Vogelbescherming Nederland heeft bezwaar aangetekend tegen het besluit van de provincie Drenthe, waarmee toestemming wordt verleend voor het doden van 41 soorten vogels op het terrein van Groningen Airport Eelde. De organisatie stelt dat het besluit te veel ruimte biedt voor het onnodig doden van vogels en niet voldoet aan de wettelijke vereisten.
Bezwaren van Vogelbescherming
Hoewel Vogelbescherming het belang van luchtverkeersveiligheid erkent, vindt de organisatie dat de verleende ontheffing niet nauwkeurig en treffend gemotiveerd is en het doden van vogels niet beperkt tot het strikt noodzakelijke. Het besluit staat het doden toe van soorten die op de Nederlandse Rode Lijst van bedreigde broedvogels staan, zoals de patrijs, slobeend, smient, wintertaling, wulp, zomertaling en zomertortel. Ook vogels die op de Nederlandse Oranje Lijst staan, zoals de kievit, kokmeeuw, scholekster, spreeuw en roek, vallen onder dit besluit. Het doden van deze bedreigde en achteruitgaande vogelsoorten kan beschermingsmaatregelen doorkruisen.
Vogelbescherming heeft tevens bezwaar tegen de middelen die mogen worden ingezet om de vogels te vangen en te doden. Het besluit staat het doden met het geweer toe, maar ook met niet-selectieve middelen zoals netten en vallen, waarmee vogels massaal gevangen en gedood kunnen worden.
Luchtverkeersveiligheid versus natuurbescherming
Botsingen met vogels kunnen bij opstijgende en landende vliegtuigen tot levensgevaarlijke situaties leiden. Dit vormt de kern van de afweging tussen luchtverkeersveiligheid en natuurbescherming. De Raad van State heeft echter geoordeeld dat luchtverkeersveiligheid zwaarder weegt en dat dit een gerechtvaardigde reden is om de ontheffing toe te staan. De Raad van State stelt tevens dat het vliegveld voldoende maatregelen neemt om problemen te voorkomen en pas tot afschot overgaat wanneer er geen andere oplossing meer bestaat.
Alternatieve oplossingen
Vogelbescherming pleit ervoor dat er in plaats van het doden van vogels, onderzoek wordt gedaan naar alternatieve oplossingen om vogelaanvaringen te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld door middel van vogelverjagingstechnieken of aanpassingen in het beheer van de omgeving rondom het vliegveld.
Traveling with Frequent Fliers (Full Episode) | Incredible Animal Journeys | Nat Geo Animals
Historische incidenten en risico's
Er zijn diverse incidenten bekend waarbij vogelaanvaringen tot ernstige gevolgen hebben geleid. Zo stortte in september 1995 een Boeing 747 van El Al neer na een botsing met Canadese ganzen, met een verlies van 24 bemanningsleden tot gevolg. Grote vogels, zoals ganzen, zwanen, pelikanen en reigers, richten de zwaarste schade aan. Zwermen vogels zijn bijzonder gevaarlijk omdat de kans op een botsing dan aanzienlijk toeneemt.
Moderne straalmotoren zijn erg kwetsbaar voor impact met vogels. Een vogel van ongeveer 1,6 kg bij een bepaalde snelheid kan al aanzienlijke schade aanrichten. Oudere zuiger-stermotoren van propellervliegtuigen zijn robuuster en kunnen wel een kip aan. Zelfs bij militaire straaljagers zijn gevallen bekend waarbij een vogel door de voorruit naar binnen vloog, met fatale gevolgen voor de piloot zonder helm en vizier.
Registratie en monitoring van vogelbewegingen
Voor het effectief bestrijden van vogelaanvaringen is een goede registratie van cruciaal belang. Hoewel veel botsingen niet worden gemeld, tonen statistieken van onder andere de KLM en de Koninklijke Luchtmacht de omvang van het probleem aan. Systemen zoals 'ROBIN' kunnen vogeltrek op het radarscherm in kaart brengen, waardoor verkeers- en gevechtsleiding laagvliegactiviteiten kunnen aanpassen of staken. Dit heeft geleid tot een halvering van vogelaanvaringen in bepaalde gebieden.
De praktijk van vogelverjaging vindt plaats op luchthavens en vliegbases. Op Groningen Airport Eelde is een speciaal vogelteam actief dat in actie komt wanneer er een verhoogd risico op vogelaanvaringen is. Wereldwijd zijn er initiatieven, zoals het 'International Bird Strike Committee', waar luchthavens, pilotenorganisaties en natuurbeschermingsorganisaties samenkomen om de problematiek aan te pakken.
Toekomstige ontwikkelingen en uitdagingen
De toename van het vliegverkeer en de ontwikkeling van grotere vliegtuigmodellen, gecombineerd met een groei van bepaalde vogelpopulaties zoals ganzen en aalscholvers, zorgen voor een toename van het risico op vogelbotsingen. Het inzetten van effectieve maatregelen, zowel op luchthavens als in de omliggende gebieden, blijft een belangrijke uitdaging voor de toekomst.