De iconische Douglas DC-3, met de registratie PH-PBA en de bijnaam 'Prinses Amalia', heeft zijn laatste officiële vluchten achter de rug. Het historische vliegtuig zal niet meer operationeel worden gehouden vanwege de complexiteit en hoge kosten die hiermee gemoeid zijn. Het luchtvaartthemapark Aviodrome in Lelystad zal het toestel opnemen in zijn collectie, waar het een ereplaats zal krijgen.
Onderzoek naar operationele instandhouding
Gedurende de afgelopen maanden is er uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de DC-3 vliegwaardig te houden. De conclusie was echter dat dit te ingewikkeld en kostbaar bleek. Het toestel, dat sinds 18 december vorig jaar bij Aviodrome stond na de stopzetting van de activiteiten van DDA Classic Airlines, kon niet langer economisch rendabel worden onderhouden voor rondvluchten.
Financiële en logistieke uitdagingen
Het oorspronkelijke plan was om de Dakota af en toe te laten vliegen tijdens fly-ins en speciale evenementen, zij het zonder betalende passagiers. Dit scenario is eveneens onderzocht, maar bleek niet haalbaar. De noodzaak voor aanzienlijke investeringen en langdurige verplichtingen met externe partijen voor slechts enkele vluchten per jaar, woog niet op tegen de beperkte operationele inzetbaarheid. Hierdoor heeft Aviodrome de moeilijke beslissing genomen om het vliegtuig niet meer in de lucht te laten.
Nieuwe bestemming: Aviodrome
De wit-rood-grijze DC-3, gebouwd in 1944, zal nu een permanente plek krijgen in de vaste collectie van Aviodrome. Het museum is van plan om ook een Pratt & Whitney-motor op een stellage operationeel te houden, zodat bezoekers het kenmerkende geluid van de motor kunnen ervaren. Het historische vliegtuig, dat voorheen vaak te zien was boven de Rotterdamse haven, de Biesbosch en de Deltawerken, en normaal gesproken op Schiphol stond, zal nu in Lelystad een nieuw publiek bereiken.
Redenen voor het stoppen van de rondvluchten
De Dutch Dakota Association (DDA) kondigde in mei al aan dat de rondvluchten met de PH-PBA moesten stoppen. Meerdere factoren speelden hierbij een rol:
- Hangarruimte: De huur van de hangar op Schiphol, waar de PH-PBA gestald en onderhouden werd, is opgezegd. Er is geen betaalbare alternatieve hangarruimte beschikbaar op Schiphol.
- Verhoogde kosten op Schiphol: De luchthaven Schiphol verwacht het aantal vluchten te verminderen en de kosten voor starts en landingen aanzienlijk te verhogen, wat het exploiteren van het toestel te duur maakt.
- Technische aanpassingen: Het mogelijk laten vliegen op alternatieve brandstoffen vereist dure technische aanpassingen.
- Milieu- en geluidsbeperkingen: De DC-3 zou op diverse vliegvelden mogelijk niet meer welkom zijn vanwege geluids- en milieubeperkingen.
- Vergrijzing van vrijwilligers: De DDA kampt met een vergrijzend team van vrijwilligers, en het werven van jongere krachten is slechts gedeeltelijk gelukt.
Laatste vluchten en herdenkingen
Voorafgaand aan de definitieve stop werden er nog speciale vluchten georganiseerd. De laatste rondvluchten boven de regio vonden plaats, gevolgd door vluchten vanaf Schiphol richting Arnhem en Nijmegen ter herdenking van operatie Market Garden in 1944. De allerlaatste officiële vlucht van DDA Classic Airlines vond plaats op 6 oktober, met een rondvlucht over Amsterdam, het Muiderslot en de Zaanse Schans.
1946 - Douglas DC-3 plane crash | Schiphol | Amsterdam - @WalkWatch01
Historische context van de DC-3
De eerste Douglas DC-3 werd in 1935 gebouwd, en in totaal zijn er meer dan 15.000 exemplaren geproduceerd. In Nederland werd de eerste Dakota in 1936 geleverd aan de KLM. De PH-PBA 'Prinses Amalia' werd oorspronkelijk in 1944 gebouwd voor de Amerikaanse luchtmacht en was na de Tweede Wereldoorlog in het bezit van wijlen prins Bernhard.
Gedetailleerd verslag van de laatste DDA-vlucht
Op woensdag 16 oktober 2024 vond de allerlaatste vlucht van DDA Classic Airlines plaats. De weken ervoor waren er meerdere vluchten gepland met vrijwilligers. Een van deze vluchten betrof een traject van Schiphol-Oost naar Maastricht-Aachen, met een aansluitende busreis naar Maastricht voor een lunch en boottocht, alvorens terug te keren naar Schiphol. Hoewel niet alles volgens schema verliep - een vlucht naar Groningen Airport Eelde vanwege weersomstandigheden en het annuleren van de boottocht door een incident - was de ervaring voor de passagiers, waaronder de redactie van het DDA-lijfblad 'Logboek', onvergetelijk.
De cockpit, met de twee piloten en hun ervaren navigatie, bood de 'best seats in the house'. In totaal zaten er eenentwintig personen aan boord, waaronder drie piloten, twee technische medewerkers (TD'ers), een Service Attendant en vijftien passagiers. De vlucht kenmerkte zich door verantwoord laag vliegen, waarbij bezienswaardigheden zoals Kasteel de Haar, het centrum van Utrecht en Soesterberg, de bakermat van de Nederlandse luchtvaart, werden aangestipt. Een indrukwekkende low-pass over Eindhoven Airport, op verzoek van de verkeersleiding, was een hoogtepunt. Na het tanken van ongeveer 1.000 liter AvGas op Maastricht-Aachen, genoot het gezelschap van een lunch aan de Maas, alvorens terug te keren naar Schiphol. De terugvlucht werd verrijkt met de aanwezigheid van heerlijke Limburgse vlaaien in het vrachtruim, wat een aanpassing van de weight & balance berekening vereiste.
Tijdens de terugvlucht werd wederom laag over Maastricht gevlogen, gevolgd door een passage van de CTR van Eindhoven. De route ging noordwaarts, langs Kasteel de Haar en richting de Loosdrechtse Plassen. Een verzoek om via Amsterdam-Zuidoost naar het centrum van de hoofdstad te vliegen, werd ingewilligd, wat resulteerde in een memorabel rondje om Amsterdam-Centraal. De landing op baan 22 van Schiphol-Oost werd gevolgd door een extra rondje om de verkeerstoren, alvorens de wielen het asfalt raakten. Bij de hangar werden de piloten en het toestel opgewacht door diverse DDA'ers, waarbij bij sommigen de emoties hoog opliepen.
Toekomst van de PH-PBA en de DDA
De Technische Dienst (TD) van de DDA zal de komende tijd niet stilzitten en voert een C-check uit op de PH-PBA op Schiphol-Oost. De overdracht naar Aviodrome wordt gezien als een goede keuze, aangezien daar zowel ruimte is voor het toestel als voor de vrijwilligers die aan de Dakota kunnen blijven werken. Hoewel vliegen onder een Air Operator Certificate (AOC) bij Aviodrome niet zal gebeuren, zal de PH-PBA een zichtbare plaats krijgen waar het publiek van kan genieten.
Het steeds moeilijker worden om met historische vliegtuigen in Nederland te vliegen, heeft geleid tot het verdwijnen van meerdere iconische toestellen. Het bestuur van DDA Classic Airlines zag vanaf eind 2023 geen heil meer in het voortzetten van de vliegactiviteiten, mede door factoren als het verlies van hangar- en kantoorruimte op Schiphol, verwachte slotbeperkingen, algemene kostenstijgingen, toekomstige beperkingen op de beschikbaarheid van AvGas, milieubeperkingen op luchthavens, de vergrijzing van vrijwilligers en het uitblijven van sponsoren. Hoewel de DDA de 'handdoek in de ring heeft gegooid', ziet Aviodrome dit als een kans om de passie en inzet voor de Dakota voort te zetten.