Coronatests op de Luchthaven: Een Overzicht van Richtlijnen en Praktijken

Inleiding: Veilig Vliegverkeer Herstarten

De overdracht van het coronavirus vormt een constante uitdaging voor de samenleving, en de luchtvaartsector is hierbij geen uitzondering. Om de overdracht van het coronavirus te beperken en tegelijkertijd het vliegverkeer op een verantwoorde manier op te schalen, zijn er diverse richtlijnen en maatregelen geïntroduceerd. Deze maatregelen zijn erop gericht de veiligheid te waarborgen voor zowel passagiers als medewerkers. De situatie op de betreffende luchthavens, en daarmee de praktische uitvoering van deze maatregelen, wordt actief gemonitord.

Luchtvaartmaatschappijen kunnen daarnaast zelfstandig extra maatregelen nemen, bijvoorbeeld ten aanzien van de geadviseerde afstand tussen mensen, zoals de richtlijnen van IATA voorschrijven. Deze protocollen zijn opgesteld en afgestemd met de betreffende veiligheidsregio’s. Veiligheid en gezondheid & hygiëne staan hierbij voorop.

Testen op de Luchthaven: Vrijwilligheid en Effectiviteit

Reizigers uit gebieden in de wereld waar veel besmettingen met het coronavirus voorkomen, en die via Schiphol in Nederland komen, kunnen zich op vrijwillige basis laten testen op het coronavirus, zelfs als ze geen klachten hebben. Deze aanpak, die sinds 13 augustus 2020 van start ging, biedt de kans om nader onderzoek te doen naar de effectiviteit van asymptomatisch testen. Hoewel testen van mensen zonder klachten een momentopname is, blijft thuisquarantaine na een negatieve testuitslag noodzakelijk. De test is een aanvulling om mensen met een besmetting snel op te sporen en inzicht te krijgen in hoeveel reizigers zonder klachten toch positief testen op het coronavirus. Mogelijk kan dit op termijn bijdragen aan een inkorting van de quarantaineperiode.

Praktische Uitvoering van de Teststraat

Vooralsnog worden niet alle zogenaamde oranje en rode vluchten opgevangen door de GGD. De GGD Kennemerland voert de teststraat op Schiphol uit, in opdracht van de minister van VWS. Hierbij wordt samengewerkt met Schiphol en GGD GHOR Nederland, en wordt ondersteuning geboden door een consortium van medische laboratoria, het ministerie van Defensie en het Rode Kruis. Reizigers uit gebieden die door corona als rood of oranje zijn aangemerkt en opgevangen worden door medewerkers van de GGD ontvangen een flyer waarin staat hoe ze zich kunnen aanmelden voor een test op Schiphol. Met wegwijzers en flyers worden deze reizigers naar de locatie van de teststraat begeleid, waar zij zich kunnen registreren en de test kunnen ondergaan. De uitslag van de test ontvangen reizigers binnen 48 uur.

De capaciteit van de teststraat wordt geleidelijk uitgebreid. Dagelijks komen er in totaal ongeveer 5000 mensen uit oranje en rode landen aan op de luchthaven. Vanaf 10.00 uur kunnen mensen gebruikmaken van de teststraat, waar reizigers door medewerkers van GGD Kennemerland naartoe worden verwezen. Men behoort tot een reiziger uit een risicogebied wanneer een land of regio een code oranje of rood reisadvies van het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gekregen.

Travel Clinic Erasmus MC: Testen op Afspraak

Naast de testfaciliteiten op Schiphol, biedt de Travel Clinic Erasmus MC coronatests aan op afspraak. Men kan hier terecht van maandag tot en met vrijdag van 8.45 tot 16.30 uur, en op dinsdag en woensdag tot 21.00 uur. Een afspraak maakt men door te bellen naar 010-704 5050. Tijdens de afspraak dient het paspoort of de ID-kaart mee te worden genomen, en het nummer van dit document moet op de reisverklaring vermeld worden. Voor de PCR-test neemt de verpleegkundige een uitstrijkje uit de neus en keel. Het monster wordt vervolgens verzonden naar het laboratorium. De uitslag van de test en de reisverklaring worden binnen 48 uur ontvangen, en bij testen voor 12.00 uur, is de uitslag de volgende dag voor 12.00 uur beschikbaar.

Algemene Maatregelen en Richtlijnen

De luchtvaart wordt op een verantwoorde manier opgeschaald, waarbij de bevindingen van deskundigen van het RIVM zijn verwerkt. Een belangrijk uitgangspunt is dat mensen die zich ziek voelen uit zichzelf niet gaan reizen. Het is dan ook een dringend advies om thuis te blijven als men klachten heeft, om besmetting met Covid-19 te voorkomen. Reizigers die willen gaan vliegen, kunnen hun vliegticket wijzigen, afhankelijk van het type vliegticket; de voorwaarden voor omboeking of annulering verschillen.

In het openbaar vervoer zijn niet-medische mondkapjes voorgeschreven. Op de luchthaven en bij het boarden en aan boord moeten passagiers en medewerkers een mondkapje dragen waar passagiers en medewerkers aanwezig zijn. Het is nog niet precies duidelijk hoe het vliegverkeer zich gaat ontwikkelen, maar de richtlijnen voor het openbaar vervoer, de horeca en de cultuursector worden continu gemonitord en waar nodig aangepast.

De basisregels voor het beperken van de overdracht van het coronavirus, zoals het voorkomen van druppels in de uitademingslucht door deze naar beneden af te voeren, blijven van kracht. "Flow regulatie" en "wachtrijmanagement" worden toegepast om de drukte bij zit- en wachtgelegenheden te minimaliseren. Het negeren van deze regels wordt niet getolereerd.

Veranderingen in Vliegbeleid en Internationale Reacties

De wereldwijde reacties op nieuwe coronagolven laten zien dat landen verschillende benaderingen hanteren. Italië en de Verenigde Staten voeren opnieuw verplichte coronatesten in voor reizigers die uit China komen, vanwege een hoge positief testratio bij aankomst. Japan, Maleisië, Taiwan en India hebben eveneens inreisbeperkingen ingevoerd, zoals negatieve coronatesten en quarantaineperiodes. Tokio vermindert het aantal vluchten vanuit China, en Maleisië heeft tracking- en bewakingsmaatregelen ingevoerd.

Nederland legt voorlopig geen beperkingen op voor reizigers uit China, met de verklaring dat de bescherming door coronavaccins hoog genoeg is en veel mensen al een coronabesmetting hebben doorgemaakt. De situatie wordt echter nauwlettend gevolgd, met oriëntatie op advies van het Europees centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC). Europese Commissie vergadert over gecoördineerde coronamaatregelen tegen reizigers uit China.

Biostatisticus Geert Molenbergs benadrukt dat veel mensen in Nederland tot drie keer toe besmet zijn geraakt, waardoor een zekere verdedigingsmuur is opgebouwd, wat in China minder het geval is. De Chinese overheid vindt dat het Westen de "Chinese Covid-beleidsaanpassingen verdraait" en "overdrijft".

Maatschappelijke Opinie en Toekomst van Luchtvaart

Er heerst maatschappelijke druk rondom het verplicht stellen van het dragen van mondmaskers in de publieke ruimte, maar het kabinet volgt het OMT-advies op en stelt deze verplichting niet in. Er zijn zorgen om de nieuwe Omikronvariant, maar Nederland gaat weer open in snelle grote stappen en schaalt maatregelen verder af. Het quarantaineadvies bij besmetting van een huisgenoot of nauw contact vervalt.

Uit een representatieve steekproef onder Nederlanders blijkt dat er nog maar weinig Nederlanders vinden dat de luchtvaart zou moeten groeien ten opzichte van het niveau voor de coronacrisis. In 2019 lag het maximum aantal vluchten van en naar Schiphol op 500.000. Tijdens corona werd dit niet gehaald, maar in het afgelopen jaar werd er weer meer gevlogen. Een derde pakte minstens één keer het vliegtuig voor een privéreis. Bijna 30 procent wil waarschijnlijk met het vliegtuig weg voor vakantie of om familie te bezoeken.

De prijs en zo min mogelijk gedoe zijn van groot belang voor reizigers. Vier op de tien Nederlanders vindt het prima om van een ander vliegveld dan Schiphol te vliegen. Schiphol lijkt uit de gratie ten opzichte van andere vliegvelden, zowel nationaal als internationaal. Voorstanders van groei zien dit het liefst gebeuren vanaf regionale luchthavens.

tags: #steekproef #coronatest #vliegveld