Melden van discriminatie: uw rechten en mogelijkheden

De Nationaal Coordinator tegen Discriminatie en Racisme behandelt geen individuele gevallen en is geen meldingsbureau of antidiscriminatievoorziening. Voor de behandeling van individuele zaken zijn meerdere organisaties aangewezen.

een illustratie van verschillende deuren met symbolen van rechtvaardigheid en hulp

Wat te doen bij discriminatie?

Wanneer u zich gediscrimineerd voelt, kunt u dit melden of aangifte doen. U kunt ook eerst advies vragen, bijvoorbeeld bij een antidiscriminatiebureau.

Aangifte doen van discriminatie

U kunt aangifte doen bij de politie als er sprake is van een strafbaar feit. Zonder aangifte kan de politie geen opsporing starten. U kunt bellen met de Discriminatie meldlijn en advieslijn. Wilt u liever schriftelijk reageren dan kunt u een meldingsformulier discriminatie invullen op discriminatie.nl. Discriminatie melden kan ook via de gratis app 'DiscriminatieMelder'. Via de app kunt u aangeven om welke vorm van discriminatie het gaat. De melding komt binnen bij een regionaal antidiscriminatiebureau bij u in de buurt.

een smartphone met de 'DiscriminatieMelder' app op het scherm

Antidiscriminatiebureaus bieden advies en hulp

Uw gemeente heeft een antidiscriminatiebureau waar u uw klacht kunt melden en waar u advies kunt krijgen. Het antidiscriminatiebureau is gespecialiseerd in discriminatieklachten en kan u meer vertellen over uw mogelijkheden. Eens per jaar verzamelt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de meldingen van alle bureaus. U kunt een klacht indienen bij een klachtencommissie van bijvoorbeeld uw werkgever, verhuurder, onderwijsinstelling of vervoersbedrijf. Soms komt een klacht bij de burgerlijke rechter of bestuursrechter terecht.

De regionale antidiscriminatievoorzieningen, zoals Meldpunt Discriminatie Regio Amsterdam of ADV Limburg, bieden laagdrempelige hulp. Als u niet weet welk meldpunt bij u in de buurt zit, kunt u bellen met de landelijke Discriminatie meldlijn. Bij de regionale voorzieningen is het doen van een melding eenvoudig. Uw melding blijft in principe bovendien anoniem - een belangrijk verschil met de procedure bij het College voor de Rechten van de Mens. Het meldpunt kan een bemiddelingsgesprek regelen of u zelfs helpen aangifte te doen. Bovenal hebben deze voorzieningen een belangrijke signaleerfunctie. Op basis van het door de bureaus geregistreerde aantal meldingen rapporteert de Monitor bijvoorbeeld hoe het ervoor staat met discriminatie op de arbeidsmarkt.

Voorbeelden van dergelijke bureaus zijn het antidiscriminatiebureau Gooi en Vechtstreek, dat zich richt op het voorkomen en bestrijden van discriminatie met kerntaken als klachtenbehandeling, advisering en voorlichting.

Het College voor de Rechten van de Mens

U kunt ook een verzoek indienen bij het College voor de Rechten van de Mens om uw discriminatieklacht te beoordelen. Het college beoordeelt of de wetgeving op het gebied van gelijke behandeling is overtreden. Ook organisaties die willen weten wat wel en niet mag op het gebied van gelijke behandeling kunnen bij het college terecht. Het college behandelt klachten kosteloos. Oordelen van het college zijn niet bindend, dus partijen zijn niet verplicht zich eraan te houden.

Bij het College voor de Rechten van de Mens kunt u melding maken van discriminatie of een verzoek om een oordeel indienen. Als uw vermoeden van discriminatie betrekking heeft op het werk, onderwijs of als consument, kunt u een oordeel aanvragen. Denk hierbij aan situaties waarin een traineeship niet wordt aangeboden vanwege een hoofddoek, of een positie die aan u voorbijgaat omdat u zwanger bent. Een nadeel aan de procedure bij het College is dat uw identiteit niet anoniem blijft, aangezien er een fysieke zitting plaatsvindt. De organisatie waarover u heeft geklaagd, wordt uitgenodigd zich te verweren, maar is niet verplicht te verschijnen. Er dient zich vaak een bewijsprobleem aan; de bewijslast ligt bij degene die gediscrimineerd wordt.

Het College kan geen straffen opleggen, maar oordeelt wel of de wet is overtreden. Deze oordelen zijn openbaar toegankelijk, waarbij uw naam achterwege blijft, in tegenstelling tot de naam van de organisatie. Dit kan leiden tot beleidswijzigingen ('naming and shaming'). Het oordeel van het College weegt tevens mee als u naar de rechter stapt, bijvoorbeeld om schadevergoeding te eisen.

Het College kan in bepaalde gevallen vaststellen of sprake is van discriminatie volgens de wet. Het College kan niet oordelen over eenzijdig overheidshandelen met een wettelijke taak, zoals het verstrekken van een paspoort. Wel kan het College iets zeggen van het werkgeverschap van de overheid, bijvoorbeeld bij het aannemen van nieuw personeel. De enige uitzondering waarbij het College kan oordelen over discriminatie op grond van ras op het terrein ‘sociale bescherming’ is van belang. Daarom kan het College ook oordelen over de zaken van de Toeslagenouders, waarbij het gaat om mogelijke discriminatie op grond van ras.

Inzicht in de VN-Mensenrechtenraad: wat u moet weten (officieel)

Specifieke situaties en meldingen

Discriminatie op het internet

Constateert u discriminatie op het internet, dan kunt u dat melden bij het Meldpunt Internet Discriminatie (MiND). Deze organisatie registreert en beoordeelt meldingen van discriminatie op het Nederlandse deel van internet. Is een gemelde uiting volgens MiND Nederland strafbaar, dan stuurt het meldpunt een verzoek om deze te verwijderen. Als MiND geen gehoor geeft aan een melding, kan MiND u helpen met het opstellen van een aangifte.

Hoewel discriminerende en haatdragende uitingen op het internet vaak voorkomen, is het belangrijk te onthouden dat dit niet mag. Helaas leidt het rapporteren van discriminatie op sociale media zelden direct tot actie. In dat geval, en ook als u buiten sociale media om gediscrimineerd wordt via internet, kunt u een klacht indienen bij het Meldpunt Internet Discriminatie (MiND). Een melding bij MiND indienen kan heel gemakkelijk via een webformulier.

Discriminatie op het werk

Als u zich tijdens de sollicitatieprocedure, op het werk of bij uw ontslag gediscrimineerd voelt, neem dan eerst contact op met uw werkgever. Daarna kunt u eventueel een klacht indienen. Discriminatiegronden zijn bepaalde persoonlijke kenmerken die geen rol mogen spelen voor de werkgever. U neemt contact op met de werkgever en meldt dat u zich ongelijk behandeld voelt. U probeert dan eerst samen tot een oplossing te komen. Misschien kunt u gebruikmaken van een interne klachtenprocedure.

Stel dat uw klacht eerder is behandeld door het College voor de Rechten van de Mens. De rechter moet dan het oordeel van het college mee laten wegen in het vonnis. Bij een sollicitatie en op het werk mag geen sprake zijn van ongelijke behandeling.

Discriminatie door de overheid

Heb je een klacht over een besluit van of behandeling door een overheidsorganisatie? Dan moet je eerst een klacht of bezwaarschrift bij de betreffende organisatie indienen. Ben je niet tevreden met de behandeling van jouw klacht, of wacht je al langer dan zes weken op een antwoord? Dan kan het College voor de Rechten van de Mens in bepaalde gevallen vaststellen of sprake is van discriminatie volgens de wet.

In mei van dit jaar gaf de Belastingdienst toe dat de fiscus zeker drie jaar lang etnisch geprofileerd heeft. Nederlanders met een dubbele nationaliteit werden vaker onderworpen aan een zogeheten ‘intensieve controle’ van hun aangiften voor de inkomstenbelasting. Nederland is gebonden aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), dat artikel 14 verbiedt overheden om onrechtmatig onderscheid te maken bij de uitoefening van andere rechten. Als je denkt dat een van je rechten uit het EVRM wordt geschonden, kun je als eerste naar de Nederlandse rechter stappen.

Strafbare vormen van discriminatie

Heb je het vermoeden dat er sprake is van een strafbare vorm van discriminatie? Bij een strafbaar feit kun je aangifte doen bij de politie. Zulke strafbare feiten zijn bijvoorbeeld groepsbelediging of haatzaaien, maar ook uitsluiting door iemand terwijl hij/zij zijn/haar beroep uitoefent. Niet alle aangiften worden in behandeling genomen, en niet alle aangiften die in behandeling worden genomen leiden tot vervolging.

De rechter kan beslissen dat u bijvoorbeeld een schadevergoeding krijgt als uw klacht terecht is. De rechter moet een oordeel van het College voor de Rechten van de Mens mee laten wegen in zijn uitspraak.

Verschil tussen melden en aangifte doen

Je kunt op verschillende manieren melding doen van discriminatie. Als je melding doet, is bekend dat er (mogelijk) sprake is van discriminatie. Als je aangifte doet en er is een verdachte in beeld, dan kan er een strafproces volgen waarin de verdachte wordt veroordeeld. Twijfel je over het doen van aangifte? In sommige gevallen is het heel logisch dat je aangifte doet. Ben je slachtoffer of getuige van discriminatie? Dan kun je bij de politie melding of aangifte doen. Dat kan ook anoniem.

een infographic die de stappen van melden en aangifte doen vergelijkt

Voorbeelden van discriminatie

Denk je dat je contract niet is verlengd omdat je zwanger bent? Voel je dat je op je werk wordt gepest vanwege je afkomst? Mag je een winkel niet in met je assistentiehond? Dan kan er sprake zijn van discriminatie.

tags: #vertrek #na #klacht #over #discriminatie