De Chinese luchtvaartautoriteit heeft besloten dat Chinese maatschappijen hun Boeing 737 MAX-vliegtuigen aan de grond moeten houden. Dit besluit volgt op een recente crash van een soortgelijk toestel in Ethiopië. In totaal betreft dit zo'n 100 vliegtuigen, wat neerkomt op ongeveer een kwart van de wereldwijde vloot van dit type. Het toestel stortte kort na het opstijgen neer nabij de luchthaven van de Ethiopische hoofdstad Addis Abeba. Naar aanleiding van deze gebeurtenissen hebben ook Ethiopian Airlines en Cayman Airways hun vloot van Boeing 737 MAX-toestellen aan de grond gehouden. Ethiopian Airlines heeft vier van dergelijke toestellen aan de grond, terwijl Cayman Airways er twee heeft.)
Tweede crash in korte tijd
Dit was het tweede ongeluk met het type toestel in korte tijd. Vorig jaar verongelukte een soortgelijk toestel van Lion Air bij Indonesië, waarbij 189 mensen omkwamen.
Reacties en maatregelen
Indonesië
De luchtvaartautoriteit van Indonesië zal de toestellen die onder haar toezicht vallen inspecteren, zo meldt de instantie. Een woordvoerder verklaarde aan RTL Z: "Vanzelfsprekend volgen wij de ontwikkelingen nauwlettend."
Boeing en internationale toezichthouders
De fabrikant, Boeing, heeft nog geen nieuwe richtlijnen uitgegeven voor maatschappijen die het toestel gebruiken. Een woordvoerder van Boeing liet in een verklaring aan persbureau Reuters weten: "We nemen alle mogelijke maatregelen om alle aspecten van dit ongeval goed te begrijpen, in nauwe samenwerking met het onderzoeksteam en alle betrokken regelgevende instanties."
Joris Melkert, ingenieur Luchtvaart- en Ruimtetechniek aan de TU Delft, acht het logisch dat Boeing afwacht. Hij benadrukt dat Ethiopië 'in de lead' is bij het onderzoek naar de crash. Daarnaast volgt de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA het proces nauwlettend, aangezien zij het vliegvaardigheidsbewijs hebben afgegeven. Melkert voegt toe: "Ze hebben duidelijk belangen dat alles goed gaat."
Nederlandse toezichthouder
De Nederlandse toezichthouder, de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), ziet nog geen reden om in te grijpen. Een woordvoerder meldt dat er contact is met Boeing en de maatschappijen die het toestel gebruiken. Corendon, dat gepland had om vanaf mei met het toestel te gaan vliegen, heeft nog niet direct gereageerd op een verzoek om commentaar. Ryanair, een luchtvaartmaatschappij die veel vluchten van en naar Nederland uitvoert, heeft eveneens nog niet direct op vragen gereageerd. Volgens Boeing heeft het Ierse bedrijf 135 toestellen besteld, maar deze waren in januari nog niet geleverd.
Gebruik door TUI en andere maatschappijen
TUI Nederland en TUI België
Reisorganisatie TUI Nederland heeft drie Boeing 737 MAX-toestellen in de vloot, maar deze staan vanwege de problemen met het toestel aan de grond. Dit blijft naar verwachting ook komende zomer het geval, bevestigt een woordvoerder van TUI Nederland aan Zembla. Om dit op te vangen, worden er extra vliegtuigen ingehuurd. De vloot van TUI Nederland en TUI België wordt deels gezamenlijk ingezet; er zijn negen Nederlandse en 36 Belgische vliegtuigen. In België staan vier Boeing 737 MAX-toestellen aan de grond op Zaventem, en in Nederland drie op Schiphol (sinds maart 2019). Deze problemen spelen bij Tui Nederland niet, aldus een woordvoerder. Door het inhuren van andere toestellen verwacht TUI geen problemen voor vakantievluchten. Er wordt ingehuurd van maatschappijen zoals Sunwing, Miami Air en Wamos.
Andere luchtvaartmaatschappijen
KLM en Transavia gebruiken het toestel niet. Transavia overweegt wel om het toestel te gebruiken ter vervanging van andere vliegtuigen, maar houdt bij deze beslissing uiteraard rekening met de twee ongelukken, laat een woordvoerder weten. Luchtvaartmaatschappijen die volgens Boeing al wel met de 737 MAX vliegen, zijn onder meer Icelandair, Norwegian Air en LOT Polish Airlines. TUI fly heeft haar laatste Boeing 767, de PH-OYJ, overgevlogen naar de woestijn van Arizona. Het toestel maakte begin november 2024 haar laatste commerciële vlucht en wacht daar op haar toekomst, mogelijk een koper of de sloop. De OYJ werd op 4 november vorig jaar uitgezwaaid door vertegenwoordigers van de Nederlandse, Belgische en Britse divisies van de TUI Group. Hoewel sommige 767's een nieuwe carrière als vrachtvliegtuig kregen, was dit voor de OYJ nog onzeker. Afgelopen weekend maakte het toestel mogelijk haar laatste reis naar Marana Pinal Airport in Arizona.
Ryanair en financiële impact
Ryanair
Onlangs werd bekend dat prijsvechter Ryanair waarschuwt voor banenverlies en de sluiting van vliegbases door de vertraagde levering van de Boeing 737 MAX. Dit meldt persbureau Reuters op basis van een interne memo. De 737 MAX staat al sinds maart vorig jaar aan de grond, nadat twee van deze toestellen kort na elkaar waren neergestort in Ethiopië en Indonesië. Het toestel mag niet vliegen totdat fabrikant Boeing alle technische mankementen heeft verholpen die hebben bijgedragen aan de dodelijke crashes. Ryanair had oorspronkelijk verwacht dat tien van de in totaal 210 bestelde Boeing 737 MAX-toestellen in juni geleverd zouden worden, op tijd voor het hoogseizoen in de zomer. Nu de budgetvlieger deze zomer met minder vliegtuigen moet opereren dan verwacht, moeten ook de roosterplannen worden aangepast. In een mededeling aan het personeel staat: "We doen ons best om nog meer sluitingen van bases te voorkomen, maar banenverlies onder piloten en cabinepersoneel kan niet worden uitgesloten." Vorig jaar waarschuwde Ryanair ook al voor banenverlies door problemen met de 737 MAX.
TUI Group
TUI Nederland maakt deel uit van TUI Group, een van oorsprong Duits concern dat actief is in 31 landen. Het bedrijf heeft niet gesproken over banenverlies, maar maakte in januari bekend wel financiële problemen te verwachten door de problemen met de Boeing 737 MAX. De verwachting is dat de problemen met de toestellen het concern enkele honderden miljoenen tot een half miljard euro zullen kosten.
Boeing – what caused the 737 Max to crash? | DW Documentary
Technische aspecten en onderzoek
Hoogteregelaars
In Indonesië waren er vermoedelijk problemen met de hoogteregelaars, zo bleek uit een tussentijdse evaluatie. Na die ramp waarschuwde Boeing alle piloten van de 737 MAX 8 voor een sensor die niet goed werkte en kondigde het bedrijf aan met een software-update te komen, wat echter nog niet is gebeurd.
Luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft stelt dat niet gezegd is dat in Ethiopië hetzelfde euvel de oorzaak was. Hoewel het Ethiopische vliegtuig weliswaar laag vloog, waren er geen "rare hoogteverschillen zoals bij Lion Air", die zouden duiden op handmatige correcties van de falende automatische hoogteregelaar.
Marktpositie en bestellingen
De 737 MAX-serie is populair. Sinds de lancering in 2011 zijn er wereldwijd zo'n 5000 besteld. Boeing heeft er 350 afgeleverd, waarvan 90 in China. De Kaaimaneilanden hebben er twee.
Boeing heeft nog niet gereageerd op de beslissingen van China en Indonesië. Het aandeel Boeing daalt fors door de onrust over de 737 MAX; in de voorhandel stond het aandeel op een verlies van bijna 9 procent.
