgen dat zorgbehoevenden kunnen vertrouwen op de personen die hen verzorgen en verplegen. De overheid heeft daarom besloten dat personen die werkzaam zijn in bepaalde zorgberoepen zich moeten registreren.
Het Registratieproces voor Zorgkundigen
In tegenstelling tot sommige andere zorgberoepen, ontvang je als zorgkundige niet automatisch een erkenning of registratie. Mocht er iets mislopen tijdens je aanvraag, dan heb je tot 30 dagen na het inloggen de mogelijkheid om documenten toe te voegen of te wijzigen.
Het RIZIV-nummer en de Zorgkundige Registratie
Niet elke zorgkundige heeft een RIZIV-nummer nodig. De registratie van een zorgkundige is voor onbepaalde duur. Het is echter wel verplicht om jaarlijks een permanente vorming van 8 uur te volgen. De keuze van waar en wanneer deze vorming gevolgd wordt, ligt bij de zorgkundige zelf.
Visumaanvraag voor Verpleegkundigen en Vroedvrouwen
De meeste scholen voor verpleegkundigen en vroedvrouwen verstrekken een lijst van afgestudeerde studenten aan de FOD Volksgezondheid. Op basis hiervan wordt het visum automatisch aangemaakt. In dergelijke gevallen is een individuele aanvraag niet nodig.
Verschillende Soorten Aanvragen
Naast de automatische visumaanmaak, zijn er nog andere aanvraagprocedures:
- Een aanvraag voor een getuigschrift van je visum, indien je een vervangend document wenst te ontvangen.
- Een aanvraag voor een certificaat van goed professioneel gedrag (CCPS), noodzakelijk om in het buitenland te kunnen werken.
- Een aanvraag om als vroedvrouw bepaalde geneesmiddelen voor te schrijven.
Je kunt inloggen op het visumportaal met je eID, itsme en MyGov.be.
Visum en Erkenning voor Gereglementeerde Gezondheidszorgberoepen
Erkenning en visum zijn verplicht voor gereglementeerde gezondheidszorgberoepen. Deze beroepen zijn onderverdeeld in zes hoofdcategorieën:
1. Artsen, Tandartsen en Apothekers
- Arts
- Tandarts
- Apotheker
Voor Belgische diploma's ontvang je het visum automatisch. Voor specialisaties kennen de gemeenschappen een aparte erkenning toe.
2. Verpleegkundige Beroepen
- Verpleegkundige verantwoordelijk voor algemene zorg
- Basisverpleegkundige
Voor Belgische basisdiploma's wordt het visum meestal automatisch toegekend. Als je school niet op de lijst staat, kun je zelf een visum aanvragen via het visumportaal.
Bijzondere Beroepstitels en -bekwaamheden
Voor specialisaties en bijzondere beroepstitels en -bekwaamheden dien je een erkenning aan te vragen bij een van de gemeenschappen.
3. Vroedvrouwen
Voor Belgische diploma's wordt het visum meestal automatisch toegekend.
4. Kinesitherapeuten
Je dient eerst een erkenning aan te vragen bij een van de gemeenschappen. Na erkenning ontvang je automatisch het visum. Voor bijzondere beroepsbekwaamheden geldt eveneens een aanvraagprocedure bij de gemeenschappen.
5. Paramedische Beroepen
- Ambulancier (niet dringend patiëntenvervoer)
- Audioloog en audicien
- Diëtist
- Ergotherapeut
- Farmaceutisch-technisch assistent (publieke apotheek, ziekenhuisapotheek)
- Logopedist
- Medisch laboratoriumtechnoloog
- Mondhygiënist
- Orthopedisch technoloog
- Orthoptist
- Podoloog
- Praktijkassistent
- Technoloog medische beeldvorming
Voor deze beroepen vraag je eerst een erkenning of een derogatie aan bij een van de gemeenschappen. Een derogatie is een attest dat aantoont dat je bepaalde handelingen mag uitvoeren onder dezelfde voorwaarden als de beoefenaar van het paramedisch beroep. Na erkenning ontvang je automatisch het visum.
Visum voor Buitenlandse Diploma's
Na het verkrijgen van een erkenning of derogatie voor een van de bovengenoemde beroepen, ontvang je automatisch een visum van de FOD Volksgezondheid. Je hoeft hiervoor geen verdere stappen te ondernemen. Meer informatie over de erkenning en het visum voor buitenlandse diploma's is beschikbaar.
Opleidingen tot Zorgkundige
De opleiding tot zorgkundige kan modulair of duaal gevolgd worden. Er zijn verschillende trajecten beschikbaar:
- Via een gratis opleiding erkend door de VDAB in een CVO.
- Via het Structureel Instroomkanaal (IKA), waarbij je aan de slag gaat bij een werkgever met een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur.
- Via het ‘Project 3030’, een erkende VDAB-opleiding aan een CVO, waarbij je loon- en arbeidsvoorwaarden behoudt tijdens de opleiding.
- Via het ‘Opleidingsproject zorgkundige’, dat jaarlijks in september start en een combinatie van theorie en praktijk biedt.
- Vanaf 2023 kun je via ‘Vorming 600’ een deeltijdse opleiding volgen, gecombineerd met werken.
- Het project #kiesvoordezorg van FeBi biedt een betaald opleidingstraject om je om te scholen tot gekwalificeerd zorgkundige of verpleegkundige.
- ‘Instroom A’ biedt werknemers uit de lokale openbare sector de kans om een deeltijdse opleiding tot zorgkundige te volgen met behoud van loon.
Automatische Registratie als Zorgkundige (vanaf 2026)
Vanaf 1 januari 2026 ontvangen personen met specifieke diploma's automatisch een registratie als zorgkundige van het Departement Zorg. Hun gegevens worden automatisch via een databank doorgegeven, waardoor een eigen aanvraag niet nodig is. De diploma's die in aanmerking komen zijn:
- Diploma van secundair onderwijs, onderwijskwalificatie niveau 4, Gezondheidszorg
- Bewijs van beroepskwalificatie Zorgkundige
- Diploma secundair onderwijs Zorgkundige
- Certificaat Zorgkundige
- Certificaat Verzorgende en Zorgkundige
- Bekwaamheidsattest Verzorgende - Zorgkundige
Registratie A: Aanvragen met een Diploma als Zorgkundige, Verpleegkundige of Vroedkundige
Met de volgende diploma's kom je automatisch in aanmerking voor de registratie als zorgkundige, zonder advies van de erkenningscommissie:
- Diploma van secundair onderwijs, onderwijskwalificatie niveau 4, Gezondheidszorg
- Bewijs van beroepskwalificatie Zorgkundige
- Diploma secundair onderwijs Zorgkundige (Volwassenenonderwijs)
- Certificaat Zorgkundige (Volwassenenonderwijs)
- Certificaat Verzorgende en Zorgkundige (VDAB)
- Een attest van slagen van het 1ste jaar basisverpleegkundige, bachelor in de verpleegkunde of vroedkunde, samen met een bewijs van zowel theoretische als klinische opleiding die ingaat op de ouderenzorg (minstens 150 uren stage aan het bed van de patiënt).
- Diploma van secundair onderwijs, onderwijskwalificatie niveau 4 Verzorgende/Zorgkundige duaal, afgeleverd vóór 1/9/2025.
- Studiegetuigschrift van het derde leerjaar van de derde graad van het secundair onderwijs, ingericht onder de vorm van een 7de leerjaar gericht op instroom arbeidsmarkt, onderwijskwalificatie niveau 4 Verzorgende/Zorgkundige duaal, afgeleverd vóór 1/9/2025.
- Het getuigschrift polyvalent verzorgende/thuis- en bejaardenzorg/zorgkundige behaald voor 30 juni 2006 samen met een bewijs van een verkort traject tot zorgkundige behaald bij een CVO.
- Een 7de jaar BSO in personenzorg (2de jaar van de 3de graad van het secundair onderwijs, richting personenzorg) én het certificaat of getuigschrift van de opleiding van zorgkundige van 1 jaar.
- Een 7de jaar BSO Thuis- en Bejaardenzorg/zorgkundige, behaald vanaf 30 juni 2006, afgeleverd vóór 1/9/2025.
Voor vragen over bijkomende opleidingen tot zorgkundige kun je terecht bij het volwassenenonderwijs (CVO) voor een verkort traject. Er is een verschil voor het diploma/certificaat van Thuis -en Bejaardenzorg/zorgkundige, afhankelijk van of het behaald is voor of na 30/06/2006.
Registratie met een Hogeschooldiploma
Hogescholen zoals Vives, Hogent en Artevelde hogeschool bieden een bijkomende opleiding zorgkundige (microdegree) aan bovenop het eerste jaar ergotherapie. Studenten die deze opleiding afronden, kunnen hun registratie als zorgkundige aanvragen via "registratie A" op het e-loket. Vereiste bewijsstukken zijn:
- Bewijs van slagen eerste jaar opleiding ergotherapie met 60 studiepunten.
- Bewijs van bijkomende opleiding zorgkundige.
- Een stage-attest.
Registratie B: Met een Ander Diploma en Werkervaring in de Ouderenzorg
Je kunt je registreren als zorgkundige indien je:
- Een diploma hebt uit de lijst in bijlage I van de omzendbrief van 8 november 2006.
- Op 13 februari 2006 werkte als verzorgingspersoneel in een Belgisch ziekenhuis of ouderenzorgvoorziening dat door het RIZIV erkend is. Dit toon je aan met een tewerkstellingsattest, opgesteld en ondertekend door je werkgever.
Registratie C: Zonder Diploma, met Werkervaring in Ouderenzorg
Registratie is mogelijk als je:
- Op 13 februari 2006 werkte als verzorgingspersoneel in een Belgisch ziekenhuis of ouderenzorgvoorziening dat door het RIZIV erkend is.
- Op dat moment al minstens 5 jaar voltijds (of equivalent) gewerkt had als verzorgingspersoneel in een verzorgingsinstelling. Deze periode mag gespreid zijn.
Registratie D: Werkervaring in Thuiszorg met Aanvullende Opleiding
Je komt in aanmerking voor registratie als zorgkundige indien je:
- De afgelopen 10 jaar minstens 5 jaar voltijds (of equivalent) gewerkt hebt als zorg- en bijstandsverlener in een erkende dienst voor gezinszorg en aanvullende thuiszorg. Dit toon je aan met een “tewerkstellingsattest thuiszorg”.
- Met succes een theoretische opleiding van 200 uur hebt gevolgd over specifieke onderwerpen, zoals toegestane verpleegkundige handelingen, zorgplannen, hygiëne, veiligheid, reacties op noodsituaties, animatie, communicatie en logistieke aspecten.
- Met succes een aanvullende praktijkopleiding van minimaal 75 uur hebt gevolgd in een ziekenhuis of erkend woonzorgcentrum.
Voor vragen over de opleidingen van 275 uur (theoretisch en praktisch) kun je terecht bij het volwassenenonderwijs (CVO). De opleiding van 275 uur wordt momenteel niet meer aangeboden.
Registratie E: Voorlopige Registratie Omzetten naar Definitieve
Een voorlopige registratie kon aangevraagd worden tot 30 juni 2012 en is niet meer mogelijk. Bestaande voorlopige registraties waren geldig tot 30 juni 2016. Vanaf 1 juli 2016 kon een registratie enkel nog aangevraagd worden volgens registratie A, B, C of D.
Beoordeling van Dossiers
Binnen 10 werkdagen ontvang je een ontvangstbevestiging. Indien je dossier volledig is, wordt het doorgestuurd naar de Erkenningscommissie zorgkundige (voor registratie B of C) of wordt de erkenning automatisch toegekend (voor registratie A of D).
- Bij registratie B of C beoordeelt de commissie je dossier en geeft een advies. Het Departement Zorg keurt de registratie goed of af op basis van dit advies.
- Registratie A en D worden automatisch toegekend en behandeld binnen de 5 werkdagen.
Het Departement Zorg stuurt je registratie door naar de federale overheidsdienst Volksgezondheid, die je visum opstuurt. Pas na ontvangst van je visum ben je volledig geregistreerd en mag je werken als zorgkundige. Bij een negatief advies ontvang je een aangetekende brief en kun je bezwaar aantekenen.
Veelgestelde Vragen
Registratie A: Je hoeft alleen je diploma van zorgkundige te uploaden. Andere documenten of attesten zijn niet nodig.
Registratie B: Je kunt je registreren als je een diploma hebt uit de genoemde lijst en op 13 februari 2006 werkte als verzorgingspersoneel in een erkend Belgisch ziekenhuis of ouderenzorgvoorziening. Andere documenten zijn niet vereist.
Registratie D: Je kunt je registreren als je de afgelopen 10 jaar minstens 5 jaar voltijds gewerkt hebt als zorg- en bijstandsverlener in een erkende dienst voor gezinszorg, een aanvullende praktijkopleiding van minimaal 75 uur hebt gevolgd in een ziekenhuis of woonzorgcentrum, en een theoretische opleiding van 200 uur hebt voltooid.
KB 23 oktober 2023: Uitbreiding Visum voor Vroedkunde
Het Koninklijk Besluit van 23 oktober 2023 breidt het visum van zorgkundigen uit naar studenten en afgestudeerden van vroedkunde. De voorwaarden zijn dezelfde als voor verpleegkundigen:
- Geslaagd zijn voor het programma van het eerste jaar van de opleiding tot verpleegkundige verantwoordelijk voor algemene zorg, basisverpleegkundige of vroedvrouw.
- Een zowel theoretische als klinische opleiding gevolgd hebben die ingaat op ouderenzorg.
- Minimaal 150 uren stage aan het bed van de patiënt doorlopen, met inbegrip van de zorg voor ouderen.