Baron 1898: Een Diepgaande Duik in de Geschiedenis en Techniek van de Efteling's Mijnachtbaan

Op 18 april 2014 kondigde Fons Jurgens, de nieuwe directievoorzitter van de Efteling, aan dat in de zomer van 2015 een nieuwe achtbaan zou openen. Deze investering, samen met een uitbreiding van Bosrijk, markeerde de eerste grote stap onder Jurgens' beleid om de Efteling te transformeren tot een internationale bestemming met een ambitieus doel van vijf miljoen bezoekers in 2020.

De Keuze voor een Dive Coaster

De gekozen attractie is een Dive Coaster, voorheen bekend als Dive Machine, geproduceerd door de gerenommeerde Zwitserse achtbaanbouwer Bolliger & Mabillard (B&M). Dit type attractie werd geselecteerd vanwege zijn relatieve uniciteit binnen Europa en om de doelgroep van tieners meer te bieden. Om deel te nemen aan de rit, is een minimale lengte van 1,40 meter vereist.

Locatie en Technische Specificaties

De achtbaan is gebouwd aan de voormalige Zwembadlaan, strategisch gelegen tussen de Siervijver en het duingebied achter De Vliegende Hollander. Bezoekers worden in treinen van achttien personen (drie rijen van zes passagiers) naar het hoogste punt getransporteerd. Hier hangen ze met hun voeten bungelend in de lucht, waarna een vrije val van 37,5 meter volgt met een snelheid van 90 km/u, om vervolgens een mijnschacht in te duiken.

De first drop van de Efteling's dive coaster is met 37,5 meter aanzienlijk lager dan die van concurrenten als Sheikra (61 meter) en Krake (41 meter). Echter, de Efteling heeft unieke elementen toegevoegd aan het vervolg van de rit. Er zijn op dat moment acht B&M Dive Coasters wereldwijd gebouwd.

Thematisering en Verhaal: Baron 1898

De naam en het thema van de attractie werden op 15 oktober 2014 onthuld: Baron 1898. De attractie is rijkelijk gethematiseerd in de stijl van de Nederlandse mijnbouw uit de late negentiende eeuw. Het achtergrondverhaal is gebaseerd op de sage van de Witte Wieven, waarin een hebzuchtige mijnbaron, Gustave Hooghmoed, een goudader ontdekt en zoveel mogelijk goud wil winnen. De vruchtbare grond wordt echter beschermd door de Witte Wieven, die de gouddelving proberen te saboteren.

Tijdens de rit ervaren bezoekers de pogingen van de Witte Wieven om de mijnactiviteiten te dwarsbomen. Het verhaal van Baron 1898 deelt overeenkomsten met de verhalen van Villa Volta en De Vliegende Hollander.

Ontwikkeling en Inspiratie

Het idee voor een duikachtbaan in de Efteling dateert al van 2002, toen voormalig Efteling-ontwerper Michel den Dulk concepttekeningen maakte voor een dive coaster in het thema van een vervallen centrale. Dit idee bleef leven binnen het park. De ontwikkeling van De Vliegende Hollander bood een alternatief voor een dive coaster, maar het concept van Michel den Dulk vormde onmiskenbaar de basis voor de latere attractie.

De belangrijkste inspiratiebronnen voor Baron 1898 waren de Oblivion in het Engelse Alton Towers, destijds de steilste achtbaan van Europa, het aanhoudende succes van Bush Gardens' Sheikra, en een directiebezoek aan Krake in het Duitse Heide Park. Deze bezoeken trokken de Efteling begin 2014 definitief over de streep.

Het creatieve team, geleid door Olaf Vugts en bestaande uit Sander de Bruijn, Jaap den Bleker en Ronald Donkers, raakte geïnspireerd door de eerste ontwerpen van B&M. Oorspronkelijk werd gedacht aan een smederij als thema, maar dit bleek te beperkend voor de benodigde capaciteit. Het mijnthema met personentransport bood meer mogelijkheden. Sander de Bruijn, die eerder Raveleijn ontwierp, liet zich inspireren door de negentiende-eeuwse kolenmijnbouw in de Limburgse Mijnstreek en het aangrenzende Duitse gebied. Interviews met ex-mijnwerkers droegen bij aan een authentieke weergave.

De keuze voor de kleur Pieckblauw voor de baan was opmerkelijk, aangezien B&M niet gewend was hun ontwerpen aan te passen aan specifieke thematisering. De locatie werd gekozen in een gebied tussen De Vliegende Hollander, Gondoletta en de voormalige Kanovijver, destijds een grote groenstrook.

De werktitel Hoogmoed, verwijzend naar het gezegde "hoogmoed komt voor de val", leek de definitieve naam te worden. Uiteindelijk bedacht Jaap den Bleker de naam Baron 1898, waarbij het jaartal werd gekozen vanwege de alliteratie in het Nederlands en Duits.

De Bezoekerservaring: Van Wachtrij tot Rit

De wachtrij van Baron 1898 begint bij een opvallend stationsgebouw dat is vormgegeven als een mijngebouw uit Zuid-Nederland, Duitsland en België. Bezoekers betreden de attractie via een entreeportaal, gevolgd door een voorshow waarin het verhaal van de attractie wordt verteld zonder veel tekst, om het internationaal aantrekkelijk te houden. Hier ontmoeten bezoekers Gustave Hooghmoed, de mijnbaron, die hen vraagt voor hem de mijn in te gaan om naar goud te zoeken.

In het station stappen de bezoekers in de trein, die vervolgens de lifthill beklimt, schuin tegen een schachtbok. Bovenin hangt de trein even stil, waarna de 37,5 meter diepe vrije val begint met een snelheid van 90 km/u. De rit vervolgt met een duik door een tunnel vol mist, gevolgd door een Immelmann (een halve looping met een halve rol), een zero-g roll (een gewichtloze draai) en een helix, waarna de trein terugkeert naar het station.

De Wachtrij Gedetailleerd

De wachtrij is ontworpen om de bezoeker onder te dompelen in het mijnverhaal. Bezoekers betreden de attractie via de ingang in de voorgevel, onder het naambord "Rijksmijn Baron 1898". De ingang van de wachtrij bevindt zich aan de linkerzijde van de voorgevel. Aanvankelijk kan een stoel van de coaster getest worden om te zien of men past. Een poortje met lantaarnpalen markeert het begin van de meandering, waar gekozen kan worden voor de gewone wachtrij of een Single riders-wachtrij.

De muziek tijdens het wachten is afkomstig van Bose-paddenstoelen en bestaat uit een mix van verschillende themamuziek. De route van de wachtrij kronkelt door het Productiebos, afgebakend door een houten schapenhek, en passeert drie "shelters" – robuuste houten loodsen.

Enkele meters voor het houten hekwerk splitst de rij zich weer. Hier kan gekozen worden voor een zitplaats voorin de trein of op de tweede of derde rij. Medewerkers delen tickets uit met de aanduiding van de rij waarin de bezoeker zal plaatsnemen. Er zijn speciale tickets voor Kompel Bovengronds (voor wie de voorshows wil zien maar de rit wil overslaan) en VIP-kompel-tickets om de wachtrij over te slaan.

Vervolgens gaat de rij verder langs het Kompels Bagage Depot, waar tassen veilig opgeborgen kunnen worden in lockers. De situatie rond het bordes is het resultaat van een verbouwing in december 2015.

Voorshows en Het Verhaal

Met een groep van maximaal 36 bezoekers (kompels) betreedt men het gebouw. De eerste ruimte, het Entreeportaal, bevat diverse bezienswaardigheden zoals een 'eerste steen', een buste van Gustave Hooghmoed, een prikklok en een mijntelefoon.

Deuren openen naar het Kleedlokaal, een achthoekige ruimte met een tegelvloer en een ophangsysteem voor mijnkleding. Hier speelt een oude grammofoon de themamuziek. Op schermen wordt een diashow getoond en vertelt Gustave Hooghmoed (stem van Paul van Gorcum) over zijn mijn en de nieuwe kompels. De Witte Wieven verschijnen, saboteren de apparatuur en waarschuwen de bezoekers. Vervolgens lopen bezoekers door naar het Loonlokaal.

In het Loonlokaal spreken bezoekers vanaf een balkon tot hen en wijzen op het opstellen in rijen van drie voor de deur van hun nummer. Medewerkers nemen de tickets in en wijzen de juiste deur aan. Wanneer de lamp naast de deur brandt, openen de deuren naar het Ophaalgebouw, waar men direct plaatsneemt in de trein.

De Rit: Elementen en Beleving

In een trein met maximaal 18 personen rijden de kompels enkele meters naar voren, waarna een rookgordijn wordt gespoten. Ze komen in de Machinekamer, waar de Witte Wieven de machines saboteren. De trein versnelt en schiet de lift op, richting de top van de 30 meter hoge schachtbok.

De lifthill heeft een hoek van 45 graden. Bovenop hangt de trein enkele seconden stil (stop-before-you-drop) met uitzicht over de Piraña. De voorste rij helt over, waarna de trein 37,5 meter naar beneden valt met een steilste hoek van 87 graden en een snelheid van bijna 90 km/u. De trein schiet door een tunnel (de goudmijn), gevuld met mist en het gezang van de Witte Wieven.

Aan de andere kant van de tunnel keert de trein met een scherpe bocht en gaat door een Immelmann. Na een korte rit op grondniveau, waar een actiefoto wordt gemaakt, volgt een zero-g roll, gevolgd door een scherpe spiraal omhoog richting het station.

De totale ritlengte van Baron 1898 is 501 meter en duurt ongeveer 130 seconden, waarvan ongeveer 30 seconden van de drop tot het remblok. De attractie is de zevende achtbaan die in de Efteling werd gebouwd en opende op 1 juli 2015.

Architectuur en Details

Het gebouw en de baan bevinden zich op de plek van de voormalige Zwembadlaan en ligweide. De attractie is goed zichtbaar vanaf de Gondoletta en Casa Caracol. Een speciaal pad biedt bezoekers de mogelijkheid om de spectaculaire val te aanschouwen, met een pleintje rondom de schachttoren en een aansluiting naar het duinpad van De Vliegende Hollander.

De attractie bestaat uit een complex van acht gebouwen met een achtbaanspoor. De muren zijn gemetseld met rode bakstenen en kenmerkende horizontale patronen. Gouden accenten en raamvormen verwijzen naar het thema. Het eerste gebouw, de ingang, is het meest rijk gedecoreerd met een bordes en een grote overhangende kap in chaletstijl.

Binnen bevinden zich het Entreeportaal en het Kleedlokaal. Achter dit gebouw staat een hoger gebouw dat aan een pakhuis doet denken, met een zichtbare staalconstructie en een houten ventilatievoorziening. Het derde gebouw is het grootste, met een rond dak waar de achtbaantrack doorheen loopt; dit is het Ophaalgebouw (station). Hiernaast ligt de Machinekamer met een zaagtanddak. Een grote houten opbouw bovenop het Ketelhuis verlaat het gebouw richting de schachttoren.

Tussen het station en de ingang bevindt zich een zevende gebouwtje met een twintig meter hoge gemetselde schoorsteen. Hier is de souvenirwinkel De Gevoelighe Plaet gevestigd.

Na het bereiken van de top van de schachttoren duikt het traject de grond in en komt aan de kant van de Kanovijver weer naar boven. Vanaf daar volgt het zijn weg langs het gebouw naar de achterkant, om weer het station te bereiken.

Interactieve Elementen en Diensten

Aan het begin van de wachtrij staat een stoel die oorspronkelijk in een kapotte liftcabine is geplaatst, die volgens het verhaal Gustave Hooghmoed gebruikte om zijn mijn te betreden. Een poortje met lantaarnpalen markeert het begin van de meandering.

De muziek tijdens het wachten komt uit groene Bose-paddenstoelen en bestaat uit een mix van verschillende thema's. De wachtrij loopt deels tussen metalen hekwerk en deels door het Productiebos, afgebakend door een houten schapenhek.

Drie "shelters", robuuste houten loodsen, bieden schuilmogelijkheid bij regen. De rij splitst zich voor de keuze van de zitplaats (voorin of achterin). Aan het einde van de wachtrij delen medewerkers tickets uit voor de specifieke rij.

Speciale tickets zijn beschikbaar voor Kompel Bovengronds (voorshows zonder rit) en VIP-kompel-tickets om de wachtrij over te slaan.

Het Kompels Bagage Depot biedt overkapte lockers voor tassen. Deze zijn na de rit aan de achterzijde van dezelfde locker weer op te halen. De huidige situatie rond het bordes is na een verbouwing in december 2015 ontstaan.

De eerste ruimte binnen is het Entreeportaal, met diverse attributen zoals een 'eerste steen', een buste van Gustave Hooghmoed, een prikklok en een mijntelefoon. De volgende ruimte is het Kleedlokaal, gesplitst voor ploeg A en B, met een ophangsysteem voor mijnkleding en een grammofoonspeler.

In het Kleedlokaal wordt een diashow gegeven en vertelt Gustave Hooghmoed (stem Paul van Gorcum) over zijn aanname van de kompels. Het linkerscherm toont een Engelse vertaling, en de baron spreekt soms zelf Engels. De Witte Wieven verschijnen en maken de apparatuur stuk.

Bezoekers lopen vervolgens naar het Loonlokaal, waar Gustave Hooghmoed vanaf een balkon toespreekt en aanwijzingen geeft voor het opstellen in rijen van drie. Medewerkers nemen de tickets in en wijzen de juiste deur aan.

In het Ophaalgebouw (station) stappen bezoekers direct in de trein. Tassen kunnen in speciale, vergrendelde carrousels worden geplaatst. Het hek opent en toont de draaiende stoommachine. Drie ketels bevinden zich boven in de ruimte.

Er is een chicken exit voor bezoekers die alleen de voorshows willen zien. Zij worden aangeduid als 'Kompels Bovengronds' en ontvangen een speciaal kaartje.

Technische Details van de Rit

De ketting brengt het treintje in enkele seconden naar 30 meter hoogte. De lifthill heeft een hoek van 45 graden. Bovenaan de schachttoren rijdt het treintje een stukje verder naar beneden, waarna het twee seconden stil hangt (stop-before-you-drop), met uitzicht van 35 meter naar beneden.

Vervolgens valt het treintje 37,5 meter naar beneden met een steilste hoek van 87 graden en een snelheid van bijna 90 km/u. Het schiet een tunnel in, de goudmijn, gevuld met mist. Hierna komt de baan de tunnel weer uit en gaat door een Immelmann (halve looping gevolgd door een halve kurkentrekker). Direct hierna wordt een actiefoto genomen.

Vervolgens gaat het treintje met een zero-g-roll (een uitgerekte kurkentrekker) over het plein, gevolgd door een scherpe spiraal. Na de rit kunnen bezoekers hun bagage ophalen en via een trap en gangetje naar buiten lopen, langs diverse historische mijnattributen.

Muziek en Geluid

De muziek van Baron 1898 werd gecomponeerd door René Merkelbach en ingespeeld door het Brussels orkest. De zang van de witte wieven is ingezongen door Anneke van Giersbergen. Rondom de attractie klinkt vrolijkere muziek, verwijzend naar fanfares waar mijnwerkers vroeger in speelden. Binnen wordt de muziek grimmiger.

DJ Hardwell maakte een remix van de muziek voor de Efteling. Efteling-vlogger Bart Baan bedacht in 2019 het idee voor een attractievideo, die de spannende momenten van de rit vastlegt, inclusief de sabotagepogingen van de Witte Wieven. Na aanschaf van de Digi-Fotopas ontvangt men zowel de attractiefoto als de attractievideo.

Bouwproces en Ontwikkelingen

De eerste plannen voor een dive coaster dateren van 2002. In 2011 toonden onderzoeken van de Raad der Wijzen aan dat er behoefte was aan een attractie voor tieners. De duikachtbaan van B&M werd als succesvolle attractiesoort in andere parken beschouwd.

Op 18 april 2014, de dag van Fons Jurgens' aanstelling, maakte de Efteling de bouw van een nieuwe achtbaan bekend. Inspiratie voor het ontwerpteam werd opgedaan in voormalige mijnbouwcomplexen zoals Oranje-Nassau 1 in Heerlen en Zeche Zollverein in Essen.

In juli 2014 werden de eerste piketpaaltjes geplaatst. In augustus begon de Efteling met het kappen van bomen en het aanleggen van een bouwweg. De kanovijver werd verkleind en deels leeggepompt. In september startte het graven van de tunnel.

Efteling-fansites achterhaalden bouwtekeningen, waarop de grove vormen van het stationsgebouw zichtbaar waren. In oktober werd volop doorgewerkt aan de tunnel en de rest van het terrein, met de plaatsing van de eerste palen voor het skelet van het stationsgebouw.

In november werd het grootste deel van het skelet van het mijncomplex neergezet en begon men met het metselen van de muren. In december probeerde de Efteling het gebouw tijdig dicht te krijgen.

In februari 2015 begon de bouw van de schachttoren. De remsectie en baandelen in de tunnel met de eerste helft van de Immelmann werden geplaatst. De afwerking van het mijncomplex vorderde.

In maart 2015 werd het hoogste punt van de baan bereikt met de plaatsing van de bovenkant van de lifthill. De rest van de maand werd de baan geplaatst, met het laatste baandeel op 20 maart.

In april 2015 arriveerden de wielen voor bovenaan de schachttoren. Het gebouw naderde voltooiing, en de wachtrij en het Melkhuysje werden aangelegd.

In mei 2015 kwamen de treintjes aan, gevolgd door de eerste testrit op 8 mei. In juni verdween de bouwweg.

Op 25 juni 2015 maakte het personeel een rit. Op dinsdagochtend 30 juni 2015 vond de officiële persopening plaats, gevolgd door ritten voor genodigden, pers en winnaars van acties. 's Middags mochten abonnementhouders de achtbaan testen.

Drie weken na de opening ondervond de achtbaan storingen. Op 13 juli 2015 stond de achtbaan drie kwartier stil op het hoogste punt door een doorgebrande zekering. Op 19 juli verschenen opnieuw storingen, waardoor de attractie twee dagen gesloten moest blijven.

Tijdens de bouw visten twee fans een plastic zak met bouwtekeningen uit het water rond Baron 1898, waardoor de indeling van het mijncomplex uitlekte. De kleine bogen tussen de schachttoren en de lifthill pasten niet.

Toegankelijkheid en Aanpassingen

Baron 1898 heeft een aparte invalideningang, aangezien de voorshows trappen bevatten. Vanaf het voorplein leidt een bordje bezoekers achter het gebouw langs, waar zich een bel en een lift bevinden.

De attractie heeft ook een chicken exit voor bezoekers die alleen de voorshows willen zien. Zij worden "Kompels Bovengronds" genoemd en ontvangen een speciaal kaartje.

Vanaf de zomer van 2026 zal er een nieuwe vrije val-attractie naast Baron 1898 openen, met dezelfde thematiek. Deze familieattractie, ontworpen door Karel Willemen, zal kleinschaliger van karakter zijn en bijdragen aan het attractieaanbod voor een bredere doelgroep. In het verhaal zijn bezoekers "schoorsteenvegers" van de baron.

In 2015 bracht de Efteling een speelfilm van 13 minuten uit die het verhaal van Baron 1898 in bewegend beeld toont.

tags: #afbeelding #baron #efteling