De Nederlandse recreatiesector, met name de vakantieparken, ondergaat een significante transformatie door de opkomst van grote, vaak buitenlandse, investeerders. Ketens als Roompot, EuroParcs, Center Parcs en Landal GreenParks breiden hun invloed uit, wat leidt tot zorgen onder de Nederlandse bevolking. Dit onderzoek duikt dieper in de oorzaken en gevolgen van deze ontwikkeling, ook wel aangeduid als 'verroompottisering'.
De opkomst van buitenlandse investeerders
De zomer van 2021 markeerde het begin van een diepgaand onderzoek door Radar en Follow the Money naar de overname van Nederlandse campings en vakantieparken door internationale investeerders. De honderden reacties die Radar ontving na een oproep in de uitzending van 20 september, onderstrepen de publieke bezorgdheid over deze trend. Veel Nederlanders maken zich zorgen over de toekomst van dit belangrijke deel van de recreatiesector.
De trend is duidelijk: stacaravans, chalets en bestaande vakantiehuisjes worden vervangen door luxe vakantiewoningen, die vaak als beleggingsobjecten worden aangeboden. De nieuwe eigenaren, veelal buitenlandse investeringsmaatschappijen, draaien op voor de risico's die dit met zich meebrengt.
Specifieke voorbeelden van overnames
Follow the Money heeft zich in het eerste deel van hun onderzoek gericht op Zeeland, de bakermat van Roompot. In deze provincie zijn de afgelopen vijf jaar al 1.336 jaarplaatsen opgezegd als gevolg van de komst van deze vakantieketen. Niet alleen in Zeeland, maar ook daarbuiten, komen parken in handen van Roompot, gevoed met kapitaal van de Amerikaanse investeringsmaatschappij KKR. Landal is eigendom van het Amerikaanse Platinum Equity en Center Parcs valt onder het Franse Pierre & Vacances.
Europarcs is een van de grote investeerders die terrein wint, zoals te zien is op Texel. Hier moeten bestaande vakantiehuisjes plaatsmaken voor nieuwe vakantiewoningen. Deze trend zet zich door heel Nederland, waarbij ook kleinere investeerders de herstructurering van parken als een lucratieve goudmijn zien. In Twente moesten Piet en Henriette uit Zaandam hun in mei gekochte stacaravan in september afbreken, nadat de camping was verkocht aan een investeerder.
De omvang van de investeringen
Samen hebben de grote ketens in Nederland ongeveer 250 parken in bezit. Daarbovenop komen nog de parken waarvoor zij de centrale verhuur verzorgen. Dit betekent dat zij bij bijna 4.000 parken een significante invloed uitoefenen. Bijna de helft van het Nederlandse recreatiegebied, een oppervlakte van ruim veertig vierkante kilometer - gelijk aan het waddeneiland Schiermonnikoog - is daarmee in handen van grote investeerders. Dit leidt tot de kritiek dat Nederland een van zijn mooiste recreatiegebieden verkwanselt aan internationale investeringsmaatschappijen.
Uit onderzoek van Kassa blijkt dat meer dan de helft van de 322 onderzochte parken van twintig grotere ketens in handen is van buitenlandse investeringsmaatschappijen. Van deze parken zijn 175 (54 procent) eigendom van buitenlandse investeerders. Veel van deze parken vallen onder Amerikaanse investeerders, zoals Landal (Platinum Equity LA) en Roompot (Kohlberg, Kravis & Roberts - KKR). KKR is berucht vanwege hun agressieve werkwijze en wordt in verband gebracht met de ondergang van V&D en het uitkleden van HEMA. KKR kocht in 2020 de Roompot-keten voor 1,3 miljard euro en heeft nu 112 Nederlandse vakantieparken in haar portefeuille. De investeringsmaatschappij is bezig met de overname van Landal GreenParks, wat hun dominante positie in Nederland verder versterkt.
De impact op vaste standplaatshouders
Mensen die vaste staanplaatsen hebben op campings en vakantieparken, worden vaak gedwongen te vertrekken om plaats te maken voor luxere vakantieaccommodaties die als beleggingsobjecten dienen. Of ze er nu al jaren staan of net een plek hebben gekocht, de consequenties zijn vaak schrijnend. Huurders blijken nauwelijks rechten te hebben, ondanks dat ze er soms al tientallen jaren staan en aanzienlijk hebben geïnvesteerd in hun huisje.
In september deed Radar een oproep naar eigenaren van stacaravans of chalets die hun camping moesten verlaten omdat deze was verkocht aan een investeerder. De ontvangen reacties waren schrijnend. Zo ook op Park Sandevoerde in Zandvoort, waar de camping werd verkocht voor 20 miljoen euro aan ontwikkelaar Dutchen Group. De recreanten moesten vertrekken om plaats te maken voor dure beleggingsobjecten. De burgemeester van Zandvoort kon weinig doen en verwees naar de nieuwe eigenaar. Op Park De Visotter in Woerdense Verlaat, gelegen aan Natura 2000-gebied, moesten eveneens recreanten hun spullen pakken, met zorgen over de impact op de natuur. Camping Duinrand in Burgh-Haamstede kreeg eveneens een brief waarin stond dat de recreanten per 1 januari 2022 moesten vertrekken, omdat de huidige woningen niet pasten in het nieuwe plan voor duurzame vakantiewoningen.
Juridische aspecten en Recronvoorwaarden
De huurders van camping Duinrand hebben juridische stappen ondernomen. Met één advocaat zijn ze bij de Raad van State omdat het bestemmingsplan volgens hen niet klopt. Een andere advocaat staat 78 huurders bij in de huuropzegging waar ze het niet mee eens zijn, bij de kantonrechter. Met stacaravans is het zelden mogelijk om een huuropzegging tegen te gaan, maar bij vaste huisjes ligt dat anders. In de huidige Recronvoorwaarden is bepaald dat vaste huisjes niet opgezegd kunnen worden vanwege herstructurering. Marcel van Wezel, advocaat van de huurders, vecht daarom de huuropzeggingen aan. Het standpunt van de ondernemer is dat de huurovereenkomsten wel opzegbaar zijn, maar dat de rechter de hoogte van de vergoeding moet bepalen.
In 2014 bepaalde het gerechtshof in Den Haag dat het standaardbedrag in de Recronvoorwaarden onvoldoende is om de schade van huurders te compenseren bij niet-verplaatsbare kampeermiddelen. De omstandigheden van het geval spelen een belangrijke rol, wat het proces complex maakt. De verhuurder moet mogelijk opnieuw opzeggen met een hoger bedrag als de rechter oordeelt dat het aangeboden bedrag te laag was. De vereniging voor Recreatieondernemers HISWA-RECRON, die de Recronvoorwaarden heeft opgesteld, ziet geen reden om de voorwaarden te veranderen en stelt dat ze er juist zijn voor de bescherming van consument en ondernemer. Ze nemen afstand van situaties waarin structureringen niet goed gaan.
Particuliere beleggers en financiële risico's
Naast grote investeerders, lokken de grote ketens ook particulieren om hun spaargeld te investeren in vakantiewoningen. In commercials en tv-programma's worden deze huisjes met veel tamtam aangeboden. Financieel planner Ramón Wernsen van Vermogensbeheer.nl waarschuwt echter dat het rendement van 6 procent vaak niet gehaald wordt. Als je een vakantiewoning koopt om zelf in te recreëren, is dat prima, maar als investering raadt hij het af. 'Deze grote investeerders zitten hier vaak voor de korte termijn in. We noemen ze niet voor niets 'sharks', ze gaan voor het grote geld en de eigenaar van de recreatiewoning blijft achter met de risico's en de kruimels.'
Wernsen pleit ervoor om beleggen in vakantiewoningen onder toezicht van de Autoriteit Financiële Markt (AFM) te plaatsen, zodat mensen beter voorgelicht en beschermd kunnen worden. Ook zou er een waarschuwing moeten komen voor de risico's van deze investering.
Politieke reactie en oproep tot actie
Politiek Den Haag lijkt weinig oog te hebben voor de mogelijke schaduwkanten van de uitverkoop van Nederlandse vakantieparken. Lilian Marijnissen, SP-fractieleider in de Tweede Kamer, roept het kabinet op tot actie. "Investeerders kopen vakantieparken op om te kunnen cashen en jagen gewone mensen weg van hun vakantiestek. We moeten hun belangen beter beschermen tegen deze gewetenloze investeerders. Het kabinet moet deze praktijk stoppen."
Minister Ollongren heeft op 15 september Kamervragen van de SP beantwoord, maar gaf aan niet goed te weten wat er speelt en niets te willen doen aan de rechten van recreanten op vakantieparken. Marijnissen benadrukt dat huurders nauwelijks rechten hebben en dat deze uitgebreid moeten worden, zodat mensen niet alles verliezen omdat de grond niet van hen is.
De Landelijke Vereniging voor Recreanten Recht wil dat huur- en huurbeschermingsrechten wettelijk worden vastgelegd. Zij roepen mensen met een vakantieverblijf op om een petitie te tekenen voor betere bescherming van hun rechten.
Historische context van Landal
Landal is een Nederlandse onderneming die vakantieparken in Europa exploiteert. Het bedrijf beheert en verhuurt vakantieparken in Nederland, België, Duitsland, Denemarken, Groot-Brittannië, Oostenrijk, Zwitserland en Tsjechië, met in totaal zo'n 23.000 vakantieaccommodaties verdeeld over 230 locaties, waarvan 145 in Nederland. Jaarlijks reserveren 6 miljoen gasten meer dan 27 miljoen overnachtingen. Het bedrijf heeft ongeveer 5200 medewerkers in dienst.
Het bedrijf werd opgericht in 1954 toen het Nederlandse verzekeringsbedrijf Nillmij het vakantiepark 'Rabbit Hill' op de Veluwe kocht. Aanvankelijk was het de bedoeling de vakantiewoningen te verhuren aan Nillmij-medewerkers, maar omdat het personeelsbestand te klein was, werden externe gasten toegelaten. Dit bleek succesvol, wat leidde tot de aankoop en bouw van meerdere parken. Na verschillende fusies ging Nillmij in 1969 op in ENNIA, waarna de parken onder die naam werden geëxploiteerd. In 1983 fuseerde ENNIA met AGO, waarna AEGON werd gevormd. AEGON besloot in de jaren 1990 dat het beheer van vakantieparken niet tot de kerntaken behoorde.
In 2002 nam Landal 34 Gran Dorado vakantieparken over van Groupe Pierre & Vacances Center Parcs. Door deze overname werd Landal GreenParks de grootste aanbieder van vakantieparken in Nederland. In 2016 nam Landal GreenParks het Deense Dayz Resorts over.
Fusie van Landal en Roompot
Roompot werd in 1965 opgericht en groeide uit van een familiecamping tot een van de grootste aanbieders van vakantiewoningen in Nederland, België en Duitsland, door eigen parken te ontwikkelen en overnames te plegen. In 2023 zijn Landal Greenparks en Roompot gefuseerd en gaan sindsdien verder onder de naam 'Landal'. De fusie werd in 2021 aangekondigd.
In 2021 startten journalisten van consumentenprogramma Radar en Follow the Money een onderzoek naar kampeercentra die in handen komen van buitenlandse investeerders. Huurders van jaarplaatsen moeten wijken voor luxere vakantieaccommodaties, gebouwd en uitgebaat als beleggingsobjecten. Dit leidt tot publieke verontwaardiging, en het Nederlandse parlement nam twee moties aan om onderzoek te doen naar het opkopen en opwaarderen van vakantieparken. Hieruit bleek een versnelling in het opkopen van vakantieparken om luxere accommodaties als beleggingsobjecten te gebruiken.
Waarom Nederland stapels goud onder de grond heeft
In een eerdere versie van dit artikel stond ten onrechte vermeld dat Blackstone eigenaar is van 4 CenterParcs-parken in Nederland. Op 15 februari is bekendgemaakt dat Wyndham en Platinum Equity overeenstemming hadden bereikt over de overname van de Europese divisie. Daarmee maken Landal GreenParks en andere merken zoals Novasol, Hoseasons, cottages.com en James Villa Holidays officieel deel uit van de nieuwe aandeelhouder Platinum Equity. Landal GreenParks kijkt met grote tevredenheid terug op de afgelopen 14 jaar, waarin aandeelhouder Wyndham het bedrijf uitstekend heeft ondersteund. Met Platinum krijgt Landal opnieuw een aandeelhouder die gelooft in de strategie en de verdere ontwikkeling van Landal GreenParks.