Het Nederlandse kabinet is voornemens om voor 220 miljoen euro nieuwe aandelen van Air France-KLM te kopen. Dit werd bekendgemaakt in een brief van de minister van Financiën, Sigrid Kaag (D66), en de minister van Infrastructuur en Waterstaat, Mark Harbers (VVD), aan de Tweede Kamer. Air France-KLM kondigde eerder op de dag een aandelenuitgifte aan met als doel het eigen vermogen te vergroten. Indien het kabinet zijn huidige belang van 9,3 procent in Air France-KLM wil behouden, is de aankoop van deze nieuwe aandelen noodzakelijk.
Het luchtvaartconcern Air France-KLM verklaarde, voorafgaand aan de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering, dat het aandelen wil verkopen om zowel het eigen vermogen als de balans te verstevigen. Zowel nieuwe als bestaande aandeelhouders krijgen de gelegenheid om de vrijgekomen aandelen van het bedrijf op te kopen. Met het opgehaalde kapitaal beoogt het concern onder andere de tijdens de coronapandemie ontvangen staatssteun terug te betalen.
Parlementaire Goedkeuring Vereist
De ministers benadrukken dat goedkeuring van het parlement noodzakelijk is, wat impliceert dat er "op zeer korte termijn een besluit van beide Kamers" vereist is. Hoewel er bij Air France-KLM is aangedrongen om rekening te houden met het parlementaire proces in de timing, bleek dit voor het bedrijf "niet haalbaar".
Behoud van Belang en Invloed
De bewindspersonen achten het in het publieke belang om het aandelenbelang van 9,3 procent in het bedrijf te behouden. Dit belang biedt de staat stemrecht, zonder dat hiermee besluiten doorgedrukt of geblokkeerd kunnen worden. Zonder de aankoop van nieuwe aandelen zou het staatsbelang terugvallen tot ongeveer 2 procent.
Net als veel andere luchtvaartmaatschappijen heeft Air France-KLM zware verliezen geleden als gevolg van de geldende coronamaatregelen. Het Nederlandse kabinet heeft het bedrijf ondersteund met een pakket van 3,4 miljard euro, bestaande uit een directe lening van 1 miljard euro en garanties op leningen van 2,4 miljard euro, verstrekt door Nederlandse en buitenlandse banken. De Franse staat heeft Air France ondersteund met 7 miljard euro, waarvan een aanzienlijk deel werd omgezet in aandelen.
Voorwaarden aan Staatssteun
Het Nederlandse kabinet heeft voorwaarden verbonden aan de staatssteun, waaronder een kostenreductie van 15 procent door onder andere het stopzetten van bonussen. Tevens dwong het kabinet het bedrijf om te handelen naar de klimaatambities voor 2030, wat onder andere inhield dat het aantal nachtvluchten op Schiphol drastisch moest worden teruggebracht van 32.000 naar 25.000 per jaar. De Franse staat stelde vergelijkbare voorwaarden.
Topman van Air France-KLM, Ben Smith, gaf eerder dit jaar aan dat de financiële verplichtingen en de voorwaarden aan de steun het bedrijf steeds meer beperkten in de bedrijfsvoering. In de aankondiging van de aandelenuitgifte stelt het bedrijf dat deze bedoeld is om "zich te kunnen bevrijden van de gestelde voorwaarden" die gepaard gingen met de staatssteun.
Aandelenuitgifte en Kapitaalverbetering
In totaal wil Air France-KLM 1.928 miljoen aandelen verkopen voor een totale prijs van 2,256 miljard euro. Van dit bedrag zal 1,7 miljard euro worden aangewend voor de terugbetaling van de staatssteun. De ministers meldden in hun brief aan de Kamer dat het kabinet recentelijk de impact van de coronacrisis op het vermogen van het bedrijf heeft getoetst. Door de aanzienlijke winsten in het eerste kwartaal van dit jaar is het "kapitaaltekort" afgenomen. Het kabinet constateert dat de luchtvaartmaatschappij het resterende tekort "zelfstandig en zonder steun van de Nederlandse staat" kan oplossen.
De Franse staat, de grootste aandeelhouder van Air France-KLM, is eveneens voornemens nieuwe aandelen te kopen om het belang van 28,6 procent te handhaven, wat naar schatting 645 miljoen euro zal kosten. Dit proces houdt in dat de overheid geld investeert in Air France-KLM, dat dit geld vervolgens aan de overheid terugbetaalt. Het voordeel voor Air France-KLM is dat leningen worden vervangen door eigen vermogen, wat de rentelasten drukt.
Terugbetaling Staatssteun en Balansversterking
Van de opbrengsten van de aandelenuitgifte zal Air France-KLM 1,7 miljard euro gebruiken om de tijdens de coronacrisis ontvangen staatssteun sneller terug te betalen en de balans te versterken. Minimaal 75 procent van de opbrengsten van de aandelenemissie zal worden aangewend voor de terugbetaling van kapitaalsteun van de Franse staat. Dit is gunstig voor de onderneming vanwege de relatief hoge rentelasten op deze schuld. Het resterende deel van de opbrengsten wordt gebruikt om het eigen vermogen van het bedrijf te verhogen. Eind maart bedroeg het eigen vermogen van Air France-KLM een negatief saldo van 4,2 miljard euro, mede door de forse terugval in vervoer tijdens de coronacrisis.
Parlementaire Goedkeuring en Historische Aankoop
De Nederlandse staat bezit momenteel 9,3 procent van de aandelen in Air France-KLM en wenst dit belang gelijk te houden door 9,3 procent van de nieuwe uit te geven aandelen te kopen, wat een investering van bijna 220 miljoen euro vergt. De Eerste en Tweede Kamer moeten echter nog akkoord gaan met deze aankoop. Mocht Nederland geen extra aandelen inkopen, dan zou het belang na de uitgifte afnemen, met een verminderde zeggenschap tot gevolg.
Minister Hoekstra beschouwde de eerdere aankoop van aandelen ter waarde van 744 miljoen euro als een "wereld van verschil", bedoeld om de positie van KLM binnen Air France-KLM veilig te stellen. Deze stap werd gezien als noodzakelijk gezien de bijdrage van het bedrijf aan de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Echter, D66 en PvdA uitten ontevredenheid over het verloop van deze aankoop, stellende dat er "helemaal niets bereikt" was en de positie van KLM juist zwakker was geworden. Kritiek werd geuit op de situatie waarin de CEO van Air France in de Raad van Commissarissen van KLM zit, terwijl KLM toestellen uit de vloot moest halen.
Jan Paternotte (D66) uitte zijn zorgen over de verzwakking van de positie van KLM, inclusief het moeten terugtreden uit het bestuur van de Wereldwijde Luchtvaartorganisatie, terwijl KLM daar medeoprichter van is en het congres zou organiseren. Hij benadrukte dat de belofte van meer invloed en betere bescherming voor KLM na de aandelenkoop niet is waargemaakt; integendeel, KLM zou juist hebben moeten inleveren. Paternotte merkte op dat de aandelen in waarde zijn gedaald, wat resulteerde in een verlies van 150 miljoen euro.
Ministeriële Reactie en Strategische Invloed
Minister Hoekstra ontkende dat de aandeleninkoop niet rendeert en stelde dat de invloed van de Nederlandse staat bij Air France-KLM aanzienlijk is toegenomen. Het doel is tweeledig: het waarborgen van de belangen van de Nederlandse staat en het samen met de Franse staat streven naar de beste luchtvaartmaatschappij van Europa. Henk Nijboer (PvdA) uitte scepsis over de uitspraken van minister Hoekstra, stellende dat de beloftes van goede afspraken niet zijn nagekomen en de KLM, de werknemers en de Nederlandse economie niet adequaat zijn gewaarborgd.
De Nederlandse staat heeft via eerdere aandeleninkopen een direct belang van 12,68% in Air France-KLM S.A. verworven, met als doel een positie te verkrijgen die gelijkwaardig is aan die van de Franse staat. De ministers Hoekstra (Financiën) en Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) informeerden de Eerste en Tweede Kamer op 26 februari 2019 over deze aankoop. De positie van luchthaven Schiphol en KLM zijn van cruciaal belang voor de Nederlandse economie en werkgelegenheid. De verwerving van aandelen in Air France-KLM heeft geleid tot formele invloed op het hoogste niveau binnen de holding, waardoor het publieke belang van de Nederlandse staat beter geborgd is bij toekomstige besluitvorming. Minister van Financiën Hoekstra stelde dat "rechtstreekse betrokkenheid hiervoor noodzakelijk is".
Naast dit aandelenpakket worden de gesprekken met Air France en de Franse staat voortgezet over staatsgaranties en governance. Dit alles geeft het Nederlandse kabinet het vertrouwen dat de Nederlandse publieke belangen, gerelateerd aan het bestemmingennetwerk op Schiphol en het vestigingsklimaat van Nederland, beter geborgd kunnen worden. Hoekstra gaf aan dat dit Air France-KLM in staat stelt zich te richten op de toekomst en de concurrentie met andere luchtvaartmaatschappijen aan te gaan, wat in het belang is van KLM, Schiphol en dus van Nederland.
KLM en het ongelukkige huwelijk met Air France
Op 27 februari 2019 meldde NOS Nieuws dat de Nederlandse staat een belang van 14,0 procent in Air France-KLM bezat, en dat de aankoop van nieuwe aandelen daarmee was gestopt. De staat had tot dan toe 12,68 procent van de aandelen verworven en kondigde aan door te gaan tot circa 14 procent. Met de aankopen was in totaal 744 miljoen euro gemoeid. Ondanks het verworven belang heeft Nederland niet onmiddellijk hetzelfde stemrecht als Frankrijk, dat met 14,3 procent van de aandelen, door Franse wetgeving, gedurende de komende twee jaar meer stemrecht behoudt vanwege langer aandeelhouderschap. Het aandeel Air France-KLM verloor die dag bijna 12 procent van zijn waarde op de Amsterdamse beurs, en in Frankrijk werd met irritatie gereageerd op de Nederlandse deelname, waarbij werd gesuggereerd dat het Nederlandse belang de waarde van het aandeel had aangetast.