Stadswandeling door het Spijkerkwartier in Arnhem

Het Spijkerkwartier, een rijksbeschermd stadsgezicht in Arnhem, biedt een unieke kijk op de geschiedenis en transformatie van een wijk. Naast de kenmerkende straten en huizen, vindt u er de Spijkertuinen, oases van rust in een levendige omgeving. De prostitutie is verdwenen en de statige herenhuizen zijn met veel liefde gerestaureerd. De wijk staat bekend om zijn Brusselse huizen, maar vormt als geheel een stukje negentiende-eeuws Brussel of Parijs in Arnhem.

Historische Aanleg en Negentiende-eeuwse Grandeur

Het Spijkerkwartier werd, samen met de Boulevardwijk, aangelegd in de tweede helft van de negentiende eeuw. Veel panden uit die periode zijn tot op de dag van vandaag te bewonderen. De aanleg van de wijk getuigde van ambitie, met brede straten en monumentale herenhuizen. Deze panden, met hun hoge plafonds, rijk versierde gevels en indrukwekkende entrees, verraden dat hier destijds de welgestelde burgerij woonde. Het Spijkerkwartier was bedoeld als een moderne uitbreiding van de stad: ruim, licht en representatief. De architectuur ademt optimisme en vooruitgang, maar nauwkeuriger observatie onthult ook details die wijzen op latere veranderingen.

Transformatie en een Andere Reputatie

Gedurende de twintigste eeuw onderging het Spijkerkwartier ingrijpende veranderingen. Grote huizen werden opgedeeld, nieuwe bewoners kwamen en de wijk kreeg een reputatie die sterk afweek van zijn oorspronkelijke allure. Het werd bekend als de rosse buurt van Arnhem, waar achter de statige gevels een ander hoofdstuk van de geschiedenis werd geschreven. Hoe deze periode verliep en hoe bewoners en gemeente uiteindelijk een nieuwe koers insloegen, vormt een intrigerend onderdeel van de stadswandeling.

Groene Oases Achter de Gevels

Een verrassing voor veel bezoekers zijn de verborgen tuinen in de wijk. Vanaf de jaren tachtig ontstonden achter bouwblokken en tussen voormalige fabrieksterreinen groene binnentuinen. Bewoners kozen ervoor om lege terreinen niet te verharden, maar om te toveren tot tuinen vol bloemen, vijvers en bijzondere planten. Sommige tuinen verwijzen subtiel naar het verre verleden van de wijk, zelfs naar de oorsprong van de naam ‘Spijker’. Deze groene oases bieden rust en kleur te midden van de stedelijke omgeving.

• Watertuin: Parkstraat naast nr.
• Ecologische Tuin: Prins Hendrikstraat bij nr.
• Bestedelingentuin: Spijkerstraat naast nr.

Architectonische Hoogtepunten en Verplaatste Geschiedenis

Het Spijkerkwartier is rijk aan bijzondere herenhuizen, maar de meest opvallende zijn ongetwijfeld de Brusselse Huizen in de Spijkerstraat. Deze twaalf imposante herenhuizen werden ontworpen door architect Jan Sluijters, die eerder ook huizen ontwierp in Parijs. De wijk als geheel wordt wel vergeleken met een stukje negentiende-eeuws Brussel of Parijs in Arnhem.

Een ander uniek aspect van de stad is het hergebruik van historische elementen. Toen in Arnhem een nieuw station werd gebouwd, moest het negentiende-eeuwse stationspostkantoor gesloopt worden. Uitzonderlijk genoeg is het postkantoor in 125 stukken gezaagd en verplaatst. Tegenwoordig vindt u het oude stationspostkantoor in het Modekwartier, waar het fungeert als een café-restaurant.

Omgeving en Uitbreidingsmogelijkheden

Het Spijkerkwartier ligt op een steenworp afstand van het centrum van Arnhem, maar voelt als een wereld op zich. Deze stadswandeling met gids start bij Musis en voert door het Spijkerkwartier, waar u een wijk ontdekt die in lagen is opgebouwd: statig en eigenzinnig, elegant en rauw, groen en stedelijk tegelijk. De stadswandeling Spijkerkwartier neemt u mee langs de ooit roemruchte Arnhemse wijk, waar statige Brusselse huizen, restaurants en groen nu de boventoon voeren. De naam ‘Spijkerkwartier’ verwijst naar middeleeuwse voedselopslagloodsen, zoals de ‘Speicher’, die vroeger in deze streek stonden.

De stadswandeling Spijkerkwartier kan worden uitgebreid naar een wandeling van 2 uur, gecombineerd met het Modekwartier, voor €200,-.

Arnhem: Een Veelzijdige Stad

Arnhem zelf is een veelzijdige, groene stad met unieke bezienswaardigheden. De stad ligt aan de voet van de Veluwe, bij het rivierengebied en de Betuwe en telt prachtige parken zoals het beroemde Park Sonsbeek. Dit park wordt beschouwd als het mooiste en meest bekende park van Nederland, mede dankzij de hoogteverschillen, de omvang en de ligging midden in de stad. In Park Sonsbeek vindt u onder andere twee historische watermolens, het bezoekerscentrum Molenplaats Sonsbeek en het Nederlands Watermuseum. Ook een 19e-eeuwse IJskelder en uitkijktoren De Belvédère met prachtig uitzicht tot aan Duitsland zijn er te vinden, evenals de Grote Waterval.

Molenplaats Sonsbeek organiseert regelmatig gidswandelingen in Park Sonsbeek en langs haar rijksmonumenten, zoals de Witte Watermolen, de historische IJskelder en uitkijktoren De Belvédère. Tevens worden wandelingen in de natuur aangeboden, zoals een Mariëndaalwandeling en een korte en lange Jansbeekwandeling.

Arnhem kent vele historische parels, waaronder de Eusebiuskerk, het Duivelshuis, het Presickhaeffs Huys en het Sint Petersgasthuis als vier middeleeuwse schoonheden. Ook de Zeven Straatjes, vol monumenten en prachtige verhalen in het oude stadshart, Klarendal, de Burgemeesterswijk en de Geitenkamp, bieden veel ontdekkingen. De Historische Kelders, een complex van 36 kelders uit de 14e en 15e eeuw, waarvan er 13 bezocht kunnen worden, zijn eveneens een bezienswaardigheid. Het nieuwe station Arnhem Centraal, wereldwijd bekend en gelauwerd met verschillende prijzen, en Rozet, verkozen tot hét gebouw van 2014, vertegenwoordigen de moderne architectuur.

Verder heeft Arnhem een bijzondere Heemtuin van 2,5 hectare met zeven Gelderse biotopen en zijn er prachtige natuurgebieden, parken en landgoederen, zoals Warnsborn, Mariëndaal met de Groene Bedstee en Meinerswijk in de uiterwaarden.

De stad ligt aan de Rijn, maar ook aan de Jansbeek. De beek stroomde eeuwenlang door de binnenstad, voordat besloten werd deze ondergronds te laten stromen. Sinds enkele jaren kabbelt het kraakheldere beekwater weer door de stad. De Eusebiuskerk, die na de oorlog slechts een ruïne was, is tegenwoordig het symbool van de herrijzenis van Arnhem. Een bezoek aan de toren biedt een panoramisch uitzicht tot aan Duitsland, met de mogelijkheid om hoogtevrees te overwinnen op glazen balkons.

Het Duivelshuis is een van de weinige historische gebouwen die de oorlog heeft overleefd. Dit pand uit de 16e eeuw, gebouwd door roofridder Maarten van Rossum, dankt zijn naam aan de standbeelden op de gevel. In de tijd dat Arnhem de hoofdstad was van het machtige hertogdom Gelre, bevond zich hier het Hof van Gelre. De Markt is nog steeds het bestuurlijk centrum van Arnhem, met de rechtbank en het provinciehuis, een rijkversierd wederopbouwmonument.

Met een fenomenaal uitzicht op de brug waar in 1944 zo hard om gevochten is, vertelt Airborne at the Bridge het verhaal van de Slag om Arnhem, met de verhalen van luitenant John Grayburn, Hauptsturmführer Viktor Gräbner en kapitein Jacob Groenewoud. Bij het Airbornemonument wordt herdacht hoe hier in september 1944 een van de meest legendarische gevechten van de Tweede Wereldoorlog werd uitgevochten.

De Walburgiskerk, de oudste kerk van Arnhem, is een 700 jaar oude basiliek die niet meer als kerk in gebruik is. De majestueuze torens herbergen short-stay appartementen, terwijl de kerkzaal wordt gebruikt als expositieruimte. Musis, het concertgebouw van Arnhem, omvat het oude Musis Sacrum uit 1847 en de nieuwe Parkzaal uit 2018, bekend om zijn fenomenale akoestiek en bijzondere glazen wand.

De Sint Martinuskerk, met zijn lange gotische torenspits, is de enige nog in gebruik zijnde Rooms-Katholieke kerk in Arnhem-Noord.

tags: #stadswandeling #arnhem #spijkerkwartier