De Efteling, al 65 jaar lang een hoeder van het sprookje, organiseerde in 2017 de 'Sprookjesschrijfwedstrijd der Lage Landen'. Dit initiatief van Stichting Natuurpark de Efteling daagde vele schrijvers, jong en oud, uit. In totaal ontving het park maar liefst 2800 sprookjes uit Nederland en Vlaanderen. De wedstrijd stond open voor sprookjes die zich afspelen in de toekomst en de inzendingen konden tot en met 11 maart worden ingestuurd. Na een voorselectie door een vakjury, waaronder prinses Laurentien en Paul van Loon, werden de winnende verhalen half mei bekendgemaakt.
De Efteling heeft door de jaren heen diverse publicaties uitgebracht die de magie van sprookjes vangen. Een voorbeeld hiervan is het boekje Sprookjes & Vertellingen van de Efteling, uitgegeven in 1997 door Rein Gerlofs Publishing met grafische productie van Uitgeverij Libre BV. Dit boekje bevat vijf sprookjes die ook in het Sprookjesbos te vinden zijn. In dezelfde stijl zijn ook een enkel- en dubbel-cd met luistersprookjes uitgebracht. De versie met één cd bevat dezelfde vijf sprookjes als het boek, terwijl de dubbel-cd deze aanvult met drie extra verhalen, wat neerkomt op vier sprookjes per schijfje. De verhalen worden verteld door Dick Rienstra en Niki Romijn.
Het Sprookjesbos zelf is een iconisch themagebied binnen de Efteling. Het bestaat uit een wandelpad met diverse zij- en verbindingspaden, die bezoekers langs 31 (interactieve) kijktaferelen leiden. Deze taferelen beelden sprookjes uit op diverse manieren: als animatronicsshows (zoals De Indische Waterlelies en De Chinese Nachtegaal), sculpturen (De Kleine Zeemeermin), fonteinen (De Kikkerkoning) of zelfs een pretparkattractie (De zes Zwanen, een watercarrousel). De meeste sprookjes in het bos zijn gebaseerd op de verhalen van de gebroeders Grimm, Hans Christian Andersen en Charles Perrault.
Entrees en Uitgangen van het Sprookjesbos
Het Sprookjesbos kent twee hoofdingangen, die elk worden gekenmerkt door een speciale entreepoort. De Heksenpoort, gelegen tegenover Diorama, bestaat uit twee bakstenen pijlers met daartussen een houten hek. Bovenop elke pijler staat een sculptuur van een heks. Naast deze poort bevindt zich een entreebord, vormgegeven als een houten paneel met daarop twee kabouters die de tekst 'Sprookjesbos' vasthouden. Een van de kabouters heeft een hamer, en een zwarte vogel met een penseel in zijn snavel is ook afgebeeld. Op de achtergrond is de skyline van het Sprookjesbos te zien, met herkenbare elementen zoals Langnek, het kasteel van Doornroosje en de klokkentoren uit De Magische Klok. Tijdens de winter Efteling wordt deze skyline aangepast met winterse elementen.
De tweede entreepoort is de Soldatenpoort, die fungeert als zijingang en zich tussen Pinokkio en De rode schoentjes bevindt. Deze poort is qua opzet vergelijkbaar met de Heksenpoort, met twee bakstenen pijlers en een houten poort. De sculpturen bovenop de pijlers stellen soldaten voor, die een bajonet vasthouden. Oorspronkelijk stond de Soldatenpoort bij de entree van het Anton Pieckplein.
De uitgang van het Sprookjesbos is eveneens vormgegeven als een poort, bestaande uit twee wit gestucte pijlers met stalen hekken. Bovenop elke pijler prijkt een lantaarn.
Bijzondere Elementen in het Sprookjesbos
Langs de route door het Sprookjesbos zijn negentien grote, identieke Muzikale Paddenstoelen te vinden. Vanuit elke paddenstoel klinkt dezelfde muziek: Menuet in G, gecomponeerd door Christian Petzold. Deze muzikale paddenstoelen, die al sinds de opening van het park aanwezig zijn, zijn populaire fotopunten. Door de jaren heen hebben ze meerdere keren een uiterlijke verandering ondergaan en zijn ze nu gemaakt van PVC-buis met een polyester 'hoed', waardoor ze ook geschikt zijn om op te zitten. In de hoed bevinden zich het aansturingssysteem en de luidspreker.
Het Sprookjesbos telt ook twee Holle Bolle Gijsen: Wagen Gijs en Opa Gijs. Wagen Gijs zit in een wagen met voedsel naast horecapunt Kogeloog, terwijl Opa Gijs te vinden is bij het Herautenplein. Opa Gijs' gezicht is als reliëf te zien in een grafzerk, met een baard en een schild met een worst en vork erop. Bovenop de grafzerk zit een kraai die "papier hier" roept.
Horeca en Faciliteiten
Er zijn twee horecagelegenheden in het Sprookjesbos: Kogeloog en De Kleyne Klaroen. Kogeloog, gelegen tegenover Langnek, is onderdeel van de decoratie van het sprookje De Zes Dienaren en verkoopt dranken en kleine versnaperingen, met stroopwafels als specialiteit. De Kleyne Klaroen, gelegen tegen De Kikkerkoning, biedt eveneens dranken en kleine versnaperingen.
Daarnaast is er een toiletgebouw, een laag gebouw met bakstenen muren. Naast de entree hangt een drinkfontein met een stenen kop van een leeuw. Bij het pad dat naar het toiletgebouw leidt, bevindt zich de attractie Kleine Boodschap, zittend op een steen.
Publicaties en Boekprojecten
Naast het Sprookjesbos zelf, heeft de Efteling een rijke geschiedenis van sprookjesboeken en andere publicaties. De Sprookjes & Vertellingen van de Efteling (1997) is een voorbeeld van een publicatie die sprookjes uit het park bundelt. Meer recentelijk, in 2008, verscheen de serie Sprookjes van de Efteling, boekjes met elk een enkel sprookje, eenvoudig neergezet in een omlijst kader. De illustraties hierin zijn vaak bewerkte foto's uit het Sprookjesbos.
Een bijzonder project is Sprookjes uit het Efteling Grand Hotel, dat op 1 augustus 2025 uitkwam, gelijktijdig met de opening van het Grand Hotel na een bouwperiode van drie jaar. Dit boek bevat 9 sprookjes, speciaal geschreven door Ad Grooten en Maarten Kuipers, met kleurrijke illustraties van Céline Meeuwis en Job van Gelder. Deze verhalen spelen zich af in en rondom het Grand Hotel en bevatten levenslessen. Elk hotelkamer heeft een exemplaar dat tijdens het verblijf gelezen kan worden.
Ad Grooten, medeoprichter van Pater Moeskroen, is een veelzijdig artiest die al sinds 2008 sprookjes schrijft voor de Efteling. Maarten Kuipers is naast auteur ook reclamemaker en liedjesschrijver. Sprookjes uit het Efteling Grand Hotel wordt aanbevolen als voorleesboek voor kinderen vanaf ongeveer acht jaar.
Bezoekers kunnen vanaf eind maart op efteling.com/persoonlijksprookje hun eigen Efteling-herinneringen terugvinden. De 'Schrijfkabouter' helpt hierbij door twaalf vragen te stellen om het persoonlijke sprookjesboek samen te stellen. Dit boek kan digitaal bewaard of afgedrukt worden.
Historische Sprookjesschrijvers en hun Invloed
De traditie van sprookjes schrijven kent een rijke geschiedenis, met invloedrijke figuren die de basis hebben gelegd voor veel bekende verhalen. Hans Christian Andersen, geboren in het Deense Odense, groeide uit tot een beroemd schrijver. Zijn inspiratie haalde hij waarschijnlijk uit de verhalen van zijn grootmoeder. In 1835 publiceerde hij zijn eerste bundel sprookjes.
De Duitse taalgeleerden Jacob en Wilhelm Grimm verzamelden en publiceerden volksverhalen en sprookjes. Jacob streefde naar authenticiteit, terwijl Wilhelm de verhalen aanpaste zodat kinderen ze beter konden begrijpen. Hun verzameling, Kinder- und Hausmärchen, werd voor het eerst gepubliceerd in 1812 en bevat veel sprookjes die tegenwoordig nog steeds bekend zijn. Hun sprookjes lopen doorgaans goed af.
In de zeventiende eeuw waren sprookjes bijzonder populair, vooral onder de adel. Charles Perrault, een schrijver van goeden huize, bewerkte bestaande sprookjes en schreef nieuwe verhalen. Zijn personages gedroegen zich naar de gewoontes van die tijd en zijn sprookjes speelden zich af in de 'normale mensenwereld'. Zijn verzameling van elf sprookjes werd bekend als De verhalen van Moeder de Gans.
Jubileumboeken en Publicaties door de Jaren Heen
De Efteling heeft door de jaren heen diverse jubileumboeken en thematische publicaties uitgebracht, die de geschiedenis en de magie van het park documenteren:
- Jubileumboeken:
- Het Sprookje van de Efteling (1962)
- Mam, een duppie voor de kip? (1992)
- Kroniek van een Sprookje (2002)
- Zijn we d'r al?
- Informatieboeken:
- Informatie Junior 200: de Efteling (1980)
- Mam, ik wil het paard! (1995)
- Alles draait... ik zie sterretjes (1996)
- De Vliegende Hollander: biografie van een spookschip (2005)
- Hoe een sage tot leven kwam...
- Biografieën:
- Anton Pieck 85: een wonderlijk fenomeen (1980)
- Anton Pieck: zijn leven, zijn werk (1981)
- Peter Reijnders 1900-1974 (1984)
- Anton Pieck: een 90-jarige ambachtsman (1985)
- Op weg naar Ooit (1998)
- Anton Pieck: Een romantisch tekenmeester (2008)
- Olaf vertel eens...
- Sprookjesboeken:
- Sprookjes van Grimm (1942)
- Het Efteling Sprookjesboek (1955)
- De Twaalf Wonderlijke Sprookjes van Koningin Fabiola (1961)
- Het Sprookjesboek van De Efteling (1967)
- Sprookjes van de Efteling (1974)
- Anton Pieck en de wonderbaarlijke geschiedenis van de Efteling (1982)
- De Verwaende Haen (1984)
- De Eftelingsprookjes deel 1 t/m 5 (1989)
- De Bekroonde Sprookjes (1995)
- Sprookjes & Vertellingen van de Efteling (1997)
- D'r Waar 's (2002)
- Sprookjes van de Efteling deel 1 t/m 7 (2008)
- Sprookjesboek van de Efteling (2009)
- Efteling Juweeltjes (2011)
- Meer Sprookjes van de Efteling (2011)
- Efteling Gouden Boekjes (2009-2017)
- Prentenboeken (Van Goor) (2016-2019)
- De Sprookjessprokkelaar vertelt...