Het Historische Openluchtbad: Een Iconische Attractie
De Efteling had in het verleden een prominent openluchtbad, dat bekend stond als Het Zwembad. Dit zwembad bevond zich op de locatie waar nu attractie De Vliegende Hollander staat.
De opening van Het Zwembad vond plaats in 1953, en het bleef operationeel tot en met het seizoen van 1988. In de beginjaren werd het beschouwd als een van de mooiste en modernste zwembaden van Nederland, mede dankzij een geavanceerd waterzuiveringssysteem.
Architectuur en Functionaliteit
Het zwembad was ontworpen met een duidelijke scheiding tussen een diep en een ondiep gedeelte. Het diepe deel, gelegen aan de zuidkant, beschikte over een hoge en een lage duikplank, evenals verhogingen aan de randen van het bassin die geschikt waren voor wedstrijdzwemmen. Het ondiepe deel, dat een aanzienlijk groter oppervlak besloeg, was voorzien van een kleine glijbaan die direct in het water uitkwam.
Aan de rand van het bassin stonden een badmeestercabine en twee vlaggenmasten, elk aan weerszijden van het bad. Ondanks de ligging binnen de Efteling, vereiste het zwembad aanvankelijk een aparte entree. Dit kwam voort uit het feit dat het tevens diende als het gemeentelijke zwembad voor Loon op Zand en Kaatsheuvel.
Bezoekers die uitsluitend wilden zwemmen, konden via Ingang Oost het park betreden. Een speciaal pad leidde hen over het spoor naar het zwembad, zonder verdere toegang tot het attractiepark. Deze aparte entree verdween in 1981 met de opening van de Python.
Parkbezoekers van de Efteling konden eveneens gebruikmaken van het zwembad. Dit betekende echter wel een wandeling naar een uithoek van het park, via smalle bruggetjes en langs uitgestrekte gazons en wandelgebieden.
Culturele Invloeden en Regelgeving
De katholieke oorsprong van de Efteling was duidelijk merkbaar rond het zwemcomplex. Er golden strikte kledingvoorschriften: een tweedelig badpak was ten strengste verboden, en dames met blote armen of schouders werd de toegang ontzegd.
Ontwikkeling en Planning
De plannen voor het zwembad werden al besproken tijdens een vergadering van Stichting Natuurpark de Efteling op 2 april 1951, ruim een jaar vóór de opening van het Sprookjesbos. De discussie concentreerde zich op de locatie en de toelaatbaarheid van gemengd zwemmen en zonnebaden. Deken Van den Brekel uitte hiertegen bezwaren, terwijl Jac. Smit voorstander was.
Tijdens dezelfde vergadering werd ook de bouw van een groot restaurant besproken, dat in hetzelfde jaar als het openluchtzwembad zou openen. Na de start van de bouw van het restaurant in 1952, volgde al snel het zwembad. Aannemer P.H. van Meerendonk kreeg de opdracht.
Op 8 augustus 1953 werd het openluchtzwembad officieel geopend voor het publiek, als een van de belangrijkste attracties van de Efteling, naast het Sprookjesbos en het Café-Restaurant.
Technologische Innovaties en Uitbreidingen
Het bad werd ontwikkeld door ir. Heijdelberger van de Nederlandsche Heide Maatschappij en was uitgerust met voor die tijd zeer moderne voorzieningen. Een opvallende innovatie was het waterzuiveringssysteem, dat onzichtbaar onder de springtoren was geïntegreerd en zorgde voor kristalhelder en hygiënisch water, wat destijds revolutionair was.
De temperatuur rondom het bad was altijd aangenaam. De nabijgelegen, ondiepe Roei- en Kanovijver, die in hetzelfde openingsjaar werd aangelegd, droeg bij aan de voorverwarming van het water.
In de beginjaren werd er aanzienlijk geïnvesteerd in het zwembad. In 1957 werd een badmeestercabine toegevoegd, en in 1959 een kleedruimte met 80 wisselcabines, twee groepscabines en luxe sanitair.
De Situatie na de Komst van de Stoomtrein
Met de aanleg van de spoorlijn en de bijbehorende spoorwegovergang bij Ingang Oost, veranderde de toegangsweg tot het zwembad. De eerdere brug en het aparte wandelpad verdwenen.
Tragische Incidenten en Besluitvorming tot Sluiting
Op 28 april 1983 verdronk een 13-jarige jongen uit Den Bosch in het zwembad. In 1977 nam de Efteling afscheid van voetbalvereniging DESK en daarmee ook van de sportvelden in het park.
Eind jaren zeventig ontstond de discussie om de tennisbanen en het openluchtzwembad op te heffen. De Efteling stelde dat het zwembad voornamelijk in het belang van de lokale bevolking werd opengehouden en dat de gemeente een bijdrage diende te leveren aan het beheer. De gemeente gaf echter de voorkeur aan een eigen zwembad elders.
De Efteling overwoog het bestaande zwembad op te knappen en uiteindelijk te vervangen door een strandbad ten zuiden van het park. Deze plannen stuitten echter op bezwaar van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, die weigerden een vergunning te verlenen voor het ontgronden van een bosgebied.
Het zwembad bleef tot halverwege de jaren tachtig een populaire plek voor ontspanning en verkoeling. Tegelijkertijd verkende de Efteling de mogelijkheden voor een upgrade van het zwembad.
Eind jaren tachtig werd echter besloten het zwembad te sluiten. Redenen hiervoor waren de relatief hoge personeelsbezetting, de afnemende populariteit van de attractie en het verlies van de status als gemeentelijk zwembad. Zonder gemeentelijke steun werd de exploitatie te lastig.
Lex Lemmens, destijds Hoofd Park, verklaarde dat de sluiting een van zijn eerste besluiten was om te bezuinigen. Hij achtte de sluiting op termijn onvermijdelijk en stelde dat de kostenbesparing elders kon worden ingezet.
Nieuwe Bestemmingen en Latere Zwembaden
Het Efteling Zomertheater en Verdere Ontwikkelingen
Direct na het leegpompen van het zwembad werd begonnen met de bouw van het Efteling Zomertheater in het bassin. Dit theater bood tijdens de zomermaanden onderdak aan tijdelijke entertainment, voornamelijk shows. De tribunes werden geplaatst in het ondiepe deel van het voormalige zwembad.
Zeven jaar na de sluiting, in 1996, werden de kleedhokjes en de overige bebouwing van het zwembad gesloopt, met uitzondering van de EHBO-post. Het tijdelijke theater op het bassin verdween in 2002, waarna het terrein werd ingericht als Zonneweide, gebruikt als picknickveld en evenementenlocatie. Alleen de EHBO-post, het Dokter van Tuijnpaviljoen, bleef behouden.
Tijdens opgravingen is nog een tank van het zwembad gevonden, vermoedelijk gebruikt voor het opvangen van grotere vervuilingen met behulp van haarvangers.
Andere Zwembaden binnen de Efteling
Het grote openluchtzwembad was niet het enige zwembad dat de Efteling exploiteerde. Het in 1960 geopende bungalowpark 'Het Kraanven' beschikte vanaf de opening over een luxe, driedelig verwarmd openluchtzwembad. Halverwege de jaren tachtig bleek 'Het Kraanven' echter niet rendabel genoeg en sloot het park zijn deuren.
Aan de andere kant van het park, nabij de Speeltuin (in een hoek die later de Kleuterhof werd genoemd), bevond zich het Kinderbad. Dit kleine bad met glijbaan en laag water was speciaal ontworpen voor jonge kinderen en werd gesierd door een beeld van een witte olifant die water sproeide.
Het Huidige Zwem-aanbod in de Efteling
Het Badhuys in Efteling Bosrijk
Sinds december 2009 beschikt de Efteling weer over een zwembad, namelijk het Badhuys in Bosrijk. Dit overdekte waterspeelparadijs is uitsluitend en gratis toegankelijk voor gasten van Bosrijk en het Efteling Wonder Hotel en is onderdeel van het Poorthuys bij de ingang.
Toegang tot het Badhuys wordt verkregen via een sleutelkaart van de accommodatie. Het zwembad zelf is beperkt van omvang en werd in de beginjaren consequent aangeduid als 'waterspeelplaats', hoewel deze benaming nu minder prominent is.
Het Badhuys is aangekleed in een industrieel thema, verwijzend naar een voormalige 'Zandbrouwerij Dichter bij Dromen'. Elementen zoals industriële lampen, leidingen en machinerie zijn zichtbaar gebleven.
Het zwembad is dagelijks gedurende een beperkt aantal uren geopend, aangezien van gasten wordt verwacht dat zij overdag het attractiepark bezoeken.
Faciliteiten en Speelplezier in het Badhuys
Het Badhuys biedt een verscheidenheid aan faciliteiten voor jong en oud:
- Babybad (15 cm diep) met speelelementen en los speelgoed zoals bootjes, emmertjes en gieters.
- Peuterbad (25 cm diep).
- Zwembad (130 cm diep) met een emmerspel, waarbij emmers aan het plafond gevuld kunnen worden met behulp van hendels en een stuur buiten het bad.
- Stroomversnelling.
- Whirlpool en bubbelbank voor ontspanning.
- Diverse zitplekken in het zwembad en een kinderbox.
Verder zijn er faciliteiten zoals kluisjes (tegen betaling), douches, kleedkamers en een mindervaliden stoel.
De Pool & Spa in het Efteling Grand Hotel
Gasten die verblijven in het Efteling Grand Hotel hebben gratis toegang tot de Pool & Spa in het souterrain van het hotelgebouw. Dit zwembad met spafaciliteiten biedt een plek voor ontspanning na een dag in het attractiepark.
Voorzieningen in de Pool & Spa
De Pool & Spa beschikt over:
- Een groot zwembad van 130 centimeter diep, met een marmeren ornament genaamd de 'Magische Bron' waaruit waterstralen vallen.
- Een bubbelbank.
- Een babybad van 5 centimeter diep, ideaal voor de allerkleinsten.
- Een peuterbad van 25 centimeter diep, met speelelementen voor de kleintjes.
- Gratis kluisjes, kleedhokjes, handdoeken en douches.
- Gratis getapt water met verschillende smaken.
- Een infraroodsauna, stoomcabine en ijsdouche.
- Mogelijkheid tot het boeken van massages (tegen meerprijs).
Het zwembad is dagelijks geopend van 08:00 tot 22:00 uur, exclusief voor hotelgasten. Losse tickets zijn niet verkrijgbaar. Kinderen onder de 10 jaar mogen de Pool & Spa alleen onder begeleiding van een volwassene betreden. Het gebruik van geluidsapparatuur, drijfmiddelen en het maken van foto's of video's is in principe niet toegestaan.
De stijl van de Pool & Spa wordt omschreven als 'sprookjesachtige elegantie', met grote pilaren en veel blauwtinten.
In het souterrain bevinden zich tevens kleedruimten, douches, een toiletruimte met familietoiletten en een aparte babyverschoon- en voedingsruimte.