Hoge Bloeddruk: Symptomen, Oorzaken en Gevolgen

De bloeddruk is niet constant en varieert gedurende de dag. 's Nachts is de bloeddruk het laagst, stijgt deze bij het ontwaken, daalt gedurende de dag en stijgt aan het einde van de dag weer wat. Factoren zoals sporten, stress, hevige emoties of pijn kunnen de bloeddruk tijdelijk verhogen.

Het risico op een hoge bloeddruk, ook wel hypertensie genoemd, neemt toe met de leeftijd. Naarmate mensen ouder worden, neemt de stijfheid van de bloedvaten vaak toe door beschadiging van de vaatwand of door atherosclerose (aderverkalking).

Classificatie van Hypertensie

Hypertensie wordt onderverdeeld in twee hoofdtypen:

• Primaire (essentiële) hypertensie: Dit is de meest voorkomende vorm, waarbij de hoge bloeddruk het gevolg is van een complexe interactie tussen meerdere factoren. Deze factoren omvatten het verouderingsproces, genetische aanleg, en diverse leefstijl- en omgevingsfactoren.
• Secundaire hypertensie: Deze vorm van hoge bloeddruk is het gevolg van een specifieke onderliggende aandoening, zoals een nierziekte of het obstructief slaapapneu syndroom. Secundaire hypertensie komt voor bij een klein percentage van de mensen met een hoge bloeddruk.

Risicofactoren en Oorzaken van Primaire Hypertensie

Diverse factoren kunnen bijdragen aan het ontstaan van primaire hypertensie:

• Leeftijd: Vanaf 40 jaar neemt de kans op een hoge bloeddruk toe door toenemende stijfheid van de bloedvaten.
• Genetische factoren: Erfelijkheid speelt een rol; in sommige families komt hoge bloeddruk vaker voor.
• Leefstijlfactoren:
  • Voeding: Een hoge consumptie van zout (natrium) kan de bloeddruk verhogen. Het vervangen van natriumzout door kaliumzout wordt geadviseerd. Voedingspatronen zoals het mediterrane dieet, DASH-dieet en vegetarische diëten, die rijk zijn aan plantaardige producten en arm aan dierlijke, kunnen de bloeddruk verlagen. Een inname van minstens 400 gram groenten en fruit per dag en een beperking van natriumzout tot minder dan 6 gram per dag zijn aanbevolen.
  • Alcoholgebruik: Overmatig alcoholgebruik kan de bloeddruk verhogen. Het advies is om alcoholgebruik te beperken tot maximaal 3 glazen per week voor vrouwen en 4 glazen per week voor mannen.
  • Lichamelijke inactiviteit: Regelmatige lichaamsbeweging is essentieel voor het behoud van een gezonde bloeddruk.
  • Overgewicht: Overgewicht, met name rond de buik, verhoogt het risico op hypertensie aanzienlijk. Afvallen is daarom een belangrijke stap.
  • Roken: Roken is schadelijk voor de bloedvaten en draagt bij aan het risico op hoge bloeddruk en andere cardiovasculaire aandoeningen.
• Zoethout en drop: Producten die glycyrrhizine bevatten, zoals drop en zoethoutthee, kunnen bloeddrukverhogend werken door vochtretentie te veroorzaken.

Specifieke Risicofactoren voor Vrouwen

Vrouwen hebben specifieke risicofactoren voor het ontwikkelen van een hoge bloeddruk:

• Anticonceptiepil: Gebruik van een anticonceptiepil met oestrogeen kan de bloeddruk gemiddeld met 5 mmHg verhogen.
• Zwangerschapshypertensie: Vrouwen die tijdens de zwangerschap een hoge bloeddruk hebben gehad, met name pre-eclampsie of HELLP-syndroom, hebben een verhoogd risico op latere hypertensie en hart- en vaatziekten.
• Menopauze: Na de overgang verdubbelt het risico op een hoge bloeddruk, mede door hormonale veranderingen en gewichtstoename.
• Lagere systolische bloeddruk bij verhoogd risico: Vrouwen lijken bij lagere systolische bloeddrukwaarden dan mannen al een verhoogd risico te hebben op cardiovasculaire ziekten.

Oorzaken van Secundaire Hypertensie

Secundaire hypertensie kan veroorzaakt worden door:

• Nierziekten: Afwijkingen aan de nieren zelf of aan de niervaten (renovasculaire hypertensie).
• Hormonale stoornissen: Aandoeningen van de bijnieren, schildklier of bijschildklieren die leiden tot een verhoogde hormoonproductie.
• Medicijnen en middelen:
  • Orale anticonceptiemiddelen (de pil)
  • Anabolica, ontstekingsremmers, ciclosporine, tacrolimus, cortisone
  • Sommige antidepressiva
  • Alcohol (overmatig gebruik)
  • Cocaïne, amfetamine
  • Overmatig gebruik van drop en zoethout
• Slaapapneu: Ademhalingsstilstanden of periodes van verminderde ademhaling tijdens de slaap.
• Vernauwing van de hoofdslagader (coarctatio aortae).

Kenmerken die kunnen wijzen op secundaire hypertensie zijn onder andere: aanvang vóór 30 jaar, bloeddruk die niet daalt ondanks medicatie, zeer hoge bloeddrukwaarden (bovendruk > 220 mmHg en/of onderdruk > 120 mmHg), snelle bloeddrukstijging op latere leeftijd, eiwit of bloed in de urine, of verminderde kaliumconcentratie.

Symptomen van Hoge Bloeddruk

Een hoge bloeddruk wordt vaak een stille doder genoemd, omdat deze langdurig geen duidelijke symptomen geeft. Echter, bij ernstig verhoogde bloeddruk kunnen de volgende klachten optreden:

• Heftige hoofdpijn: Vaak aan beide zijden van het hoofd, kloppend en verergerend bij inspanning of voorover bukken. In ernstige gevallen kan dit duiden op vochtophoping in de hersenen.
• Kortademigheid: Door de verhoogde belasting op het hart, vooral bij inspanning. Dit kan ook wijzen op pulmonale hypertensie (hoge bloeddruk in de longen).
• Pijn op de borst (angina pectoris): Ontstaat door onvoldoende bloed- en zuurstoftoevoer naar het hart, doordat de vaten minder elastisch worden.
• Duizeligheid en verwardheid: Kan ontstaan door schommelingen in de bloeddruk of verminderde bloedtoevoer naar de hersenen.
• Misselijkheid en overgeven: Vaak een indirect gevolg van ernstige hoofdpijn bij extreem hoge bloeddruk.
• Oogproblemen: Beschadiging van de bloedvaten in het oog kan leiden tot netvliesschade (hypertensieve retinopathie), vochtophoping onder het netvlies (chorioretinopathie) en zenuwbeschadiging (optische neuropathie), met wazig zicht of zelfs gezichtsverlies tot gevolg.
• Hartkloppingen en hartritmestoornissen: Het hart moet harder werken, wat kan leiden tot onregelmatige hartslag.
• Nervositeit en zweten: Kan een reactie zijn op andere symptomen zoals kortademigheid of hartkloppingen.
• Vermoeidheid: Een gevolg van de verhoogde belasting op het hart en verminderde bloedtoevoer naar organen en spieren.
• Oorsuizen (tinnitus): Hoge bloeddruk kan de bloedvaten in het oor aantasten.
• Bloedneus: Kan optreden door beschadiging van kleine bloedvaatjes in de neus.

Bij het ervaren van één of meer van deze symptomen is het raadzaam om de bloeddruk te laten meten.

Gevolgen van Langdurige Hoge Bloeddruk

Onbehandelde hypertensie kan leiden tot ernstige gezondheidsproblemen:

• Hart- en vaatziekten: Verhoogd risico op coronaire hartziekten, een beroerte (CVA) en hartfalen. De hoge druk kan de wanden van de bloedvaten beschadigen, waardoor cholesterol zich kan ophopen. Bij hartfalen moet het hart harder werken en kan de hartspier verdikken en stijver worden.
• Chronische nierschade: Hypertensie is een belangrijke risicofactor voor nierschade.
• Vroegtijdige sterfte: Langdurige hoge bloeddruk verhoogt het risico op overlijden.

Jetlag en Bloeddruk

Wetenschappers hebben ontdekt dat jetlag wordt veroorzaakt door een ontregeling van de lichaamsklok, die sterk wordt beïnvloed door daglicht. Wanneer reizigers naar een andere tijdszone vliegen, reageert het lichaam niet direct op het nieuwe daglichtpatroon. Onderzoek aan de Universiteit van Oxford, met behulp van muizen, toonde aan dat het DNA in het hersengebied dat de lichaamsklok regelt, verhoogde activiteit vertoont bij blootstelling aan licht. Het manipuleren van de werking van het SIK1-gen maakte het mogelijk voor de muizen om hun lichaamsklok sneller te resetten na een tijdsverschil. Deze ontdekkingen kunnen in de toekomst leiden tot medicijnen om jetlag te bestrijden.

Diagnose en Behandeling

Een hoge bloeddruk wordt meestal per toeval ontdekt, omdat er vaak geen duidelijke symptomen zijn. Thuis gemeten bloeddrukwaarden zijn doorgaans iets lager dan bij de arts. Een hoge bloeddruk wordt thuis vastgesteld bij een bovendruk van 135/85 mmHg of hoger, en bij de arts bij 140/90 mmHg of hoger.

Bij verdenking op hypertensie zal een arts:

• Herhaaldelijk de bloeddruk meten.
• Onderzoeken uitvoeren om de oorzaak te achterhalen, zoals urine- en bloedonderzoek, echografie van de nieren, of scans van de bloedvaten.
• In zeldzame gevallen een nierbiopsie uitvoeren.

De behandeling van hoge bloeddruk omvat:

• Leefstijladviezen: Een gezonde levensstijl is cruciaal. Dit omvat een gezond voedingspatroon, beperking van zout en alcohol, voldoende beweging, gewichtsbeheersing en stoppen met roken.
• Medicatie: Indien leefstijlaanpassingen onvoldoende effect hebben, worden medicijnen voorgeschreven. De behandeling wordt vaak stapsgewijs opgebouwd, beginnend met één medicijn en indien nodig aangevuld met andere middelen.
• Behandeling van onderliggende oorzaken: Bij secundaire hypertensie wordt ook de oorzakelijke aandoening behandeld, soms chirurgisch.

De streefbloeddruk is doorgaans maximaal 130/80 mmHg.

tags: #hoge #bloeddruk #door #jetlag