De Stoomcarrousel: Een Tijdloze Klassieker
De Stoomcarrousel is een iconische draaimolen in de Efteling, gelegen in het sfeervolle Carrouselpaleis. Dit gebouw, dat zich nabij het Anton Pieckplein en het Sprookjesbos bevindt, herbergt ook de Diorama Hal, het Waterorgel en het Victoriaans Theater. Hoewel het Waterorgel en het Victoriaans Theater niet meer toegankelijk zijn voor publiek, blijven ze een integraal onderdeel van het gebouw. De attractie is te vinden in het themagebied Marerijk en vormt het oudste gedeelte van het Carrouselpaleis.
De Stoomcarrousel is sinds 1956 een vaste waarde in de Efteling, maar de draaimolen zelf dateert van vóór die tijd. Gebouwd tussen 1895 en 1903 door Hendrik Janvier, een telg uit een bekende kermisfamilie, werd de draaimolen later door de Efteling aangekocht. Het park ontwierp en bouwde zelf het kenmerkende gebouw voor de molen, waarmee de Stoomcarrousel de primeur kreeg als de eerste overdekte attractie in de Efteling.
Bij de opening moesten gasten nog apart betalen voor een ritje in de Stoomcarrousel, een prijs van 5 cent die ervoor zorgde dat veel bezoekers konden genieten van de attractie. Tegenwoordig is een ritje echter gratis.
De Ambachtelijke Oorsprong van de Stoomcarrousel
De bouw van de Stoomcarrousel was een meesterwerk van vakmanschap, aangezien er in die tijd nog geen gespecialiseerde fabrieken voor kermisattracties bestonden. Hendrik Janvier gebruikte onderdelen van diverse artiesten om zijn unieke draaimolen te creëren:
- De paarden werden vervaardigd door Joseph Hübner uit Dresden en in 1909 toegevoegd.
- De vier koetsen zijn het werk van beeldhouwer Jules Moulinas uit Gent.
- De varkens met clowns zijn gemaakt door beeldhouwer Carl Müller uit Molbitz.
- De kap boven de draaimolen is ontworpen door Charles Devos, die ook de figuren op de kap schilderde. Deze schilderingen werden later aangepast door Andreas Giezen.
- De stoommachine, die tot 1944 de molen aandreef, werd ontworpen door Frederick Savage en door Janvier aangekocht.
De stoommachine kende twee ketels: een grote voor het aandrijven van de molen en een kleinere voor de verlichting en het orgel. Na het defect raken van de stoommachine in 1944, werd de Stoomcarrousel omgeschakeld op elektriciteit, wat tot op heden de aandrijfkracht is.
De Vermolenmolen: Een Reis door de Tijd
Een andere bijzondere draaimolen in de Efteling is de Vermolenmolen, ook wel bekend als de Carrousel van Giezen en Vermolen. Deze attractie is te vinden op het Anton Pieckplein.
De molen werd in 1865 gebouwd en is daarmee de oudste carrousel van Nederland. Oorspronkelijk was hij eigendom van A.C. Leander uit Wageningen en kwam later in het bezit van het gezin Giezen. Na het overlijden van B.M. Giezen, hertrouwde hij met de weduwe Vermolen, waarna de molen de naam Vermolenmolen kreeg. De molen reisde lange tijd rond op kermissen, waarbij het stadswapen van Gennep op een van de vaantjes een speciale vermelding kreeg.
In 1986 vertegenwoordigde de Vermolenmolen Nederland op de wereldtentoonstelling in Canada. Hiervoor werd een tweede molen gebouwd met reserveonderdelen, terwijl de originele molen naar Vancouver werd verscheept. Na jaren in Canada keerde de originele molen in 1995 terug naar Nederland en werd hij door de Efteling gekocht.
Na een grondige restauratie in de werkplaats van Johan Vermolen, opende de molen in 1996 eerst op de Speelweide, verhuisde in 1997 naar het Dwarrelplein en kreeg in 2000 een plek naast Lavenlaar. Tussen 2015 en 2016 onderging de carrousel een omvangrijke restauratie, waarbij hij volledig werd gedemonteerd en opnieuw werd opgebouwd met aandacht voor detail en veiligheid. In februari 2025 werd de molen aangepast om rolstoeltoegankelijk te zijn, met een speciale zwaan-vormige slee.
Muziek van de Vermolenmolen
De muziek voor de Vermolenmolen is door de jaren heen geëvolueerd. Oorspronkelijk werd er muziek van het Carl Frei-orgel gespeeld, samengesteld uit bestaand repertoire en aangevuld met nieuwe composities. In 2023 componeerde René Merkelbach nieuwe muziek, getiteld Op het Anton Pieckplein, die speciaal voor het plein is gemaakt en negen minuten lang is.
De Anton Pieck Carrousel: Een Visueel Meesterwerk
Naast de Stoomcarrousel en de Vermolenmolen, is er ook de Anton Pieck Carrousel (of Anton Pieckmolen) op het Anton Pieckplein. Deze carrousel, gebouwd rond 1900 door Arie Brunselaar, werd in 1954 door de Efteling aangekocht op initiatief van Anton Pieck.
Tijdens de restauratie kreeg de molen de kenmerkende Pieckkleuren, die hem een uniek Eftelings karakter gaven. Anton Pieck ontwierp zelf de doeken in het plafond, de cupido's op de panelen, de versiering op de boeiboorden en de pierrotclown op de molen. De carrousel werd aangekocht om de Speeltuin levendiger te maken en staat sinds 1955 centraal op het Anton Pieckplein.
De Anton Pieck Carrousel biedt een verscheidenheid aan zitplaatsen, waaronder vier kleine en vier grote paarden, twee kleine olifanten met een rondlopende bank, twee wagens en twee koetsen. De details, zoals de pierrot op het dak en de afbeeldingen op de boeiboorden, dragen bij aan de sprookjesachtige sfeer.
In 2006 onderging de molen een grote renovatie, waarbij de oorspronkelijke cupido's op houten panelen opnieuw werden aangebracht. De molen is ook toegankelijk gemaakt voor rolstoelgebruikers, met een speciale rolstoeltoegankelijke slee in de vorm van een zwaan.
De Dierenmolen: Een Tijdloze Speelse Attractie
De Dierenmolen, een duwmolen met figuren zoals een geit, paard, leeuw en zebra, was decennialang te vinden in speeltuin Kindervreugd. De basis van deze molen stamt vermoedelijk uit de jaren vijftig.
De oorspronkelijke Dierenmolen, een ontwerp van Anton Pieck, stond tot 2003 elders in het park en telde vijf dieren. Na een herinrichting van het Anton Pieckplein verdween die molen, waarna vier dieren een nieuw leven kregen op de Paardenmolen in Kindervreugd. De Dierenmolen en zijn fundering bleken in slechte staat te zijn, wat leidde tot het weghalen ervan. De Efteling heeft aangegeven dat de Dierenmolen terug zal keren na een restauratie, maar de datum hiervoor is nog onbekend.
Geschiedenis van alle verwijderde attracties in de Efteling [English & German subtitles]
tags: #draaimolen #anton #pieckplein #efteling