Inleiding
Dit document biedt een gedetailleerde toelichting op de Rijksbegroting, met een focus op de beleidsartikelen en de bijbehorende financiële instrumenten. De begroting, opgesteld conform de Comptabiliteitswet 2016, stelt de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten vast. Een uitgebreide toelichting op de Rijksbegroting als geheel is opgenomen in de Miljoenennota.
Wetsartikelen en Begrotingsstaten
Wetsartikel 1 bepaalt dat de begrotingsstaten, die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, elk afzonderlijk bij wet worden vastgesteld. Dit wetsartikel zorgt voor de vaststelling van de uitgaven, verplichtingen en ontvangsten. De specifieke begrotingsartikelen worden nader toegelicht in onderdeel B van deze memorie van toelichting.
Wetsartikel 2 regelt de vaststelling van de baten en lasten, het saldo daarvan, en de kapitaaluitgaven en -ontvangsten van de in de staat opgenomen baten-lastenagentschappen. Tevens worden de verplichtingen, ontvangsten en uitgaven van verplichtingen-kasagentschappen voor het onderhavige jaar vastgesteld.
Opbouw van de Begroting
Leeswijzer
Deze leeswijzer geeft inzicht in de opbouw van de beleidsagenda, de beleidsartikelen en de overige onderdelen van de begroting. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken opereert als een Koninkrijksministerie, wat betekent dat het niet alleen de belangen van Nederland behartigt, maar ook die van de Caribische Koninkrijkslanden Aruba, Curaçao en Sint Maarten, evenals de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Beleidsagenda
De beleidsagenda bevat de politieke hoofdlijnen van het voorgenomen buitenlandbeleid van het kabinet voor het betreffende jaar. Het omvat tevens een overzicht van de belangrijkste beleidsmatige mutaties ten opzichte van het voorgaande jaar, de niet-juridisch verplichte verwachte uitgaven, de meerjarenplanning van beleidsdoorlichtingen en een overzicht van risicoregelingen.
Beleidsartikelen
De beleidsartikelen bieden een gedetailleerde uitwerking per begrotingsartikel, bestaande uit de volgende onderdelen:
A: Algemene Doelstelling
Elk beleidsartikel begint met de algemene doelstelling, vergezeld van een korte toelichting.
B: Rol en Verantwoordelijkheid
De rol en verantwoordelijkheid van de Minister worden beschreven aan de hand van de categorieën: stimuleren, financieren, regisseren en uitvoeren. Vanwege het uitgangspunt van verantwoord begroten, zijn er alleen kwantitatieve indicatoren bij resultaatverantwoordelijkheid voor een deel van de consulaire dienstverlening. Voor de meeste beleidsterreinen van Buitenlandse Zaken zijn de mogelijkheden voor kwantitatieve effectmeting beperkt door de internationale context, waarin veel spelers en factoren de doelbereiking beïnvloeden.
C: Beleidswijzigingen
Dit onderdeel presenteert een overzicht van belangrijke wijzigingen als gevolg van nieuw regeringsbeleid, evaluatie of voortschrijdend inzicht. Verwijzingen naar relevante beleidsnotities en Kamerstukken worden hier opgenomen.
D1: Budgettaire Gevolgen van Beleid
In het kader van 'verantwoord begroten' worden de financiële inzet op instrumentniveau gepresenteerd. Gezien het aanzienlijke aantal instrumenten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, inclusief het postennet, kunnen de specifieke instrumenten soms nog niet volledig bekend zijn. In dergelijke gevallen wordt het verwachte instrument gekozen. De begrotingssturing vindt plaats op te bereiken resultaten, wat kan leiden tot jaarlijkse verschillen in de gebruikte instrumenten.
Per beleidsartikel is een tabel met de budgettaire gevolgen van beleid opgenomen, gevolgd door een toelichting op de mutaties. Mutaties die groter of gelijk zijn aan de vastgestelde ondergrenzen, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften, worden toegelicht.
| Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen | Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen) | Technische mutaties (ondergrens in € miljoen) |
|---|---|---|
| < 50 | 1 | 2 |
| ≥ 50 en < 200 | 2 | 4 |
| ≥ 200 < 1000 | 5 | 10 |
| ≥ 1000 | 10 | 20 |
D2: Budgetflexibiliteit
Per begrotingsartikel wordt aangegeven welk percentage van de begroting juridisch is vastgelegd, met de peildatum 1 januari van het betreffende jaar. In lijn met de rijksbrede begrotingsvoorschriften wordt ook toegelicht hoe de niet-juridisch verplichte middelen naar verwachting zullen worden ingezet.
E: Toelichting op de Financiële Instrumenten
Deze toelichting biedt per artikelonderdeel inzicht in de gebruikte financiële instrumenten, zoals opgenomen in de tabel onder D.
Overige Onderdelen van de Begroting
Naast de vier beleidsartikelen kent de begroting drie niet-beleidsartikelen: artikel 5 ('geheim'), artikel 6 ('nog onverdeeld' met reserveringen voor loon- en prijsindexatie binnen de Homogene Groep Internationale Samenwerking - HGIS), en artikel 7 ('apparaat' met een splitsing tussen personele en materiële uitgaven). Verder zijn er vijf bijlagen opgenomen, waaronder een verdiepingshoofdstuk, een lijst met moties en toezeggingen, een subsidieoverzicht, de Strategische Evaluatie Agenda en een lijst met afkortingen.
De Relatie met de HGIS-Nota
De HGIS-nota wordt gelijktijdig met de departementale begrotingen aan de Staten-Generaal gepresenteerd. Deze nota bundelt de HGIS-uitgaven en -ontvangsten van Buitenlandse Zaken met die van andere ministeries, wat de samenhang en samenwerking voor een geïntegreerd buitenlandbeleid bevordert. De HGIS-nota bevat een overzicht van de belangrijkste programma's en uitgaven voor het buitenlandbeleid, inclusief begrotingsontwikkelingen en een totaaloverzicht van uitgaven die kwalificeren als officiële ontwikkelingshulp (ODA). Daarnaast wordt inzicht gegeven in internationale klimaatfinanciering en migratie-inspanningen.
Beleidsprioriteiten 2022: Nederland en de Wereld
In 2022 blijven de gevolgen van de COVID-19 pandemie merkbaar. De pandemie heeft trends in het buitenlandbeleid versneld en de directe invloed van het buitenland op Nederland duidelijker gemaakt. De internationale verhoudingen zijn complexer geworden en de internationale rechtsorde staat onder druk, wat leidt tot een verschuiving naar een multipolair systeem van machtsblokken.
Effectieve internationale en multilaterale samenwerking blijft van groot belang voor Nederland, met name voor herstel na de pandemie, vrede en veiligheid, democratie en mensenrechten. Het kabinet zet in op een fit for purpose multilateraal systeem en bereidt een actieve bijdrage aan het 'Summit for Democracy' voor. Nederland blijft inzetten op accountability en de versterking van het Internationaal Strafhof, en ondersteunt mechanismen voor onderzoek naar mensenrechtenschendingen.
De Europese Unie (EU) is essentieel voor de Nederlandse welvaart en invloed. De focus ligt op een EU gebaseerd op sterke lidstaten en onafhankelijke instellingen, met de Green Deal en de digitale strategie als basis voor versterking van concurrentie- en innovatiekracht. De EU moet haar geopolitieke handelingsvermogen vergroten, onder andere door het economische instrumentarium geopolitieker in te zetten en buitenland- en veiligheidsbeleid te versterken. Open strategische autonomie speelt een belangrijke rol in het vormgeven van een weerbare EU die in staat is haar eigen publieke belangen en veiligheid te borgen.
Er is onrust rondom de EU; Nederland blijft zich inzetten voor vreedzame beslechting van conflicten in de zuidelijke Kaukasus. De gedwongen landing van vlucht FR 4978 in Belarus leidde tot nieuwe EU-sancties. De situatie in Oekraïne vereist onverminderde waakzaamheid vanwege de Russische druk via hybride-conflictvoering. Nederland biedt politieke en praktische steun aan Oekraïne via de NAVO, de EU en bilateraal.
Ten zuiden van de EU zet het kabinet in op sterke en gebalanceerde relaties met de landen in Noord-Afrika om migratiesamenwerking en aanpak van economische recessie, COVID-19 gevolgen en veiligheidssituatie te verbeteren. Nederland speelt een belangrijke rol in Libië op het terrein van accountability en internationaal humanitair recht in het Berlijnproces. De Sahel blijft een strategisch belangrijke, instabiele regio aan de rand van Europa, waar Nederland een geïntegreerde bijdrage levert aan internationale inspanningen, onder meer door luchttransportcapaciteit te leveren aan de VN-missie MINUSMA in Mali.
Animatie Haagse Positioneringsstrategie
De Krim Texel: Een Lokaal Verankerd Bedrijf
De Krim Texel is een puur Texels bedrijf met een bijzondere historie en filosofie: "Van Texel, voor Texel!". Opgericht in 1969 door een groep Texelaars, met als doel het belang van toerisme voor Texels Noorden te benutten en deze bedrijfstak in eigen hand te houden. De initiatiefnemers legden de nadruk op de potentie en ontwikkeling van (het Noorden van) Texel. Deze filosofie is nog steeds springlevend en uit zich in de keuze van leveranciers, personeelsbeleid en de ondersteuning van maatschappelijke en culturele activiteiten op Texel. De gedeelde waarden 'Gastvrij', 'Zelfstandig' en 'Loyaal' vormen de cultuur binnen De Krim Texel. Goed gastheerschap is cruciaal in de branche, wat wordt uitgedragen naar gasten, medewerkers en eilanders, met het doel hun verwachtingen en ervaringen te overtreffen.
Leverancierslijst
De begroting bevat een uitgebreide lijst van leveranciers, onderverdeeld per ministerie en departementale dienst (BZ, BZK, DEF, EZK, FIN, I&W, J&V). Deze lijsten specificeren de aard van de geleverde diensten of goederen, zoals personele exploitatie, verhuiskosten, arbeidsomstandigheden, juridische bijstand, trainingen, consultancy, en diverse andere zakelijke diensten.
