De luchthaven van Deurne, ook wel bekend als Antwerp Airport, viert dit jaar zijn honderdjarig bestaan met diverse evenementen die zowel de rijke geschiedenis als de hedendaagse betekenis van deze locatie in de verf zetten. De vieringen omvatten spectaculaire airshows, demonstraties van historische vliegtuigen, en een diepgaande inkijk in de luchtvaartgeschiedenis van Deurne.
Historische Vliegtuigen en Spectaculaire Vliegshows
Bezoekers kunnen tussen 10.00 en 17.30 uur genieten van talloze historische vliegtuigen en een spectaculaire vliegshow. De festiviteiten beloven een dag vol activiteiten te worden, met lokale vluchten, een static show en de mogelijkheid tot luchtdopen met een Stampe SV-4 of Piper. De zondag wordt traditioneel gemarkeerd door de grote airshow, ter ere van het 100-jarig bestaan van Antwerp Airport.
Parel van en door Deurne: Erfgoed en Hedendaagse Betekenis
Districtsburgemeester en schepen voor Erfgoed, Tjerk Sekeris, benadrukt het belang van de luchthaven en het Stampe & Vertonghen Museum als iconen van Deurne's rijke erfgoed. "Het honderdjarig bestaan vieren met de 29ste Stampe Fly In en de '100 jaar Antwerp Airport' airshow, onderstreept de historische en hedendaagse betekenis van deze instellingen," aldus Sekeris. "Dit evenement is niet alleen een viering van ons luchtvaartverleden, maar ook een herinnering aan hun blijvende impact en hun rol in het vormgeven van onze toekomst."
Praktische Informatie en Bereikbaarheid
Parkeren is mogelijk op de luchthaven of in de nabijgelegen straten. Echter, gezien de verwachte drukte, wordt aangeraden om met het openbaar vervoer of de fiets te komen. Dit draagt niet alleen bij aan een vlotte doorstroming, maar ook aan een duurzamer evenement.
Een Eeuw Luchtvaartgeschiedenis op Deurne
De luchthaven van Deurne bestaat meer dan honderd jaar en heeft een bewogen geschiedenis achter de rug. In 1923 zag het er nog heel anders uit: een vierkant grasvliegveld, zoals de meeste er in die tijd uitzagen. De luchthaven ontstond onder impuls van oorlogspiloot Jan Olieslagers, die dit stuk grond toegewezen kreeg. De luchthaven maakte sindsdien een hele evolutie door, met onder andere de bouw van een vliegtuigfabriek vlakbij de luchthaven na de Eerste Wereldoorlog.
De Tweede Wereldoorlog: Bezetting en Activiteiten
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het Antwerpse vliegveld ingepalmd en uitgebreid door de Duitse bezetter. Enkel in het begin van de oorlog voerde men vanuit Deurne aanvalsvluchten uit. Vanaf begin 1941 werden er vooral vliegtuigen hersteld en gereviseerd.
Mobilisatie en Vroege Oorlogsjaren
Toen in 1939 dreigende wolken over Europa trokken, ging het Belgische leger over tot de mobilisatie. In Deurne kwam er een eenheid met vliegtuigen van het type Fairey Fox. Om de Duitsers en hun handlangers te misleiden, construeerde het leger hulpvliegvelden verspreid over het land.
De Duitse Invasie en de Evacuatie
Op 10 mei 1940 viel Duitsland België en Nederland binnen. In de nacht van 9 op 10 mei waren de Belgische inlichtingendiensten echter al gealarmeerd. In die nacht vond de evacuatie van de Belgische militairen en hun vliegtuigen van Deurne naar Hingene plaats. Terwijl de laatste Belgische militairen klaarstonden om te vertrekken, dook de eerste Duitse bommenwerper al op. Bij de Duitse bombardementen op 10 mei bleef de luchthaven zelf gespaard, maar in de omgeving vielen er wel dodelijke slachtoffers.
De Duitse Bezetting en Uitbreiding
Na enkele dagen palmde de Duitse bezetter de luchthaven in. In de eerste oorlogsmaanden begonnen vanuit Deurne aanvallen op het geallieerde front. Duitse Stuka's (vliegtuigen van het type Junkers Ju 87) vlogen voorop en legden de frontlinie plat, beschermd door jachtvliegtuigen. Na de rookontwikkeling kwamen de tanks die het front verder opbraken.
Deurne maakte deel uit van een keten van luchthavens van Biarritz tot Noorwegen, van waaruit Duitsland Engeland wilde aanvallen. Meteen na de inname breidden de Duitsers het vliegveld verder uit: tot aan de Vosstraat aan de ene kant en tot aan de militaire baan (de huidige R11) aan de andere kant. Prefabhangars werden in ijltempo opgetrokken. De start- en landingsbaan liep toen nog dwars op de huidige baan, maar was te kort voor de bommenwerpers. Daarom werd de baan verlegd naar de huidige locatie. Meteen na de inname door de Luftwaffe werd het luchthavengebouw gecamoufleerd.
II/KG3: De Gruppe Finsterwalde in Deurne
Van juni 1940 tot eind februari 1941 verbleef de 2e Gruppe van Kampfgeschwader 3, (II/KG3, de Gruppe Finsterwalde) in Deurne. Tot drie keer per dag vertrokken de bommenwerpers naar het westen. Omwonenden telden de opstijgende en landende vliegtuigen. Als er minder vliegtuigen terugkeerden dan er 's ochtends vertrokken waren, gingen ze ervan uit dat de mankerende toestellen gesneuveld waren. Wat ze niet wisten, is dat de Duitsers vliegtuigen om tactische redenen afleidden naar andere vliegvelden.
Herstel en Revisie: Een Nieuwe Fase
Begin 1941 werden de bommenwerpers van gevechtseenheid Kampfgeschwader 3 (II/KG3) vanuit Deurne naar Zuid-Europa verplaatst. Voor de Deurnse luchthaven ging een nieuwe tijd in. Vanaf dan werden er geen aanvalsvluchten meer georganiseerd, maar werden vliegtuigen hersteld en nagekeken, met name de Messerschmitt 109-jachtvliegtuigen. Deurne werd ook een tussenlandingsplaats.
Erla-fabriek: Productie en Revisie
Om de productie van de Messerschmitts op peil te houden, werd die ook in licentie gegeven aan bedrijven. Eén daarvan was Erla. In de leegstaande Minerva-fabriek in Mortsel herstelde en reviseerde het bedrijf de vliegtuigen. Tot september 1944 bleef Erla in Deurne actief. In die periode werden drieduizend vliegtuigen gereviseerd.
Geallieerde Aanvallen en Harassments
Al die tijd bleef het aantal geallieerde aanvallen op de luchthaven beperkt. De Engelsen voerden eerder speldenprikken uit, zogenaamde "harassments" (intimidaties). Grote aanvallen bleven uit, omdat men de luchtafweer intact wilde houden om de Duitsers te verplichten hun luchtafweer ter plaatse te behouden. De Erla-fabriek in Mortsel werd echter wel hevig bestookt. Op 5 april 1943 lieten Amerikaanse bommenwerpers een enorme hoeveelheid bommen vallen op de fabriek en de omliggende woonwijk.
De Duitse Bunker in Deurne
Verborgen op een privédomein ten noorden van de luchthaven bevindt zich vandaag nog steeds een Duitse bunker. Het is een uniek exemplaar; er bestaan maar twee gekende exemplaren van dit type bunker. Het andere staat in Hemiksem en kan bezocht worden mits toestemming van de eigenaar. De Duitsers bouwden de commandobunker in Deurne voor het geval het luchthavengebouw zou worden gebombardeerd. Omdat de verkeersleiding het vliegveld moest kunnen zien, mocht de bunker niet onder de grond zitten. Het dak is zeer dik en bestand tegen een bombardement. Binnenin was er ruimte voor batterijen om enkele uren verder te kunnen. In het beton zaten nissen voor radioapparatuur. De stroom kwam van een speciale hoogspanningscabine op het domein Drakenhof. Van binnenuit kon men een granaat naar buiten laten rollen door een buis.
Pronostieken en Duitse Aftocht
Naar het einde van de oorlog toe werd er gespeculeerd over de Duitse aftocht. Belgische arbeiders die op de luchthaven werkten, organiseerden een pronostiek waarbij elke deelnemer gokte op de datum waarop de geallieerden zouden landen. De inzet was 2 frank, de winnaar kreeg alles. De pronostiek gebeurde gewoon in het openbaar.
Na de Oorlog: Overname door Geallieerden en V-bommen
Na de Duitse aftocht namen de geallieerden de luchthaven van Deurne in. Hier poseren de piloten van het 193e RAF squadron voor een Typhoon-vliegtuig. Vanuit Deurne ondersteunden zij de bevrijding van Nederland. Wanneer Antwerpen werd bestookt met V-bommen, bleef ook Deurne niet gespaard. Tussen de zestig en de tachtig V-bommen vielen op de luchthaven. In het dagboek van het Franse squadron van de RAF (Royal Air Force) dat op de luchthaven was gestationeerd, wordt de impact van die bominslagen duidelijk beschreven. Op een gegeven moment stopt de lijst met genoteerde operaties. Een tijd later wordt vermeld dat de persoon die normaal gezien het dagboek bijhield, onder het puin ligt na een bominslag.
Bombed Factory & Harbour Area (1944)
Na de oorlog werd de startbaan gebruikt als opslagplaats voor voertuigen en kanonnen. In september 1946 kwam de luchthaven van Deurne weer in Belgische handen. Een dik jaar later kon men weer regelmatig vliegverkeer organiseren.
Viering van het 100-jarig Bestaan en Bevrijdingsfeesten
Dit evenement vindt plaats in het kader van Antwerpen Herdenkt. In 2019 was het 75 jaar geleden dat Antwerpen bevrijd werd. Diverse historische vliegtuigen zoals de Hurricane, Fouga Magister, Spitfire, Harvard, Trojan, YAK3, Bristol Blenheim, Boomerang, B17 Flying Fortress, en Messerschmitt Bf-109 waren te zien.
Stampe Fly In en Airshows
Op zondag 8 september vond er van 10.00 tot 17.00 uur een evenement plaats met naast de static show ook flight simulator demonstraties en acrobatie. Op zaterdag 1 en zondag 2 juni 2019 vond de 28ste editie van de Antwerp Stampe Fly In plaats op luchthaven Antwerpen. Jong en oud waren beide dagen welkom om te genieten van eigen toestellen en bezoekende vliegtuigen. Op zaterdag 12 en zondag 13 mei 2018 vond de 27ste editie van de Antwerp Stampe Fly In plaats op luchthaven Antwerpen.
Deurne Bevrijd: Een Weekend Vol Activiteiten
Op zaterdag 7 en zondag 8 september vierde district Deurne de bevrijding van Antwerpen aan het einde van de Tweede Wereldoorlog met het evenement 'Deurne Bevrijd'. Op zaterdag en zondag vond van 10.00 tot 17.00 uur ter hoogte van het kasteel Sterckshof een openluchttentoonstelling plaats die de mechanische modelbouw in de kijker zette. Verder was er het hele weekeinde van 10.00 tot 18.00 uur braderie op de Gallifortlei, met muziek, kinderanimatie, kermis en versnaperingen. Op zaterdag was er ook een rommelmarkt in de Boshove- en de Eikblokstraat. 'Deurne Bevrijd' sloot op zondag af met de Familiedag in het Rivierenhof met (straat)theater, voorstellingen, circus, muziek, springkastelen, workshops en nog veel andere activiteiten.
De Geschiedenis van de Luchthaven en Toekomstperspectieven
In Deurne vierde de Antwerpse luchthaven dit weekend zijn honderdste verjaardag. Dat gebeurde met airshows, simulaties en demonstraties van verschillende historische vliegtuigen. Bezoekers konden zelfs meevliegen, als ze dat wilden. Daarnaast werd de geschiedenis van de luchthaven in de verf gezet.
Jan Olieslagers en de Oprichting
"In 1923 zag het er hier nog helemaal anders uit: het was een vierkant grasvliegveld zoals de meeste er in die tijd uitzagen," vertelt Danny Cabooter, voorzitter van het luchtvaartmuseum Stampe & Vertongen Museum en zelf ook gewezen beroepspiloot. "De luchthaven ontstond onder impuls van oorlogspiloot Jan Olieslagers die ook contacten had met het koningshuis. Hij kreeg dit stuk grond toegewezen."
Uitdagingen en Kritiek
De luchthaven maakte sindsdien een hele evolutie door. Dat de luchthaven vanaf de jaren vijftig, toen de toeristische luchtvaart opkwam, ook vaker onder vuur kwam te liggen, zint Cabooter niet. "Je hoort vaak het verwijt dat hier belastinggeld weggesmeten wordt. Maar kijk eens hoeveel mensen hier werken!" De verschillende actiegroepen die zich intussen tegen het bestaan van de luchthaven hebben gekant, als gevolg van de geluidsoverlast en luchtvervuiling, dreigden er even mee de festiviteiten te verstoren. "Laat ze maar dreigen," zegt Cabooter. "De luchthaven is 's nachts een plek waar vogels en konijnen zitten, zouden die hier ook komen als de lucht zo vervuild is? Bovendien: iedereen die hier nu in de buurt woont, wist van het bestaan van de luchthaven en het risico op geluidsoverlast. De luchthaven staat er al sinds 1923, die huizen niet."
Unieke Startbanen en Vliegvaardigheden
Het vliegen op de Deurnse luchthaven blijkt niet eenvoudig. "Dat komt omdat de startbanen hier van het noorden naar het westen zijn aangelegd, anders dan hoe dat normaal gebeurt," legt Cabooter uit. Vooral wanneer er wind is, levert dat veel zijwind op bij het opstijgen. "Je zou kunnen zeggen dat wie hier leert vliegen, dat nadien eigenlijk overal kan."
Vliegtuigspotters en Nostalgie
De festiviteiten lokten alvast veel vliegtuigspotters, steeds met een fototoestel bij de hand. "Dat hier ook nog oude tweedekkers staan, trekt mij enorm aan," zegt een geïnteresseerde. De aanwezigheid van oude tweedekkers en andere historische vliegtuigen trekt zowel kenners als liefhebbers aan.
tags: #bevrijdingsfeesten #luchthaven #deurne