Het Sprookjesbos is een iconisch en geliefd onderdeel van de Efteling, dat al sinds de oprichting van het park bestaat. De eerste sprookjes, ontworpen door Anton Pieck en Peter Reijnders, openden hun deuren op 13 mei 1952 en legden de basis voor het blijvende succes van de Efteling. Elk sprookje wordt op unieke wijze uitgebeeld in openlucht, met behulp van animatronics, projecties, beelden of fonteinen, terwijl het verhaal wordt verteld via luidsprekers. In deze uiteenzetting duiken we dieper in het sprookje De Vliegende Fakir.
De Vliegende Fakir: Een Iconisch Sprookje
De Vliegende Fakir, ook wel bekend als De Tuinman en de Fakir, is een van de sprookjes die te vinden zijn in het Efteling Sprookjesbos. Het sprookje werd geopend op 24 juli 1958 en is daarmee een van de oudere attracties in het bos. Oorspronkelijk was De Vliegende Fakir een losstaande attractie in de Siertuin, maar sinds 1998 is het een integraal onderdeel van het Sprookjesbos.
Het sprookje is een originele creatie van de Efteling en is sindsdien meerdere keren herschreven en vormgegeven. Het verhaal, dat oorspronkelijk geïnspireerd is op Perzische miniaturen uit de 15e, 16e en 17e eeuw, past perfect in de traditie van 1001 Nacht. Hoewel het verhaal niet direct uit het bekende boek 1001 Nacht komt, ademt het de sfeer van die verhalenbundel.
Het Verhaal van de Sultan, de Tuinman en de Fakir
Het verhaal begint in het verre Perzië, waar een rijke vorst, genaamd Ali Broehaha Sidonia, regeerde over een uitgestrekt land genaamd Simarstan. De sultan was zo welgesteld dat hij de ware schoonheid van het leven en de eenvoudige dingen om hem heen niet meer kon waarderen. Hij werd ziek, een ziekte die zelfs zijn lijfarts niet kon genezen.
Tijdens een van zijn reizen had een emir tulpenbollen meegebracht als geschenk. De sultan was niet onder de indruk, maar zijn tuinman plantte er een in de grond bij zijn hutje. Op een dag verscheen er een zwerver in de paleistuin, die de tuinman om eten vroeg. De tuinman, een liefhebber van muziek, herkende de prachtige ivoren fluit die de zwerver bij zich droeg. Hij bood de zwerver onderdak en wat te eten.
De zwerver bleek een fakir te zijn. Toen hij op zijn fluit begon te spelen, schoot er plotseling een rode tulp uit de grond. De tuinman begreep dat dit een wonder was en wilde dat de sultan dit zag. De fakir legde uit dat de sultan ziek was geworden door zijn rijkdom en macht, en dat zijn ogen blind waren geworden voor de schoonheid van het kleine en eenvoudige. De tulp kon hem redden.
De tuinman sneed de tulp af en ging naar de sultan. Toen de sultan de bloem zag, begon hij te herstellen. Hij gaf opdracht aan de tuinman en de fakir om alle tulpenbollen te planten. De volgende ochtend, toen de sultan naar buiten kwam, speelde de fakir op zijn fluit en verschenen er honderden rode en gele tulpen. De schoonheid van de bloemen genas de sultan volledig.
Gedreven door dankbaarheid en inzicht, besloot de sultan zijn rijkdommen te verdelen onder de armsten van zijn land en de tulp als symbool van wijsheid en geluk te omarmen. Het land Simarstan bestaat niet meer, maar de legende van de tulp en de fakir leeft voort.
De tuinman en de Fakir (Luisterverhalen) (Efteling)
De Uitbeelding in de Efteling
De attractie van De Vliegende Fakir in de Efteling bestaat uit twee Perzische paleistorens met daartussen een muur met kantelen. Tussen de torens vliegt een fakir op een vliegend tapijt heen en weer. Vanuit de torens speelt de fakir muziek op zijn fluit, waardoor de rode en gele tulpen in de tuin voor het paleis omhoog komen en weer zakken.
Het systeem achter het opkomen en zakken van de tulpen is een ingenieuze uitvinding van Peter Reijnders. De tulpen staan in een waterbassin, en door het waterpeil te verhogen en te verlagen, komen de bloemen omhoog of verdwijnen ze achter de bladeren. Dit mechanisme, dat in 1958 werd bedacht, is een van de meest iconische aspecten van de attractie.
De muziek die de fakir speelt, is een fragment van het klassieke Indiase muziekstuk Sanai Gath, uitgevoerd op een shanai, een instrument dat lijkt op een oosterse hobo. Dit muziekstuk is te horen op diverse Efteling-albums.
Technische Ontwikkeling en Renovatie
Het idee voor De Vliegende Fakir ontstond al vroeg in de geschiedenis van de Efteling. Peter Reijnders had het concept van een vliegend tapijt, maar stuitte op technische uitdagingen. Uiteindelijk vond hij de oplossing door te observeren hoe waterdruppels langs telefoondraden gleden, wat hem inspireerde tot het gebruik van onzichtbare draden om het tapijt te laten zweven.
De drie poppen van de fakir werden oorspronkelijk vervaardigd in Eindhoven en hebben door de jaren heen verschillende transformaties ondergaan. In 1987 werden de poppen vervangen door nieuwe versies met een witte baard, gebaseerd op een ontwerp van Anton Pieck. Een van de oude poppen is nog steeds te bezichtigen in het Efteling Museum.
In 2017 onderging De Vliegende Fakir een grote renovatie. Het gebouw werd schoongemaakt en opnieuw geschilderd, en de tulpen werden volledig vernieuwd. Hoewel het onderliggende systeem hetzelfde is gebleven, zijn de nieuwe tulpen gemaakt van moderne materialen, wat zorgt voor een langere levensduur en een constanter functioneren. De kleurvariaties in de nieuwe tulpen dragen bij aan een nog mooier, gemêleerd beeld.
De attractie, die oorspronkelijk een brede frontale aanloop had, is door latere aanpassingen in het Sprookjesbos toegankelijker geworden via een zijpad. Het plein voor het paleis biedt bezoekers een prachtig uitzicht op het schouwspel.
tags: #fakir #efteling #kleurplaat